Ákege qarap ósken ul

Al ákesi Marat ta eńbek jolyn mektepte ustazdyqtan bastaǵan. Iá, Danııar týraly sózdi onyń ákesinen bastaǵan jón. Marat Eleýsinov - onyń ákesi ári bapkeri, bapker bolǵanda da, uldaryn maqsatty túrde boksshy etip tárbıelep, óz ultyna Olımpıada chempıonyn syılaǵan jan. Osydan alty jyl ýaqyt buryn, Danııardyń aǵasy, eki márte Qazaqstan chempıony ataǵyn jeńip alǵan boksshy Dáýren Eleýsinov: «Shyny kerek, ákem bolmaǵanda, men boksty baıaǵyda tastap keter edim. Danııar ekeýmizdi jeńisterge jetelep júrgen - sol kisi» - degen edi. Ózi de bokspen aınalysqan, boks dese isher asyn jerge qoıatyn Marat Eleýsinov jańa úılengen shaǵynda-aq aldyna: «Meniń ulym boksta men jete almaǵan bıikterge jetedi» - degen úlken maqsat qoıǵan. Alaıda otbasynda aldymen qyz bala dúnıege keledi. Esimi - Dınara. Ol qazir Astanadaǵy «Naz» memlekettik bı teatrynda isteıdi. Ákesi bıge bermes buryn, Dınarany da boks zalyna ákelip, ózi jattyqtyra bastapty. Bir suhbatynda kishkentaı ǵana qyzynyń boks qolǵabyn kıip alyp, jattyǵý jasap jatqanyn baqylap turý óte qyzyq bolǵanyn aıtady. Biraq, boks tásilderin úırenip alǵan ójet qyz ózimen synyptas uldardyń murnyn buzýdy shyǵarsa kerek. Sodan soń qyz balaǵa tóbelesýge bolmaıtynyn túsindire júrip, boks zalynan shettetip, bı úıirmesine aparǵan.

Al úlken uly Dáýrendi 12 jasynan bastap boksqa baýlıdy. Ózi osy sporttyń qyr-syryn jaqsy biletin Marat ulynyń qabilet-qarymyn, ony qandaı judyryqtasý mánerine beıimdegen durysyraq bolatynyn, basqa da tolyp jatqan irili-usaqty jaıttardy árdaıym este ustap, ár kúndi tekke ótkizbeýge tyrysady. 2004 jylǵy el birinshiliginde Dáýren 69 kg salmaq dárejesi boıynsha Baqyt Sársekbaevpen jekpe-jekke shyqty. Árıne, 18-degi óndirdeı jastyń salǵan jerden-aq Baqyttyń deńgeıindegi sheberdi tas-talqan ǵyp utyp kete almaıtyny túsinikti. Alaıda ulttyq qurama bapkerleri, jeńilgenine qaramastan, Dáýrenniń ónerine rıza bolysty. Osydan soń ol birneshe jyl boıy ulttyq qurama sapynda júrdi, Azııa chempıonatynyń qola júldegeri atandy. Al 2010 jylǵy el birinshiliginde óte sátsiz óner kórsetip, ózi quramaǵa alynǵan alty jyl ishinde alǵash ret júldeden múlde qur qaldy. Bir qyzyǵy, naq sol tusta, tipti naq sol birinshilikte onyń inisi Danııardyń rıngtegi jarqyn jeńisteri bastaldy. Marat Eleýsinov óziniń «myqty boksshy tárbıelep shyqsam» degen maqsatyn o basta úlken ulymen baılanystyrǵan bolsa, endi kishi uly onyń basty úmitine aınaldy.

