Aǵashqa qashalǵan tarıh: Óskemendik sheber qazaq handary men batyrlarynyń aǵash músinderin jasaıdy

Burynǵy komandır, qazirgi músinshi

ıÝrıı Kostanıants 1990 jylǵa deıin tikushaq komandıri bolyp qyzmet atqarǵan. Avıatsııa salasynan ketken soń aǵash ustalyǵyna bet burdy. Osylaısha burynǵy hobbıin kásipke aınaldyrdy. 

Búginde onyń Óskemendegi úı-mýzeıinde Ortalyq Azııa men Qazaqstan tarıhyna arnalǵan júzge jýyq týyndy qoıylǵan.

— 1953 jyly Ázirbaıjannyń Baký qalasynda dúnıege keldim. 1976 jyly Ýkraınanyń Kremenchýg qalasyndaǵy ushqyshtar ýchılışesin támamdadym. Oqý ornyn bitirgennen keıin joldamamen Óskemenge jiberilip, sodan beri osy qalada turyp kelemin. 1990 jyly zeınetke shyqqan soń, qolónerge túpkilikti bet burdym. Sol jyly Sankt-Peterbýrgte ótken halyqtyq qolóner buıymdarynyń Búkilodaqtyq kórmesinde І oryn ıelendim, — deıdi ıÝrıı Kostanıants.

Jalpy aǵash oıý ónerimen aınalysyp kele jatqanyna 50 jyldan asqan. Onyń mýzeıi kádimgi kórme zalyna uqsamaıdy. Jartylaı kúńgirt zalda arnaıy jaryqpen kómkerilgen tarıhı beıneler kórermendi birneshe ǵasyr burynǵy Uly dalaǵa jeteleıdi. Munda Shyńǵys han, Joshy han, Qaıyr han, Qasym han sekildi tarıhı tulǵalar aǵash músin arqyly qaıta tirilgendeı áser qaldyrady.

Synaqtarǵa saǵyn syndyrmaǵan

Al ekinshi qabatta erekshe shahmat jıyntyǵy tur. Ondaǵy árbir shahmat tasy sheberdiń qolymen jeke-jeke jasalǵan biregeı týyndy.

— Qazaq tarıhyna arnalǵan jobalarmen jıyrma jyldan astam ýaqyt boıy aınalysyp kelemin. Eń aýqymdy eńbekterimniń biri — qazaq handary men Shyńǵys urpaqtaryna arnalǵan kompozıtsııalar toptamasy. Ár beıneniń minezin, taǵdyryn, tarıhı salmaǵyn usaq detal arqyly jetkizýge tyrystym, — deıdi sheber.

ıÝrıı Kostanıantstyń týyndylary 2014 jyly Parıjde de kórmege qoıylǵan. Dese de sheberdiń ómir jolynda túrli qıyndyqtar kezdesken. Ol esh ýaqytta saǵyn syndyrmaı, taýyn shaqpaı, kedergilerge tótep bere bildi.

— Úı-mýzeıim eki ret órtke oranyp, kóptegen týyndym joıylyp ketti. Soǵan qaramastan bárin qaıta qalpyna keltirip, jumysymdy jalǵastyra berdim. Qarjylaı qıyndyqtar da az bolmady. Biraq adam óz isin jaqsy kórse, aldyna taýdaı maqsat qoısa qandaı synaqtar bolsa da tótep bere alady eken. Búginde balalardy aǵash oıý ónerine tegin baýlyp júrmin. Olardan myqty sheberler shyǵyp, meniń isimdi jalǵastyratyndar tabylsa deımin. Óıtkeni bul tek aǵash oıý emes, tutas tarıhty, mádenıetti saqtap, ony dáripteıtin óner, — deıdi óskemendik músinshi.

Eske salsaq, osyǵan deıin óskemendik áıel úıinde mıkrojasyl ósimdik ósirip, tabys taýyp otyrǵany jaıly jazǵanbyz.