«Ahı» emes, «baýyrym», «ıftar» emes, «aýyzashar»: QMDB qazaqsha sóıleýge shaqyrdy
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstan musylmandyr dinı basqarmasy arab sózderiniń ornyna qazaqsha ataýlardy qoldanýdy usyndy.
Basqarmanyń baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, osy aptada Memleket basshysy Halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń H quryltaıynda qazaq tiliniń damýy týraly mańyzdy oılar aıtty. Sonyń ishinde dinge qatysty kóne sózderimizdiń ornyna arab sózderin jıi qoldaný máselesine de toqtalǵan bolatyn. Osy oraıda qulshylyqtaǵy tildiń orny men kúndelikti sóz qoldanysynyń arajigin baıyppen túsiný mańyzdy.
— Quran aıattarynyń, namazda oqylatyn duǵalar men zikirlerdiń arab tilinde aıtylýynyń ózindik máni bar. Ana tilimizdi ardaqtaı otyryp, qulshylyq sózderiniń de ornyn eskergenimiz jón. Al kúndelikti qarym-qatynasta oıymyzdy qazaq tilinde jatyq ári túsinikti jetkizip, tilimizde qalyptasqan sózder men uǵymdardy ornymen qoldaný — ana tilimizge degen qurmettiń kórinisi. Máselen, «ıftar» men «sýhýr» uǵymdarynyń tilimizde burynnan qalyptasqan «aýyzashar», «sáresi» degen ataýlary bar. Bul sózder halqymyzdyń oraza ustaý dástúrimen bite qaınasqan. «Aýyzasharǵa kelińiz», «sáresige turaıyq» degen sózder úlkenge de, kishige de túsinikti. Osyndaı qalyptasqan ataýlardy qoldaný arqyly dinı dástúrimizdi de, tildik muramyzdy da jalǵastyramyz, — dep atap ótti vedomstvo ókilderi.
Olardyń sózinshe, bes ýaqyt namazdyń «tań», «besin», «ekinti», «aqsham», «quptan» degen ataýlary da halqymyzdyń dinı ómirinde ábden ornyqqan. Kúndelikti áńgimede, ýaǵyzda jáne namaz kestelerinde osy ataýlardy qoldaný kópshilikke túsinikti ári tilimizdiń qalyptasqan dástúrine saı keledi.
— Sol sııaqty keıbir azamattardyń ózara «ahı», «ýhtı», «abla», «abı», «brat» jáne «sestra» dep tildesýi jıi kezdesedi. Bizdiń pikirimizshe, mundaıda óz tilimizdegi «baýyrym», «aǵam», «inim», «ápkem», «apam», «qaryndasym» degen sózderdi qoldanǵan abzal. Bul sózder jaqyndyq pen qurmetti bildirip qana qoımaı, halqymyzdyń úlkenge izet, kishige qamqorlyq tanytatyn syılastyq dástúrin de saqtaıdy. Dana babalarymyz ımandylyq tárbıesin ana tilinde urpaǵyna jetkize bildi. «Amanatqa qııanat jasama», «kisi aqysyn jeme», «obal bolady», «saýap bolady» degen sózdermen adaldyqqa, jaýapkershilikke, janashyrlyqqa baýlydy. Osy rýhanı murany búgingi urpaqtyń sanasyna sińirý úshin onyń mánin ashyp, kúndelikti ómirmen baılanystyra túsindirýimiz qajet, — dep túıindedi Qazaqstan musylmandyr dinı basqarmasy.
Budan buryn Almaty oblysynda shákirtterin urǵan ustazdy QMDB jumystan shyǵarǵanyn jazǵanbyz.