7-8 jasynan-aq Danııar ákesimen jáne aǵasymen birge boks zalyna baryp, shapqylap oınap júredi eken. Ol mektepte sabaǵyn óte jaqsy oqyǵan. Sondyqtan boksqa kele me, basqa salany qalaı ma - ol jaǵyn óz erkine berelik degen ustanymmen, Marat kishi ulyn boksqa baýlýǵa asyqpaǵandy jón kóredi. Muny bolashaq chempıonnyń anasy Ǵalııa da quptaıdy. «Bir ulymyzdyń boksshy bolǵany da jetedi» - deıdi ol. Kishkentaı Danııardy ákesi boks zalyna sabaqtan tys ýaqytynda kóz aldymda júrsin degen oımen ǵana aparady eken. Biraq, bir kúni júgirip júrgen Danııar ákesine kelip: «Ana balamen judyryqtassam bola ma?» - dep, zaldaǵy balalardyń birin nusqap, ótinish jasaıdy. Kórsetkeni - boılary shamalas bolǵanmen, ózinen eki jastaı úlkendigi bar, onyń ústine jarty jyl boıy jattyǵý jasap kelgen bala eken. «Ol jarty jyldan beri boksty úırenip júr ǵoı, al sen eshteńe bilmeısiń, qalaı onymen jekpe-jekke shyqpaqsyń?» - deıdi ákesi. Bala aıtqan betinen qaıtpaı, ótinishin qaıtalap, turyp alady. Aqyry ruqsat berýge týra kelipti. Marat ruqsat berip qana qoımaı, ulynyń alǵashqy jekpe-jegin zer sala qaraıdy. Kip-kishkentaı uldyń judyryq silteýi, oıly qadamdary ózine qatty unaıdy. Onyń zalda qur júgirmeı, boksqa qyzyǵyp, bárin ishke túıip júrgenin túsinedi. Sondyqtan ony da jattyqtyrý kerek dep sheshipti. Danııar boks álemine osylaı kelgen eken.

Árıne, Danııar 2010 jylǵa deıin de jasóspirimder, kadetter arasyndaǵy álemdik deńgeıdegi jarystarda úlken jeńisterge jetip júrdi. Biraq qazaq jankúıeri ony osy 2010 jyldan bastap jaqsy tanydy, úmit artty. Bul jyly Danııar el birinshiliginde top jaryp qana qoımaı, kúzde Qytaıdyń Gýanchjoý qalasynda ótken Azııa Oıyndarynda erekshe kózge tústi. Gýanchjoýda ol rıngke tórt ret kóterildi. Birinshi jekpe-jegin alǵashqy raýndta-aq jeńispen aıaqtady; ekinshi joly qarsylasyn 12:0 esebimen tize búktirdi; úshinshi jekpe-jeginde Azııa chempıony ataǵy bar boksshyny 6:0 esebimen utsa; al tórtinshi, fınaldyq jekpe-jekte 16:1 esebimen jeńiske qol jetkizdi. Fınaldan soń, zaldaǵy kórermender oǵan oryndarynan turyp, qol shapalaqtap, aıryqsha qurmet kórsetti. Al AIBA-nyń resmı saıty ony «19-daǵy ǵajap talant ıesi» dep atady. Oılap qarańyz, búkil týrnır boıy (jáne Azııa Oıyndary jaı týrnır de emes qoı) Danııar ózine jalǵyz ǵana soqqy darytty! Ondaıdy isteı alǵandar boks tarıhynda saýsaqpen sanarlyq bolsa kerek.

Bul jyly Danııar 64 kg salmaq dárejesinde óner kórsetti. Jas aǵza tez ósetini belgili. Degenmen Danııar kelesi, ıaǵnı 69 kg salmaq dárejesine kóterile almady, óıtkeni bul salmaqta ol tusta qurama sapynda eki márte álem chempıony Serik Sápıev boldy. Sóıtip, únemi salmaq qýýyna týra kelgendikten bolar, 2011 jyly Bakýde ótken álem chempıonatynda, 2012 jylǵy London Olımpıadasynda Danııar sátsiz óner kórsetti. Tek London Olımpıadasynan keıin Danııar 69 kg salmaq dárejesine kóterildi. Danııardyń «qazaqtyń salmaǵy» atalyp ketken osy salmaq dárejesinde óner kórsetken dańqty boksshylarymyz - Baqtııar Artaev, Baqyt Sársekbaev, Serik Sápıevterge laıyqty izbasar bolǵanyn barsha jurt jaqsy biledi: 2012 jyldan bergi mańyzdy týrnırlerdiń - eki Azııa chempıonaty, eki álem chempıonaty, Inchhondaǵy Azııa Oıyndary jáne Rıo-de-Janeıro Olımpıadasy - bárinde de ol fınalda atoı saldy.
Samal Jangereeva, Batys Qazaqstan oblysy

Qaztalov aýdandyq ishki saıasat bóliminiń basshysy:

