Ákeler forýmy: bala tárbıesindegi ákeniń róli talqylandy

TEDx formatynda uıymdastyrylǵan sharada otbasy qundylyqtaryn nyǵaıtý, bala tárbıesindegi ákeniń jaýapkershiligin arttyrý jáne qoǵamdaǵy ákelik ınstıtýttyń rólin kúsheıtý máseleleri talqylandy.

Forýmnyń maqsaty — ákeniń otbasy men bala tárbıesindegi ornyn aıqyndaý, jaýapty áke mádenıetin qalyptastyrý jáne ulttyq tárbıe negizinde sanaly urpaq tárbıeleýge yqpal etý.

Іs-sharada sóz alǵan Respýblıkalyq ákeler odaǵy qoǵamdyq birlestiginiń Astana qalalyq fılıalynyń tóraǵasy Bekdaıyr Kúzembaı qazirgi tańda ákelerdiń bala tárbıesine aralasýy artyp kele jatqanyn atap ótti.

— Ákelerdiń balabaqsha, mektep pen kolledj ómirine ári balasynyń tárbıesine belsendi aralasýy aıtarlyqtaı artyp keledi. Bul — qoǵamymyzdaǵy úlken progress. Máselen, Astana qalasyndaǵy ákeler odaǵynyń bir jyldyq jumysy aıasynda 60 myńnan astam bilim alýshy men 15 myńnan astam ákeni qamtyǵan 200-ge jýyq josparly is-shara uıymdastyryldy. Atalǵan jumystardyń qatarynda «Naǵyz er azamat bolý — namys pen jaýapkershilik» taqyrybyndaǵy ashyq dıalog, «Taza Qazaqstan» respýblıkalyq bastamasy aıasyndaǵy eko-chellendj jáne «Áke — úlgi, áke — ónege» ekologııalyq aktsııasy bar, — dedi odaq tóraǵasy.

Bekdaıyr Kúzembaıdyń aıtýynsha, ákeler odaǵynyń basty mindeti — ulttyq qundylyqtardy dáripteý, ákelerdiń jaýapkershiligin arttyrý jáne óskeleń urpaqty otanshyldyq rýhta tárbıeleýge yqpal etý.

— Ákeler odaǵynyń negizgi maqsaty — ulttyq qundylyqtardy dáripteý, ákelerdiń jaýapkershiligin arttyrý jáne óskeleń urpaqty otanshyldyq rýhta tárbıeleı otyryp, qoǵamnyń rýhanı damýyna úles qosý, — dedi ol.

Áke men bala arasyndaǵy baılanys kúndelikti qarym-qatynastan qalyptasady

Sondaı-aq QR Oqý-aǵartý vıtse-mınıstri Shynar Aqbarova bala tárbıesinde ákeniń orny erekshe ekenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, balanyń tulǵa retinde qalyptasýyna ákeniń balamen qarym-qatynasy, ómirlik ustanymy jáne kúndelikti áreketi tikeleı áser etedi.

— Búginde elimizde alty mıllıonnan astam bala tárbıelenip jatyr. Olardyń árqaısysy — Qazaqstannyń bolashaǵy. Sol sebepti balanyń sapaly bilim alyp qana qoımaı, adamgershiligi mol, eńbekqor, elin súıetin azamat bolyp qalyptasýy bárimiz úshin mańyzdy. Balanyń boıyndaǵy kóptegen qasıetter eń aldymen otbasynda qalyptasady. Sondyqtan tárbıe — barshamyzdyń ortaq jaýapkershiligimiz, — dedi mınıstrlik ókili.

Ol sonymen birge ata-ana men bilim berý uıymdarynyń ózara baılanysy bala tárbıesiniń mańyzdy bóligi ekenin atap ótti. Ásirese, ákeniń balamen birge ótkizgen ýaqyty men kúndelikti qarapaıym áreketteri balanyń damýyna úlken áser etetinin jetkizdi.

— Keıde uzaq aqyl aıtqannan góri, birge ótkizgen ýaqyt tıimdirek. Kitap oqý, sportpen shuǵyldaný, dastarqan basynda áńgimelesý, birge serýendeý — osynyń bári balanyń tulǵa bolyp qalyptasýyna yqpal etedi, — dedi vıtse-mınıstr.

Ákeler odaǵy qoǵammen birge jumys isteýi kerek

Budan bólek, jıynǵa qatysqan QR Parlamenti Senatynyń depýtaty Ǵalıasqar Sarybaev ta otbasy qundylyǵy, bala tárbıesindegi ákeniń róli jáne ákeler odaǵynyń qoǵamdaǵy mindetteri týraly sóz qozǵap, ákeler odaǵynyń azamattyq qoǵamdaǵy orny qalyptasqanyn atap ótti.

— Qazir otbasy ınstıtýtynyń mańyzy memlekettik deńgeıde artyp keledi. Jańa Konstıtýtsııada otbasy jáne neke máselesiniń konstıtýtsııalyq deńgeıge shyǵarylýy osy baǵyttaǵy mańyzdy qadamdardyń biri. Bala tárbıesi — elimizdiń qaýipsizdigi men bolashaǵyna tikeleı baılanysty másele. Sondyqtan ákelerdiń bala tárbıesine jaýapkershiligin kúsheıtýimiz kerek, — dedi senator.

