Agroónerkásiptegi ózerister: Tsıfrlyq tehnologııadan aqyldy fermaǵa deıin
ASTANA. KAZINFORM – Agroónerkásip keshenin tsıfrlandyrý tek jekelegen qyzmetterdi elektrondy formatqa kóshirýmen shektelmeıdi. Endigi mindet — derekterdi biriktirip, olardy salany basqarýda tıimdi paıdalaný. Fermer úshin bul artyq rásimderdi azaıtyp, qujattardy qaıta jınamaýǵa, al memleket úshin protsesterdiń ashyqtyǵyn qamtamasyz etip, ózekti derekter negizinde negizdelgen sheshimder qabyldaýǵa múmkindik berýi tıis.
Únem 1 mlrd teńge
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń málimetinshe, vedomstvonyń 80 memlekettik qyzmetiniń 75-i, ıaǵnı 94%-y elektrondy formatta kórsetiledi. Kelesi kezeńniń maqsaty — tsıfrlyq qyzmetter sanyn arttyrýmen qatar, olardyń úılesimdi jumysyn qamtamasyz etý jáne qolda bar memlekettik derekterdi qaıta paıdalaný.
Memlekettik qoldaýdyń negizgi quraldarynyń biri — Gosagro.kz aqparattyq júıesi. Ol arqyly 20 baǵyt boıynsha qoldaý elektrondy túrde rásimdeledi. Júıede 200 myńǵa jýyq paıdalanýshy tirkelgen. Memlekettik platformaǵa kóshý aqyly ótinim berý qyzmetinen bas tartýǵa múmkindik berip, vedomstvo derekterine sáıkes aýyl sharýashylyǵy óndirýshilerine 1 mlrd teńgeden astam qarajat únemdeýge jol ashty. Elektrondy kezek, kútý paraǵy jáne formatty-logıkalyq baqylaý protsestiń ashyqtyǵyn arttyryp, qatelikter men negizsiz sheshimder qaýpin tómendetedi.
Degenmen avtomattandyrý barlyq táýekeldi ózdiginen joımaıdy. Onyń tıimdiligi bastapqy derekterdiń sapasyna, qoldaý kórsetý erejeleriniń túsiniktiligine jáne ótinim berýden bastap qarajat aýdarýǵa deıingi baqylaýǵa baılanysty.
39,6 mln mal basy esepke alyndy
Aýyl sharýashylyǵy janýarlaryn sáıkestendirý aqparattyq júıesinde iri jáne usaq qara mal men jylqylardy qosa alǵanda shamamen 39,6 mln mal basy esepke alynǵan. Jeke sáıkestendirý janýar týraly málimetterdi veterınarııalyq is-sharalarmen jáne oryn aýystyrýlarmen baılanystyryp, qadaǵalaýǵa negiz bolady.
Tort Tulik mobıldi qoldanbasy sala qatysýshylarynyń tsıfrlyq servısterge qoljetimdiligin keńeıtse, veterınarııalyq mamandarǵa arnalǵan JI-assıstent damytylyp jatyr. Alaıda, bul sheshimderdiń tıimdiligi derekterdiń ýaqtyly engizilýine jáne jergilikti jerde biryńǵaı esep júrgizý erejeleriniń saqtalýyna baılanysty.
Salanyń ártúrli segmentinde, onyń ishinde eFish júıesinde tsıfrlyq sheshimder qoldanylyp keledi. Túpki maqsat — ózara baılanyssyz servıster jıyntyǵy emes, ónim qozǵalysyn esepke alý men baqylaýdyń biryńǵaı ári úılesimdi tetigin qalyptastyrý.
Paıdalanylmaıtyn alqaptardy anyqtaý
Jerdi paıdalanýdy baqylaýda JerInSpectr júıesi Jerdi qashyqtan zondtaý derekterin paıdalanyp, qosymsha tekserýdi qajet etetin ýchaskelerdi anyqtaıdy. 2025 jyldyń qorytyndysynda 22,2 myń gektar paıdalanylmaıtyn egistik jáne shamamen 916 myń gektar júktemesi tómen jaıylym anyqtaldy. Eldiń aýyl sharýashylyǵy alqaptaryn tsıfrlandyrý aıaqtaldy.
Spýtnıktik derekter yqtımal buzýshylyqtardy anyqtaýǵa kómektesedi. Degenmen túpkilikti basqarýshylyq sheshim tekserý nátıjeleri men jergilikti jaǵdaıdy eskere otyryp qabyldanýy tıis.
