Ǵasyrlyq tarıh, Mılan–Kortına jáne Qazaqstannyń qysqy sporttaǵy joly
ASTANA.KAZINFORM - 6–22 aqpan aralyǵynda Italııanyń Mılan jáne Kortına-d’Ampetstso qalalarynda ótetin HHV qysqy Olımpııa oıyndary álemdik sportsúıer qaýymnyń nazarynda tur. Oǵan álemniń 93 elinen 3 500-den astam sportshy qatysady. Bir ǵasyrdan astam tarıhy bar Aq Olımpıada bul joly da qysqy sporttyń damý baǵytyn aıqyndaıtyn mańyzdy alańǵa aınalmaq.
Osy dúbirli doda qarsańynda Qysqy Olımpıada tarıhyna jáne táýelsiz Qazaqstannyń Aq Olımpıadadaǵy jetistikterine sholý jasap kórýdi jón sanadyq.
Aq Olımpıadanyń qalyptasý joly
Qysqy Olımpııa oıyndary alǵash ret 1924 jyly Frantsııanyń Shamonı qalasynda ótti. Ol kezde bul jarystar Jazǵy Olımpıada baǵdarlamasynyń bir bóligi retinde uıymdastyrylǵanymen, keıin Halyqaralyq Olımpıada komıteti qysqy sport túrleriniń mańyzyn eskere otyryp, ony derbes oıyn retinde bekitti.
Alǵashqy kezeńde shańǵy jarysy, konkımen júgirý, hokkeı jáne mánerlep syrǵanaý negizgi sport túrleri bolsa, ýaqyt óte kele bobsleı, bıatlon, taý shańǵysy, frıstaıl, short-trek, snoýbord sııaqty dıstsıplınalar qosyldy.
Táýelsiz Qazaqstannyń alǵashqy «aq qadamy»
Táýelsiz memleket ári derbes komanda retinde Qazaqstan tuńǵysh ret 1994 jyly Norvegııanyń Lıllehammer qalasynda ótken XVII qysqy Olımpıada oıyndarynda óner kórsetti. Ashylý saltanatynda memlekettik Týymyzdy shańǵymen tramplınnen sekirýshi Qaırat Bıekenov alyp shyqty. Sol kezde jarys jolyna 28 otandasymyz shyqqan bolatyn.
Bul Olımpıada Qazaqstan tarıhyndaǵy eń tabysty qysqy doda retinde este qaldy. Úsh birdeı júldeni dańqty shańǵyshy Vladımır Smırnov jeńip aldy. Ol 10 shaqyrymdyq klassıkalyq ádiste jáne 15 shaqyrymdyq erkin stılde kúmis medal ıelense, 50 shaqyrymdyq mass-startta Olımpıada chempıony atandy. Osylaısha, Vladımır Smırnov Táýelsiz Qazaqstan tarıhyndaǵy tuńǵysh Olımpıada chempıony retinde sport shejiresine altyn áriptermen jazyldy.
Onyń úsh júldesiniń arqasynda Qazaqstan quramasy jalpykomandalyq esepte 12-orynǵa kóterildi.
Úmit pen alań qatar órilgen kezeń
1998 jyly Olımpıadany Japonııanyń Nagano qalasy qabyldady. Bul joly úmitten góri alań basym boldy. Vladımır Smırnovtyń sporttyq ǵumyry aıaqtalar shaq edi. Soǵan qaramastan, tájirıbeli shańǵyshy Gýnderson ádisimen ótken jarysta qola medalǵa qol jetkizdi. Kóp uzamaı konkımen júgirýshi Lıýdmıla Prokasheva 5000 metrde úshinshi oryn alyp, el qorjynyna taǵy bir qola saldy.
Eki júldemen Qazaqstan jalpy esepte 21-orynǵa turaqtady. Bul Olımpıada da otandyq qysqy sporttyń bir tulǵaǵa táýeldi ekenin aıqyn kórsetti.
Uzaq únsizdik
2002 jylǵy Solt-Leık-Sıtı men 2006 jylǵy Týrın Olımpıadalarynda Qazaqstan quramasy júldesiz qaldy. Bul kezeń – qysqy sporttaǵy júıeli daǵdarystyń kórinisi edi. Infraqurylymnyń álsizdigi, kadr tapshylyǵy jáne halyqaralyq básekege tótep beretin rezervtiń joqtyǵy aıqyn sezildi.
Jeke juldyzdar dáýiri
2010 jyly Vankýverde bıatlonshy Elena Hrýstaleva 15 shaqyrymdyq jeke saıysta kúmis medal jeńip alyp, uzaq úzilisti úzdi.
2014 jyly Sochıde mánerlep syrǵanaýshy Denıs Ten qola júldege ıe boldy. Bul Olımpıada dopıng daýlarymen este qalsa da, Denıs Tenniń jetistigi Qazaqstan mánerlep syrǵanaý mektebiniń áleýetin kórsetti.
2018 jyly Phenchhanda frıstaıl-mogýl sheberi ıÝlııa Galysheva qola medal jeńip aldy. Alaıda bul jetistikter de júıeli serpiliske ulasa almady.
Beıjiń: aýyr shyndyq
2022 jyly Beıjińde ótken qysqy Olımpıadada Qazaqstan quramasy júldesiz qaldy. Bul nátıje el sportyndaǵy qurylymdyq máselelerdi qaıta kóterdi. Qysqy sportta jekelegen talanttarǵa ǵana súıený jetkiliksiz ekeni taǵy da dáleldendi. Mine bul buǵan deıingi jerlesterimizdiń qatysýymen ótken qysqy Olımpııa oıyndarynyń qysqasha tarıhy.
