Afrıkada ótip jatqan álem chempıonatynyń tabıǵatqa keltirgen zııanyn ǵalymdar «ekologııalyq apat» dep baǵalady - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

***

«2009 jyly Astananyń jasyl aımaǵynda ormandy alqap jasaý jumystary júrgizilgen bolatyn. Nátıjesinde, ǵaryshtan túsirilgen sýretterdi negizge ala otyryp, munda orman sharýashylyǵyn ustaý jáne odan ári damytý jónindegi is-sharalardy qamtıtyn jańa joba ázirlendi. Astananyń jasyl beldeýinde otyrǵyzylatyn kóshetterdi daı­yn­dap, tuqym ósiretin "Aq qaıyń" tuqymbaǵy jumys ja­saýda. Onda jyl saıyn 9 mln.-ǵa jýyq qaraǵaı, balqaraǵaı, qaıyń, shegirshin, jıde, terek, alma, tal sekildi aǵashtardyń 26 túri ósi­ri­ledi. Tuqymbaq kólemi 110 gektar, al onyń kollektsııasynda aǵash pen butanyń 70 túri zertteýden ótkizilýde. Qosymsha kóshet tu­qym­daryn alý maqsatynda Shor­tandy orman sharýashylyǵynda kólemi 69 gektardy alyp jatqan "Damsa" atty ekinshi orman tu­qym­baǵy quryldy. Onda tam­shy­latyp sýarý ádisi arqyly baǵaly aǵash kóshetterin, atap aıtsaq, qaraǵaı, balqaraǵaı, shyrsha, qaıyń, boz arsha, asha, jóke se­kil­di 20 túrli aǵash túrin ósirip, jy­lyna 3,3 mln. kóshet berýge mamandanýda. Al 2003 jyldan beri "QazOShǴZI" JShS Astana qalasynyń jaǵdaıynda sortań jáne batpaqty jerlerde orman ekpelerin qurý tehnologııasyn pysyqtaýda», dep jazady «Egemen Qazaqstan» basylymy. Memleket basshysynyń jasyl jelek beldeýin qurý maqsatynda Astana qalasynyń aınalasyndaǵy ormandy alqaptardy aralaýy barysynda kóterilgen máseleler jóninde bilgińiz kelse, «Astana ný ormandy alqapqa oranady» atty maqalany oqyńyz.

Sondaı-aq atalmysh basylym egemendik alǵaly 600 myńnan astam adam Qazaq­stan azamattyǵyn qabyldaǵandyǵyn jáne onyń eń kóp bóligi sońǵy jyldardyń enshisine tıetindigin jazady. «Eger de táýelsizdik alǵan 19 jyldyń ishindegi elimizdiń demo­gra­fııalyq damýyna kóz salsaq, alǵa­shynda Qazaqstannan basqa elderge qonys aýdarýshylar sanynyń basym ekendigin baıqar edik. Birte-birte bul teris saldo ońǵa aýysty. Jyl ótken saıyn elimizdiń azamat­tyǵyn alýǵa qulshynys bildirgen­derdiń sany arta túsýde», deıdi basylym tilshileri. Atalmysh másele jóninde tolyqqandy aqparat alǵyńyz kelse «Egemen Qazaqstannyń» búgingi sanyndaǵy «20 myńǵa kóbeıemiz» atty maqalany qarańyz.

***

«Alash aınasy» basylymynyń habarlaýynsha, maýsymnyń 28-i kúni, ıaǵnı aldaǵy dúısenbide, Astana kúniniń qurmetine oraı telekópir arqyly Memleket basshysynyń qatysýymen ındýstrııalandyrý baǵdarlamasy boıynsha 72 joba iske qosylady. «Atalmysh óndiris nysandarynyń jalpy quny 340 mıllıard teńge. Jobalardyń 68-i jańadan iske qosylatyn óndiris oshaqtary. Al qalǵan 4-ýi qaıta jańǵyrtylyp, zamanaýı tehnologııalarmen jabdyqtalyp, qaıta qurylypty», dep jazady basylym. Bul taqyryp jónindegi málimetterdi basylymnyń búgingi sanyndaǵy «10 myń adam bir mezette jumysqa alynady» atty maqaladan kóresiz.

