AITV juqtyrǵandar da deni saý sábı súımek

Onyń 635 - er adam, 502 - áıel. Al Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy 2030 jylǵa qaraı AITV-ınfektsııasyn joıýdy maqsat etýde, dep jazady «Aıqyn» basylymy. 

Osy oraıda Qazaqstanda Ortalyq Azııa­daǵy AITV (VICh) boıynsha «Flagman» atty USAID jobasy júzege asyrylýda. Óńirlik joba ıÝNEIDS 90:90:90 stra­te­gııasyna sáıkes júzege asyrylady. 90:90:90 degenimiz ne? Máselen, 2020 jylǵa qaraı AITV-men ǵumyr keship júrgen bar­lyq adamdardyń 90 paıyzy ózderiniń AITV statýsyn biletin bolady, AITV dertin juqtyrǵany týraly dıagnoz qoıylǵan bar­lyq adamdardyń 90%-y antıretrovı­rýstyq terapııamen tu­raqty túrde qamtylady, al antıretrovı­rýstyq terapııamen qamtylǵan adamdardyń 90%-y vırýstyq júktemeni ke­mitý boıynsha baqylaýǵa alynbaq. ıAǵnı bul óz kezeginde búkil dúnıejúzinde AITV jáne JITS dertimen ómir keship júrgen adam­dardyń ómirin saqtap qalýǵa baǵyttalǵan.
Búkilálemdik ekonomıkalyq forým­-nyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstan AITV ınfektsııasynyń taralýy tómen el­der­diń tobyna kiredi. Negizinen, ınfek­tsııa­ny juqtyratyndardyń deni, ıaǵnı 90 pa­ıyzy, reprodýktıvti jáne eńbekke qabilet­ti turǵyndardyń kategorııasyna jatatyn 15-49 jas aralyǵyndaǵy top bolyp esep­te­ledi. AITV epıdemııasy 30 jyl boıy jal­ǵasyp keledi. Jyl saıyn álemde shamamen 2 mıl­lıon AITV-tyń jańa jaǵdaılary tirke­ledi, 1 mıllıonnan astam adam AITV sal­da­rynan kóz jumady. 
Astana qalasy JITS-tyń aldyn alý jáne oǵan qarsy kúres ortalyǵynyń bas dári­geriniń orynbasary Saltanat Mýsına­nyń aıtýynsha, búginde elimizde AITV ın­fek­tsııasynyń taralýyna yqpal etetin top­tar (ınektsııalyq esirtkilerdi tutyný­shylar, beı-bereket jynystyq qatynas­tar, kommertsııalyq seks qyzmetin kór­se­týshiler) arasynda AITV-ınfektsııasyn der kezinde anyqtaý boıynsha maqsatty jumystar júrgizilýde. 
- Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymnyń (DDSU) usynystaryna sáıkes, 2020 jylǵa qaraı AITV-ınfektsııasyn dıagnostıkalanǵan jaǵdaılary 90 paıyzǵa jetýi qajet. Óıtkeni AITV juqtyrǵan pa­tsıent erterek medıtsınalyq baqylaýǵa alynsa, onyń densaýlyǵy men ómirin saq­tap qalýdyń múmkindikteri joǵary. Sol úshin de Astana qalasynyń ákimdigi AITV-ınfektsııasyn dıagnostıkalaýdyń qar­jy­syn ulǵaıtty. 2015 jyldyń qorytyndysy boıynsha qala turǵyndarynyń shamamen 
30 paıyzy zertteýden ótti. Qalada 1997 jyl­dan bastap turǵyndardyń ártúrli top­tary úshin aldyn alý is-sharalarynyń jal­py kesheni júrgiziledi. Sonyń arqasynda, táýekel toptary arasynda AITV ınfek­tsııasynyń anyqtalý jıiligi azaıǵandyǵy baıqalady. AITV-ınfektsııasynyń epıde­mıologııalyq erekshelikterine baılanysty, 25-40 jas arasyndaǵy qarapaıym halyq ara­synda jynystyq jolmen juqtyrý jaǵ­daı­lary jıi tirkelýde, - deıdi Saltanat Mýsına. 
Aldyn alý jumystaryn júrgizý kezinde negizgi ekpin vedomstvoaralyq yntymaq­tastyqtar jáne ÚEU men jastar ortalyq­tary resýrstaryn tartýǵa túsken eken. Sebebi qaýipti syrqattyń aldyn alý jas­tardyń densaýlyǵyn saqtaýǵa múmkindik be­redi. Jalpy, jastar AITV juqtyrý boıynsha táýekel tobyna kiredi. AITV epı­demııasynyń damý tarıhynda «AITV - jastar aýrýy» degen túsinik qalyptasqan. 
- Jastardyń jynystyq qatynastaǵy saýattylyqtarynyń azdyǵy, beı-bereket jynystyq qatynastarǵa barýy AITV-ty juqtyrýyna alyp keledi. AITV-tyń jy­nystyq jolmen taralýynyń, AITV ın­fektsııasyn juqtyrǵan áıelder sanynyń ósýi olardan týǵan AITV juqpasyn juq­tyr­ǵan balalardyń kóbeıýine ákeledi. Osy­ǵan baılanysty AITV epıdemııasymen kú­re­sýdiń mańyzdy baǵyttarynyń biri - AITV-ınfektsııasynyń anadan balaǵa berilýiniń aldyn alý. Sondyqtan balalar ara­syndaǵy AITV-nyń aldyn alý úshin barlyq áıelder júktilik kezinde AITV qarsy eki márte testileýden ótýleri qajet. AITV-ǵa qarsy der kezinde arnaıy dári­lerdi qabyldaǵan jaǵdaıda ınfektsııa juq­tyrýdy 40 paıyzdan 2-5 paıyzǵa deıin tómendetýge bolady. Osynyń arqasynda, AITV juqtyrǵan áıelder jıi júktilikti saq­tap qalady jáne deni saý sábı týý múm­kindikterine ıe bolady, - deıdi maman Sáýle Mýsına.