- Danııar 230-daı otbasy turatyn shaǵyn ǵana aýylda týǵan. Onyń ákesi Marat kópbalaly otbasynan shyqqan. Atasy Tálip - ustaz. Jalpy, bul áýletti aýylda «ustazdar áýleti» dep qurmetteıdi. Ózime olardyń týystyǵy bar, naǵashy bolyp keledi. Danııardy jaqsy bilemin. Olımpıada chempıony bolýdy kishkentaı kezinen armandady. Tıtteı 9 jasar kezinen «Olımpıada chempıony bolamyn» dep ósken bala ǵoı. Óziniń qajyr-qaıraty, tynbaı jattyǵyp, eńbektengeniniń arqasynda sol maqsatyna jetti. Árıne, onyń osyndaı tabysqa jetýine ákesi Marattyń da qosqan úlesi zor. Aǵasy Dáýrenniń 2014 jyly kásipqoı boksqa aýysqany belgili. Sóıtip, áýesqoı rıngte Danııar ákesiniń jalǵyz úmiti bolyp qaldy da, bir jaǵynan, sol úmitti aqtaý úshin eki ese ter tókti. Bylaıǵy ómirde ol - minezi qarapaıym jan, ázildegendi de unatady.

Bıylǵy Olımpıadadan keıin Danııar ákesine erekshe alǵys aıtty. «Ákeme sheksiz alǵys aıtamyn. Sonyń tárbıesiniń arqasynda ǵana men osyndaı bıikke jettim. Ol maǵan sportzaldyń tabaldyryǵyn alǵash attaǵan sátten bastap, Olımpıada chempıony atanǵanǵa deıin qoldaý kórsetip keldi» - dedi ol jýrnalısterge bergen suhbatynda. Sondaı-aq, Danııardyń óziniń ár jeńisin anasyna arnaıtynyn da jankúıerler jaqsy biledi. Áleýmettik jelilerdegi paraqshalarynyń birine ol anasy jaıly: «Densaýlyǵynyń nasharlaǵanyna qaramastan, sońǵy dúnıege kelmeı qalǵan sábıden keıin meni báribir dúnıege ákelem dep maqsat qoıǵan, qaısar anama alǵysym sheksiz!» - dep jazdy. Osyǵan qaraǵanda, Danııardyń ákesi ǵana emes, anasy da - aldyna maqsat qoıa biletin, sol maqsatyna jetý jolynda tabandylyq kórsete alatyn jan. Ata-anasynan daryǵan qaısarlyq pen tabandylyqtyń Olımpıadada Danııarǵa qalaı kómekteskenin jankúıerler umyta qoımaǵan bolar: jartylaı fınaldyq jekpe-jekte frantsýz boksshysy Sýleıman Sıssoko ony ádeıi baspen uryp, mańdaıyn jaryp jibergen edi. Biraq fınalda Danııardyń «jaraqatym bar edi» dep sátke de taısaqtaǵanyn kórmedik.

Búginde Danııardyń ózi de áke atanyp otyr. Onyń bir jastan endi ǵana asqan Danıel atty uly bar.

2000-jyldardyń ishinde Eleýsinovter otbasy Astana qalasyna kóshken. Bıylǵy Olımpıadadaǵy jeńisinen keıin týǵan óńiri arnaıy shaqyryp, Danııardyń qatysýymen kóptegen sharalar uıymdastyrdy. Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Altaı Kólginov boksshyǵa 10 mıllıon teńge syıaqy tabystady. Olımpıada chempıony bul syıaqyny túgelimen sal aýrýyna shaldyqqan balalardyń em-domyna aýdaratynyn jarııa etti. Sóıtip, qomaqty qarjynyń ornyna el-jurtynyń rızashylyǵyn alyp otyr.

Olımpıadadan soń jankúıerler Danııardyń, aǵasy Dáýren sekildi, kásibı boksqa aýysatyny jaıly kóbirek aıtatyn boldy. Biraq jaqyn kúnderi Danııar Eleýsinov bokstan ulttyq qurama músheleri sapynda jattyǵýǵa kiristi.

Búginge deıin ol eki márte Azııa chempıony (2013, 2015), eki márte Azııa Oıyndarynyń chempıony (2010, 2014), álem chempıony (2013), álem chempıonatynyń kúmis júldegeri (2015) jáne Olımpıada chempıony (2016) atanǵan eken. Alda osy tabystar tizbegin jalǵastyra ma? Nebári 25-aq jasta. Biz, árıne, úmittenemiz...

Ázirlegen Indıra JAIMAǴAMBETOVA.