AHQO sotynyń «Gazpromǵa» qatysty sheshimi Qazaqstan aýmaǵynda oryndalmaıdy – Ádilet mınıstrligi

Eske sala keteıik, eki iri energetıkalyq kompanııa arasyndaǵy daý 2019 jyly reseılik gazdy tasymaldaýǵa qatysty jasalǵan kelisimshart mindettemelerine negizdelgen. 2025 jyldyń maýsymynda Halyqaralyq saýda palatasy júıesine kiretin Shveıtsarııa arbıtrajy osy is boıynsha sheshim shyǵarǵan bolatyn. Al bıyl mamyr aıynda AHQO soty «Naftogazdyń» «Gazpromǵa» qarsy arbıtrajdyq sheshimin taný týraly sot buıryǵyn shyǵardy.

QR Ádilet mınıstri Erlan Sársembaev bul jaǵdaıǵa qatysty pikir bildirip, atalǵan qujattyń áli zańdy kúshine enbegenin jáne istiń júzege asyrylýy týraly aıtýǵa erte ekenin eskertti.

– Eń aldymen, bul istiń protsessýaldyq mazmunyn túsiný mańyzdy. Sot buıryǵy birjaqty tártipte, ıaǵnı jaýapkerdiń qatysýynsyz shyǵaryldy. Bul túpkilikti sheshim bolmaǵandyqtan habarlama sıpatqa ıe ári zańdy kúshine engen joq. Jaýapker belgilengen merzimde kúshin joıý týraly aryzben júginýge quqyly, sodan keıin eki taraptyń qatysýymen tolyqqandy qaraý ótedi. Sondyqtan bul kezeńde sheshimniń iske asýy týraly sóz qozǵaý áli erte, – dep túsindirdi vedomstvo basshysy.

Mınıstrdiń aıtýynsha, elimizdiń zańnamalyq tetikteri ulttyq ıýrısdıktsııa shegine jatpaıtyn daýlardy qaraýdy kózdemeıdi.

– Qazaqstan ózimen eshqandaı quqyqtyq baılanysy joq sheshimderdi iske asyratyn tranzıttik alań bolmaıdy. Sol sebepti AHQO sotynyń bul sheshimi Qazaqstan aýmaǵynda oryndalmaıdy. Bul iste AHQO-men ıýrısdıktsııalyq baılanys ornatatyn negizgi sharttar joq ekenin aıryqsha atap ótken jón. Birinshiden, «Gazprom» kompanııasy AHQO múshesi emes, ekinshiden, daýǵa sebep bolǵan mámile Ortalyq aýmaǵynda jasalmaǵan. Sonymen qatar bul daý AHQO quqyǵymen rettelmeıdi ári taraptar sheshimdi taný jáne oryndatý máselesin AHQO sotyna berý týraly ózara kelisim jasamaǵan. Óz kezeginde «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy týraly» Konstıtýtsııalyq zań AHQO sotynyń quzyretin naqty shektep bergen. Ol tek AHQO-ǵa tikeleı qatysy bar nemese taraptardyń ózara kelisimimen qaraýǵa berilgen daýlardy ǵana qaraı alady, – dedi Erlan Sársembaev.

Sonymen qatar Qazaqstanda sheteldik arbıtraj sheshimderin oryndaý halyqaralyq kelisimder men ishki is júrgizý normalaryna qatań sáıkestikte júzege asyrylady. Bul rette boryshkerdiń nemese onyń múlkiniń ornalasqan jeri mańyzdy.

– Qazaqstan sheteldik arbıtrajdyq sheshimderdi oryndaý oryndaýshy memlekettiń protsessýaldyq normalaryna sáıkes júzege asyrylatyn 1958 jylǵy Nıý-Iork konventsııasynyń múshesi. Bizdiń jaǵdaıda bul Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq protsestik kodeksimen retteledi. Atalǵan kodekstiń 503-babyna saı, sheshimdi májbúrlep oryndatý týraly aryz daý qaralǵan jerdegi, zańdy tulǵa ornalasqan jerdegi nemese mekenjaıy belgisiz bolsa, boryshkerdiń múlki ornalasqan aýmaqtaǵy sotqa berilýi kerek. «Gazpromnyń» ornalasqan jeri belgili. Bul nazardan tys qaldyrýǵa bolmaıtyn mańyzdy protsessýaldyq baǵdar, – dep tolyqtyrdy mınıstr.

Sondaı-aq Ádilet mınıstrligi kez kelgen tulǵanyń sotqa júginýge quqyǵy bar ekenin, alaıda bul isti qaraýǵa sol sottyń mindetti túrde quzyreti jetedi degen sóz emes ekenin eskertti. Qazirgi ýaqytta vedomstvo osyndaı keleńsizdikterdiń aldyn alý úshin zańnamany jetildirýge kirisken.

– Atap ótkenimdeı, AHQO sotyndaǵy sot protsesi áli aıaqtalǵan joq. Túpkilikti sheshim shyǵarmas buryn sot eki tarapty da tyńdaýy tıis. Osy oraıda Ádilet mınıstrligi sheteldik arbıtraj sheshimderin elimizde taný jáne oryndatý tártibin retteıtin zańnamaǵa ózgerister engizip jatqanyn aıta ketken jón. Sonymen qatar «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy týraly» Konstıtýtsııalyq zań AHQO sotynyń ókilettigin naqty aıqyndap bergen. Ol tek ortalyqqa qatysy bar máseleler men taraptardyń daýyn nemese isti AHQO sotynda qaraý jóninde ózara kelisimge kelgen tulǵalardyń ǵana daýyn qaraı alatynyn basa aıtqym keledi, – dep túıindedi Ádilet mınıstri Erlan Sársembaev.

Aıta keteıik, byltyr Astana halyqaralyq qarjy ortalyǵy 2,5 trln teńge kapıtal tartqan bolatyn.