Mılan–Kortına: jańa talap, jańa múmkindik
2026 jylǵy Olımpıada oıyndary jańartylǵan formatymen erekshelenedi. Baǵdarlamada 116 medal jıyntyǵy sarapqa salynady. Skı-alpınızmniń qosylýy, shańǵy jarystaryndaǵy erler men áıelderge birdeı qashyqtyq belgilenýi, shańǵy qossaıysyndaǵy eki adamdyq format, áıelderdiń bıik tuǵyrdan sekirýi – munyń bári sportshylardyń ámbebaptyǵy men taktıkalyq daıyndyǵyna basymdyq beredi.
Buǵan deıin Týrızm jáne sport mınıstri Erbol Myrzabosynov Italııada ótetin qysqy Olımpıada oıyndaryna sapaly daıyndyq úshin 13,3 mlrd teńge bólingeni týraly aıtqan bolatyn. Oǵan qosa, TOP-deńgeıdegi 13 sheteldik jattyqtyrýshy-keńesshi jumyldyrylǵanyn jetkizdi. Qazaqstan quramasy sporttyń 10 túrinen 58 medal jıyntyǵynda baq synaıtynyn atap ótti. Onyń aıtýynsha, ulttyq qurama jańa Olımpıadalyq formattarǵa beıimdele otyryp daıyndalyp jatyr.
Búginge deıin Qazaqstannyń 36 sportshysy 2026 jylǵy Olımpıada oıyndaryna qatysýǵa joldama aldy.
Frıstaıl-mogýl - 4 sportshy
Frıstaıl-akrobatıka - Dinmuhammed Raıymqul, Sherzod Hashırbaev, Roman Ivanov, Asan Asylhan, Aıana Joldas.
Bıatlon - 2 er, 2 áıel sportshy (baratyn sportshylar esimi Ulttyq qurama bapkerler keńesinen keıin anyqtalady)
Taý shańǵysy sporty - Rostıslav Hohlov, Aleksandra Skorohodova.
Shańǵy qossaıysy - 1 sportshy.
Shańǵy jarysy - 7 sportshy
Shańǵymen tuǵyrdan sekirý - 2 sportshy
Konkımen júgirýden 5 sportshy - Evgenıı Koshkın, Krıstına Sılaeva, Elızaveta Golýbeva, Nadejda Morozova, Arına Ilıaşenko.
Short-trekten 4 sportshy - Abzal Ájǵalıev, Denıs Nıkısha, Olga Tıhonova, ıAna Han.
Mánerlep syrǵanaýdan - Mıhaıl Shaıdorov, Sofıa Samodelkına.
Aıta keteıik, bul tek 2025-2026 jylǵy maýsymdaǵy lıtsenzııalyq kezeńder nátıjesindegi kórsetkish. Aldaǵy ýaqytta Halyqaralyq Olımpıada komıtetiniń esebinen qosymsha joldamalar berilýi múmkin.
Olımpıada lıtsenzııasyna qatysty qorytyndy aqparat qańtardyń aıaǵynda belgili bolady.
Qazaqstannyń qysqy Olımpıadadaǵy joly – bıik shyńdar men uzaq úzilisterge toly kúrdeli tarıh. Lıllehammerdegi altyn, keıingi jyldardaǵy jeke juldyzdardyń jarqyly jáne Beıjińdegi sátsizdik – bári de bir shyndyqty kórsetedi: turaqty tabys úshin júıeli mektep, ǵylymı daıarlyq pen uzaqmerzimdi strategııa qajet.
Mılan–Kortına Olımpıadasy Qazaqstan úshin jańa bastaý bola ala ma – bul suraqqa jaýap tek nátıjemen emes, daıyndyq sapasymen ólshenbek. Aq Olımpıada tarıhy taǵy bir bet ashqaly tur. Al sol betke Qazaqstan qandaı iz qaldyrady – ýaqyt kórsetedi.
Aıta keteıik, Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik týyn Ulttyq quramanyń músheleri Denıs Nıkısha men Aıaýlym Ámrenovaǵa jáne Qazaqstan paralımpıadalyq komandasynyń múshesi Erbol Hamıtovqa tabystady.
Prezıdent namysty qoldan bermegen sportshylarymyz talaı básekede top jaryp, elimizdiń mereıin asyryp, naǵyz jasampaz otanshyldyqtyń úlgisin kórsetip júrgenin aıtyp, sportshylarǵa sáttilik tiledi.
– Ár azamatymyzdyń jetistigi – Qazaqstannyń jetistigi. Ár sportshynyń abyroıy – barsha qazaqtyń bedeli. Jeńiske jetý úshin talap pen tabandylyq kerek. Sizder sheberlikterińizdi shyńdap, aıanbaı eńbek ettińizder. Sonyń arqasynda dúbirli dodaǵa qatysýǵa múmkindik aldyńyzdar. Olımpıada chempıony bolý – ár sportshynyń armany. Osy maqsatqa bir taban jaqyn tursyzdar. «El senimi – erge júk» deıdi halqymyz. Baptaryńyz jáne baqtaryńyz qatar shaýyp, júldemen kelesizder dep senemin. Barsha halqymyz Sizderge jankúıer, tilekshi bolady. Bárińizge sáttilik, jeńis tileımin! Kók Týymyz árdaıym bıikte jelbireı bersin! – dedi Memleket basshysy.