Sondaı-aq osy basylym «Elbasy atap ótkendeı baýyrlas qyrǵyz elindegi kúrdeli ahýalǵa beı-jaı qaraý múmkin emes. El basyna kún týǵan shaqty qyrǵyzdyń Ýaqytsha úkimetiniń keıbir serkeleriniń kórshi elder tarapyna qatysty, sonyń ishinde Qazaqstan menshigindegi Ystyqkóldegi týrıstik nysandardy burynǵy memleketaralyq kelisimderdi buzý arqyly qaıtaryp alý týraly málimdemeleri ózderine abyroı áperetin is pe edi?», dep málimdedi», dep jazady «Alash aınasy». Basylymnyń jazýynsha, Memleket basshysy osy máselege baılanysty «Mundaı saıası málimdemelerge senýdiń qajet joq. Kúte turaıyq, ýaqyt ótsin, jaǵdaı turaqtansyn. Qazaqstan da Qyrǵyzstan da eki el arasyndaǵy qarym-qatynastardyń buzylýyna jol bermeıdi dep oılaımyn» dep jaýap qatady», dep jazady basylym tilshileri.

***

«Aıqyn» basylymy búgingi sanynda «Dop dodasyn Afrıkada ótkizý durys emes» degen qyzyqty maqala jarııalapty. Avtordyń aıtýynsha, Ońtústik Afrıkada ótip jatqan álim chempıonatynyń qorshaǵan ortaǵa keltirgen ǵalamat zalaldaryn eseptegen ekolog-ǵalymdar, mundaǵy jaǵdaıdy Jer planetasyna keltirilgen «ekologııalyq apatqa» teńegen. Bul másele jóninde basylymnyń búgingi sanynan oqyńyz.

Sondaı-aq atalmysh basylym Taýly Qarabaq máselesine baılanysty keıbir sarapshylar «ótken ǵasyrdyń toqsanynshy jyldary bastalǵan kelissózderden qorytyndy bolmady. Endi eki jaqta máseleni demde sheship tastaý úshin qarýǵa súıenýi yqtımal» degendi aıtatyndyǵyn jazady. Sebebi Ázirbaıjan basshysy «Eger de kelissózder nátıje bermese, Armenııa basyp alǵan jerlerimizdi qaıtarmasa, amalsyz qarý arqyly atamekendi qaıtaryp alýǵa tolyqtyı quqylymyz» degen.

***

«Kazahstanskaıa pravda» basylymynyń habarlaýynsha, kelesi qysta «Kóksaraı» sý rettegishine 3 mıllıard tonna tasqyn sý syıyp ketýi tıis. Mundaı mindetti Ońtústik Qazaqstan oblysyna jasaǵan jumys saparynda sýqurylǵylaryn salýshylarǵa Tótenshe jaǵdaılar mınıstri Vladımır Bojko qoıyp otyr. «Sý qoımasynyń aınalasyn tolyq sholyp shyqqan mınıstr kóbine dambanyń qurylys jumystaryn basty nazarǵa aldy. Qazir bul qurylys jumystarynyń ishindegi eń basty ári mańyzdysy jáne uzyn sany 44,7 shaqyrymdy quraıtyn qurylys sharalary osy ýaqytta aıaqtaldy» dep jazady basylym.

***
Aqtaýdaǵy qatań tártipti kolnııadan 21 adam qashty. Oqıǵa beısenbi kúni tańǵy saǵat 5-00-de bolǵan. Oqıǵa kezinde 6 qashqyn atyp óltirilip, qalǵandary izdestirilýde. «Túrmedegiler tura qashqanda Aqtaýdaǵy №6656 ákerı bóliminiń qyzmetkerleri qashqyndarǵa oq ata bastaǵan. Sol mezette olarǵa áskerı bólimniń janynan belgisiz bireýler qarsy oq atqan. Nátıjesinde áskerı qyzmetker Otarbaev jaraqat aldy», dep jazady búgingi sanynda «Lıter» basylymy. Oqıǵanyń ári qaraı qalaı óris alǵanyn bilgińiz kelse atalmysh basylymdaǵy «Obıavlen v rozysk» atty maqalany oqyńyz.