Ǵalıasqar Sarybaev jaqynda qabyldanǵan raqymshylyq sharasyna da toqtaldy. Onyń sózinshe, raqymshylyq nátıjesinde shamamen 16 myń adam qoǵamǵa qaıta oralady.

— Olardyń arasynda bireýdiń ákesi, bireýdiń anasy, bireýdiń týysy bar. Sol sebepten búgingi kúni Ákeler odaǵynyń eń basty mindetteriniń biri — osy azamattardyń qoǵamǵa qaıta beıimdelýine kómektesý. Olardyń bolashaqta qaıtadan quqyqbuzýshylyqqa barmaýyna jaǵdaı jasaýymyz kerek, — dedi ol.

Senator Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes áleýmettik kelisimshart júıesine kóshý jáne otbasynyń tsıfrlyq kartasyn engizý jumystaryna ákeler odaǵy belsendi aralasýy qajet ekenin aıtty. Sonymen qosa ol elimizde jańadan qurylǵan otbasyny qoldaý ortalyqtarynyń jumysyna da ákeler odaǵynyń qatysýy mańyzdy ekenin eske saldy.

— Búginde elimizde 130-ǵa jýyq otbasyny qoldaý ortalyǵy jumys isteıdi. Osy ortalyqtardyń jumysyna ákeler odaǵy tolyq qatysýy kerek. Biz búgin ártúrli is-sharalarmen aınalysyp júrmiz. Biraq bolashaqta memlekettik júıemen birge jumys isteıtin deńgeıge jetýimiz qajet. Qazir jylyna shamamen 150 myńǵa jýyq azamat úılenedi. Sonyń 60 paıyzy ajyrasyp jatyr. Sonyń saldarynan kóptegen bala ákesiniń nemese anasynyń tárbıesin tolyq ala almaı ósip keledi. Biz bul máseleniń túpki sebepterin zerttep, naqty jumys júrgizýimiz kerek, — dep túıdi senator.

Otbasyndaǵy seriktestik bala tárbıesine áser etedi

Al belgili psıholog Erjan Myrzabaev qazirgi qoǵamdaǵy ákeniń róli ózgerip kele jatqanyn aıtty. Onyń pikirinshe, buryn ákeniń mindeti kóbine otbasyn materıaldyq qamtamasyz etýmen baılanystyrylsa, búginde ákelerdiń bala tárbıesine aralasý úlgisi ózgerip keledi.

— Buryn bala tárbıesi kóbine áıelge júkteletin. Ákeniń negizgi mindeti jumys isteý, otbasyn materıaldyq jaǵynan qamtamasyz etý dep qabyldandy. Al qazirgi ákeler tek tabys tabýmen shektelmeıdi. Olar balalarymen ýaqyt ótkizýge, demalys kúnderin arnaıy otbasy kúni retinde uıymdastyrýǵa, balalarynyń ómirine belsendi qatysýǵa tyrysady. Eń bastysy, balalarymen emotsıonaldy jaqyn qarym-qatynas ornata alatyn ákeler kóbeıip keledi, — deıdi psıholog.

Sarapshy bul ózgerister otbasydaǵy jaýapkershiliktiń jańa modelin qalyptastyryp jatqanyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, qazirgi otbasynda bala tárbıesi men turmystyq mindetter tek bir adamnyń mindeti retinde qarastyrylmaýy kerek.

— Qazirgi tańda saıabaqtarda, kóshelerde, qoǵamdyq oryndarda balalarymen serýendep júrgen, bala arbasyn súırep júrgen ákelerdi jıi kóremiz. Bul — jaqsy úrdis. Ákeniń bala tárbıesine belsendi aralasýy otbasyndaǵy jaýapkershiliktiń teń bólinýine yqpal etedi. Al mundaı ortada ósken balalar áıel men er adamnyń qarym-qatynasyn seriktestik retinde qabyldaıdy, — dedi Erjan Myrzabaev.

Psıhologtyń aıtýynsha, balaǵa otbasydaǵy qarym-qatynas arqyly qundylyqtar beriledi. Sondyqtan áke ul men qyz balany bólip-jarmaı, árqaısysyna birdeı kóńil bólip, jubaıyn ózine teń seriktes retinde qabyldaýy mańyzdy.

Aıta keteıik, forým alańynda áke men bala arasyndaǵy baılanysty kórsetetin arnaıy kórme de uıymdastyrylǵan. Onda elordalyq balabaqsha men mektep oqýshylarynyń otbasy, áke beınesi jáne ákelik meıirim taqyrybyndaǵy shyǵarmashylyq jumystary usynyldy. Balalardyń sýretteri arqyly ákeniń otbasydaǵy orny men bala sanasyndaǵy áke beınesi kórinis tapqan.

Eske salaıyq, forýmǵa memlekettik organ ókilderi, qoǵam qaıratkerleri, bilim berý jáne psıhologııa mamandary, kásipkerler, mádenıet pen sport salasynyń ókilderi, sondaı-aq ákeler qaýymdastyǵynyń músheleri qatysty.

Buǵan deıin májilismen Danabek Isabek balalardyń sanasyn mektepten buryn TikTok tárbıelep jatqanyn jazǵanbyz.