Aǵylshyn saıahatshysy balasynyń esimin Alataý-Tamshybulaq dep qoıǵan
ASTANA. QazAqparat - Altaı men Atyraýdyń arasyn alyp jatqan qazaq dalasynyń álem tarıhynda ózindik orny bar. Sondyqtan da bolar, bul ólkeniń ótkenine qyzyǵyp, taý-tasyn aralaǵan talaı saıahatshylar ótken. Solardyń biri - XIX ǵasyrda, atap aıtqanda, 1848 jyly Qazaqstanǵa kelip, jergilikti halyqtyń turmys-tirshiligi men salt-dástúrin zerttegen aǵylshyn otbasy Tomas pen Lıýsı Atkınsondar, dep jazady «Egemen Qazaqstan» gazeti búgingi sanynda.
Qazaq tarıhy týraly qundy derekter qaldyryp, halqymyzdyń turmystyq buıymdaryn ózderimen birge Ulybrıtanııaǵa alyp barǵan saıahatshylar elimizdiń Qapal óńirine turaqtaǵan eken. Sol jerde Jońǵar Alataýyn jáne Tamshybulaqty erekshe zerttegen. Tamshybulaqtyń sulýlyǵyna tánti bolǵany sonshalyq, qazaq jerinde dúnıege kelgen tuńǵysh uldarynyń esimin Tomas pen Lıýsı Alataý-Tamshybulaq dep qoıǵan. Búginde bul esim Anglııadaǵy úlken bir áýlettiń tegine aınalyp otyr. Qazaq dalasyna tabany tıgen saıahatshynyń altynshy urpaǵy - Pıpa Alataý-Tamshybulaq hanym qazirgi tańda London mańyndaǵy eldi mekenderdiń birinde turady.
T.Atkınsonnyń eńbekterin zerttep, qaıta jańǵyrtyp júrgen aǵylshynnyń jazýshy-ǵalymy Nık Fıldıng Qazaq eli tarıhyna qatysty dúnıelerdi kitap etip basyp shyǵarýdy kózdeıdi. Onyń aıtýynsha, saıahatshy Ortalyq Azııa men Qazaqstandy jáne slavıan halyqtarynyń tarıhyn zerttep, soǵan qatysty 500-ge jýyq sýret salǵan. Onyń kartınalarynan kıiz úıdegi qazaq otbasynyń turmysyn, et pisirip jatqan qazaq áıelderin, dombyramen án salǵan sal-serilerdi jáne sáýkele kıgen qazaq qyzdaryn kórýge bolady. Bul jádigerlerdiń barlyǵy búginde N.Fıldıngtiń Londonnan 75 shaqyrym jerdegi Evınton qalasyndaǵy úıinde saqtaýly tur.
Sonymen qatar, jazýshynyń qolynda XVIII-XIX ǵasyrlarda jasalǵan qazaqtardyń turmystyq buıymdary da bar. Ol jóninde Nık myrza «Qazaqstan» telearnasyna bergen suhbatynda bylaı deıdi.
- Qazir meniń muraǵatymda qazaqtyń ulttyq oıý-órnekterimen kómkerilgen aıaqqap, túskıiz jáne qyzdardyń bas kıimi bar. Onyń bári osydan eki-úsh ǵasyr buryn jasalǵan. Al bulardy aǵylshyn jerine Tomas Atkınson alyp kelgen. Osy jerde saıahatshy týraly az-kem aıtyp ótsem deımin. Tomas Atkınson - sol kezde óz ortasyna syıly, ataqty adamdardyń biri bolǵan. Ol Ortalyq Azııaǵa orys gýbernatorlarynyń kómegimen barǵan eken. Jalpy, Tomas pen Lıýsı Atkınson sol óńirge saıahat jasaǵan alǵashqy eýropalyqtardyń biri.
Qyrkúıek aıynda Qazaqstanda bolǵan Nık Fıldıng Altaı, Jońǵar jáne Іle Alataýlarynyń tabıǵatyn zerttegen.
- Men taýlardan qazaqtyń darhandyǵyn kórdim. Menińshe, qazaq halqynyń ulttyq naqyshtarynyń biri osy taýlar men jazyq dala jáne jylqy maly. Ókinishke qaraı, Qazaqstanda bir aı ǵana boldym. Taǵy da baryp, saıahatshy Tomastyń marshrýtymen júrip ótkim keledi. Alaıda, ol úshin 3-4 jyl ýaqyt qajet, - degen ǵalym keleshekte osy maqsatyn júzege asyrý úshin jumys isteıtinin aıtty.
Al Tomas Atkınsonnyń tikeleı urpaǵy Pıpa Alataý-Tamshybulaq áýletinde osyndaı adamnyń bolǵanyn maqtan tutady.
- Úlken atamyz Djon Meıson Stıýart astrofızıka jáne geografııamen aınalysqan. Ol kisi áýletimiz jaıynda kóptegen eńbek qaldyrdy. Sol dúnıelerde arǵy atamyz Tomas Atkınson týraly aıtylady. Tegimizdiń Qazaqstanmen baılanysty ekenin jaqsy bilemiz. Aldaǵy ýaqytta uldarymmen Qazaq eline baryp, atamyzdyń izi qalǵan jerlerdi kórsem degen armanym bar, - deıdi Pıpa hanym.