Ósimdik sharýashylyǵy óniminiń qadaǵalaný aqparattyq júıesi (ÓShQJ) damyp keledi. Ony ázirleý jumystaryn aıaqtaý 2027 jyldyń sońyna josparlanǵan. Júıe ósimdik sharýashylyǵy óniminiń qozǵalysy týraly derekterdi tsıfrlyq ınfraqurylymǵa engizip, óndiristen bastap odan ári aınalymǵa deıingi protsesterdiń tutas kórinisin qalyptastyrýǵa yqpal etýi tıis.
Derekter bir jerde toǵysady
Agroónerkásip keshenin tsıfrlandyrýdyń kelesi kezeńi — bytyrańqy aqparattyq júıelerden ózara baılanysty derekter negizinde basqarýǵa kóshý. Osy maqsatta Digital Agro Platform jáne Smart Data Agro salalyq derekter kóli boıynsha jumys júrgizilip jatyr. Olar memlekettik aqparattyq júıelerdegi málimetterdi biriktirip, BI-dy qosa alǵanda, analıtıkalyq quraldardy qamtamasyz etýi tıis.
Nysanaly nátıje — agroónerkásip kesheniniń biryńǵaı tsıfrlyq terezesi men fermerdiń tsıfrlyq profılin qalyptastyrý. Bul qajetti málimetter men qyzmetterge bir derekti qaıta usynbaı-aq qol jetkizýge múmkindik beredi.
Ol úshin júıelerdi tehnıkalyq turǵydan biriktirýmen qatar, anyqtamalyqtar men derekter formattaryn úılestirý, olardyń sapasyna jaýapkershilikti aıqyndaý, vedomstvoaralyq almasýdy jolǵa qoıý jáne qaıtalanatyn qol operatsııalaryn qysqartý qajet.
Smart-fermalar: tehnologııadan naqty nátıjege
Smart-fermalarda derekter esep berý úshin ǵana emes, óndiristi kúndelikti basqarý úshin de paıdalanylady. Dál eginshilik tehnologııalary, topyraq ylǵaldylyǵy men jaǵdaıyn ólsheıtin datchıkter, meteostantsııalar, spýtnıktik sýretter men ushqyshsyz apparattar egis pen alqaptardyń jaı-kúıin baǵalaýǵa kómektesedi.
Mal sharýashylyǵynda tolyq robottandyrylǵan sút-taýar keshenderi, otar qozǵalysyn qadaǵalaý júıeleri jáne janýarlardyń densaýlyǵyn baqylaıtyn quraldar qoldanylady. Jasandy ıntellekt osy málimetter arqyly ónimdilik pen aýa raıy táýekelderin boljaýǵa, mal jaıýdy basqarýǵa múmkindik beredi.
Alaıda smart-ferma jaı ǵana datchıkter jıyntyǵy nemese arnaıy tehnıka satyp alý emes. Nátıje derekterdiń júıeli jınalýyna, tsıfrlyq quraldardyń óndiristik protsestermen baılanysyna jáne analıtıkany is júzinde qoldanýǵa táýeldi.
Sondyqtan sharýashylyqtardyń tsıfrlyq kemeldigin baǵalaý, smart-fermalarǵa jatqyzýdyń túsinikti ólshemsharttaryn ázirleý jáne tıisti tizilim qalyptastyrý mańyzdy. Sharýashylyq deńgeıinde jınalǵan derekter salystyrmalylyq, dáıektilik jáne qoljetimdilik talaptary saqtalǵan jaǵdaıda salalyq analıtıkada da paıdalanylýy tıis.
Tsıfrlyq transformatsııa ózdiginen emes, ólshenetin nátıjege ákelgende ǵana mándi. Fermer úshin bul qoljetimdi ári túsinikti qyzmetter, memleket úshin protsesterdiń ashyqtyǵy men basqarylýy, sala úshin «derekter — boljam — sheshim — nátıje» qaǵıdaty boıynsha qabyldanatyn sheshimder. Dál osyndaı modelge kóshý tsıfrlyq tehnologııalardy jekelegen quraldar jıyntyǵy retinde emes, Qazaqstan aýyl sharýashylyǵyn zamanaýı basqarýdyń negizi retinde paıdalanýǵa múmkindik beredi.
Buǵan deıin qazaqstandyq stýdent aýyl sharýashylyǵy resýrstaryn tıimdi paıdalanýǵa arnalǵan JI sheshimin usynǵanyn jazǵan edik.
