Aqyldy bilezik: mektep oqýshylary naýqastarǵa arnalǵan jobany iske asyrdy
ASTANA. KAZINFORM — NIS oqýshylary Parkınson derti men ınsýlt saldarynan zardap shekken jandarǵa arnalǵan qoljetimdi qurylǵy oılap tapty.
Álemde medıtsınalyq tehnologııalar salasy qarqyndy damyp, iri kompanııalar ınnovatsııalyq sheshimderge mıllıardtaǵan ınvestıtsııa quıyp jatqan tusta, qazaqstandyq oqýshylar da ǵylym men tehnologııanyń jańa baǵytyna batyl qadam jasap keledi. NIS Astana oqýshylary qol dirilin básedetýge arnalǵan VibraFix atty aqyldy bilezik oılap taýyp, bul ıdeıanyń myńdaǵan adamǵa paıda ákelýi múmkin ekenin kórsetti.
Jobany Shýǵyla Seıdahmet, Malıka Abıldına, Elvıra Sadrıeva, Daryn Ismagýlov jáne Abaı Turǵanbaı ázirledi. Komanda bir jyl boıy essentsıaldy diril, Parkınson aýrýy jáne ınsýlt saldarynan bolatyn qol dirili dertin jan-jaqty zerttep, patsıentterdiń ómir sapasyna áserin taldaǵan.
Búginde mundaı nevrologııalyq dertke shaldyqqan adamdar úshin tıimdi sheshimder az. Dárilik em barlyq naýqasqa birdeı áser etpeıdi, al sheteldik neırostımýlıatsııalyq qurylǵylardyń baǵasy tym qymbat ári Qazaqstan naryǵynda taralymy tómen.
Osy máseleni tereń túsingen oqýshylar qoljetimdi ári qaýipsiz tehnologııalyq sheshim usynýdy maqsat etken.
VibraFix qalaı jumys isteıdi?
VibraFix − alty vıbromotormen jabdyqtalǵan aqyldy bilezik. Qurylǵydaǵy MPU-6050 qozǵalys sensory bilektegi qozǵalysty sekýndyna 100 ret ólshep, naqty ýaqyt rejıminde tirkeıdi. Al ESP32-C3 Super Mini mıkrokontrolleri FFT taldaýy arqyly terbelis jıiligin saraptaıdy. Eger júıe 4–12 Gts aralyǵyndaǵy tremordy anyqtasa, ULN2003 draıveri arqyly vıbromotorlar iske qosylady.
Joǵary jıilikti vıbrotaktıldi stımýlıatsııa júıke joldaryndaǵy tremorlyq sıgnaldy álsiretip, qol diriliniń amplıtýdasyn azaıtady. Halyqaralyq klınıkalyq zertteýlerge sáıkes, mundaı tehnologııa qol qaltyraýyn 40–80 paıyzǵa deıin tómendetýge múmkindik beredi.
Jobanyń basty artyqshylyǵy − qoljetimdiligi. Qurylǵynyń ózindik quny shamamen 7 430 teńgeni quraıdy, al daıyn ónimniń baǵasy − 27 myń teńge kóleminde. Bul sheteldik analogtardan ondaǵan ese arzan.
Sonymen qatar qurylǵy tolyqtaı Qazaqstanda jasalady. Bul ony myńdaǵan qazaqstandyq úshin qoljetimdi etýge múmkindik beredi.
Ónertabys ózeginde − adam taǵdyry
Joba avtorlarynyń aıtýynsha, olar bul taqyrypty zertteý barysynda qol dirilimen ómir súretin adamdardyń kúndelikti qıyndyqtaryna kýá bolǵan. Qol dirili saldarynan keı adamdar tamaq ishý, jazý, kıiný nemese telefon qoldaný sekildi qarapaıym áreketterdi ózdiginen oryndaı almaıdy.
- Biz qol dirilin tek medıtsınalyq másele emes ekenin túsindik. Bul − adamdardyń kúndelikti ómir sapasyna áser etetin úlken aýyrtpalyq. Sondyqtan ár otbasy qol jetkize alatyn, shyn máninde kómektesetin qurylǵy jasaǵymyz keldi», − deıdi joba avtorlary.
Komandanyń ǵylymı jetekshileri − mektep ustazdary Baýyrjan Áshirali men Gúlbaný Amanbek. Olar oqýshylarǵa zertteý kezeńinen bastap qurylǵyny tehnıkalyq turǵyda ázirleýge deıin qoldaý kórsetken.
Qazaqstandaǵy oqýshylar ǵylymǵa jańa kózqaras qalyptastyryp keledi
VibraFix − mektep qabyrǵasyndaǵy ǵylymynyń naqty áleýmettik máselelerdi sheshýge baǵyttalǵanynyń aıqyn dáleli. Bul joba jasandy ıntellekt, ınjenerııa jáne zamanaýı tehnologııalardyń tek teorııalyq bilim emes, adamdardyń ómirin jaqsartatyn quralǵa aınalyp kele jatqanyn kórsetedi.
Mundaı bastamalar Qazaqstan jastarynyń ǵylymı áleýetiniń joǵary ekenin ǵana emes, olardyń qoǵam aldyndaǵy jaýapkershiligin de aıqyn ańǵartady. Sebebi VibraFix jobasynyń negizinde tek tehnologııa emes, adamdarǵa kómektesýge degen shynaıy nıet jatyr.
Eske salsaq, byltyr Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek Satbayev ýnıversıteti ǵalymdarynyń ónertabysy jylyna 100 mln dollar tabys ákelýi múmkin ekenin aıtqan edi.
