Advokatýra damýynyń jańa kezeńi bastalyp keledi – depýtat
ASTANA. KAZINFORM - QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty Marat Báshimov Jibek Joly telearnasyna bergen suhbatynda Konstıtýtsııalyq reforma jaıyndaǵy kózqarasyn bólisip, advokatýranyń nyǵaıýyna ne áser etetini jóninde aıtyp berdi.
Spıkerdiń sózinshe, jańa Ata zań qabyldanǵan soń, advokatýra ınstıtýtyna salmaqty konstıtýtsııalyq quzyret beriledi.
– Otyz jyl boıy advokatýra Qazaqstanda munshalyqty joǵary deńgeıge ıe bolǵan joq. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen jýyrda qolǵa alynǵan reformalar quqyq qorǵaý ınstıtýttaryn júıeli túrde nyǵaıtýǵa serpin berdi. 2022 jyly konstıtýtsııalyq reforma bastalǵanda, jumys toby (ishinde ózim de barmyn) quqyq qorǵaýdyń basty erekshelikterine toqtaldy: Konstıtýtsııalyq sot quryldy, sonymen birge Adam quqyqtary jónindegi ýákildiń konstıtýtsııalyq mártebesi bekitildi. «Konstıtýtsııalyq mártebe» degen neni bildiredi? Bul – organǵa nemese ınstıtýtqa quqyqtyq júıede naqty áser ete alatyndaı anaǵurlym salmaqty quzyret berý múmkindigi. Advokatýraǵa da dál osyndaı logıkany qoldanýǵa bolady. Konstıtýtsııada onyń mártebesin tikeleı bekitetin bap paıda bolsa, quqyqtyq normalar ıerarhııasynyń arqasynda búkil zańnama júıesin avtomatty túrde kúsheıtedi. Advokattar artyǵyraq quzyretke ıe bolady, olardyń protsessýaldyq quqyǵy prokýratýra quqyǵymen teńesedi, – dep atap ótti Marat Báshimov.
Qorǵaýshy mártebesiniń joǵarylaýymen qatar Qazaqstan advokatýrasynyń jaýapkershiligi de artady.
– Búginde Qazaqstanda advokat kóp. Olardyń árqaısysy mamandyǵy qoıatyn bıik talaptarǵa saı kelýi kerek. Bul kásibı mindet qana emes, sonymen qatar óz qoǵamdastyǵy aldyndaǵy jaýapkershilik. Búkil álemde advokatýra dese, adaldyq pen tazalyq elesteıdi. Óıtkeni, onyń mıssııasy – adamdarǵa kómektesý. Bul ınstıtýtqa quqyqtyq qana emes, sondaı-aq moraldyq ta jaýapkershilik júktelgen, – dedi Marat Báshimov.
Depýtattyń aıtýynsha, bul rette advokattardyń ózderi de protsestik kepildiktermen qorǵalýy mańyzdy.
– Advokattar jumysyn jetildirýi kerek jáne osy negizgi qaǵıdalarǵa orala otyryp, kásibı standarttardy nyǵaıtýǵa tıis. Bir mezette, advokattardyń ózin qorǵaý baǵytyndaǵy qyzmet júıesi de kúsheıtilýi qajet. Sonda olar óz mıssııasyn barynsha jemisti atqara alady, – dep esepteıdi Marat Báshimov.
Konstıtýtsııaǵa túzetýler engizý qazaqstandyqtardyń jeke derekteri taralyp ketýine baılanysty jaýapkershilikti de arttyrady.
– Búginde bul másele óte ózekti. Prezıdent bul taqyrypty birneshe ret qozǵady: azamattar jónindegi aqparatty qorǵaýǵa qalaı salǵyrt qaraýǵa bolady? Men Konstıtýtsııada jeke derekterdi qorǵaý týraly normany bekitýdi usyndym. Ony basqa da negizgi kepildiktermen birge jeke quqyqtar qataryna qosqan bolatynmyn. Bul norma memleketke azamattardyń derekteri jelide taralyp kete berýine qarsy júıeli jumys isteýge múmkindik beredi. Biz aqparat jáne tehnologııa ǵasyrynda ómir súrip jatyrmyz. Kóptegen úderis tsıfrlandyrylyp jatqanda, keleshek býyndardyń jeke derekterin qorǵaýǵa mindettimiz. Konstıtýtsııa osy úshin qabyldanyp jatyr – ol eldiń búgini úshin ǵana emes, erteńi úshin de qyzmet etýi kerek, – dedi spıker.
Sonymen qatar spıker bolashaq Parlamenttiń depýtattary jumysyna qatysty pikir bildirdi. Onyń sózinshe, Konstıtýtsııalyq reforma jónindegi komıssııa jańa Ata zańnyń mátini ár azamatqa túsinikti bolýyna kúsh salyp jatyr.
– Konstıtýtsııa jobasyn talqylaý kúndelikti jalǵasyp jatyr jáne bul zańdy da. Basty ustanym – mátin qarapaıym jáne halyqqa uǵynyqty bolýy shart. Zańgerler men qujatty ázirleýshilerge mátinniń tilge jeńil, túsinikti jáne kópmaǵynalylyqtan ada bolýy mańyzdy. Qazir jumys qorytyndylaý kezeńinde. Mátin daıyn bolǵan soń, ár adam oqyp, tanysa alady. Munshalyqty aýqymdy ári qajyrly eńbek sol úshin atqarylyp jatyr, – dedi Marat Báshimov.
Aıta keteıik, jańa Konstıtýtsııa boıynsha sóz erkindigi qandaı jaǵdaıda shekteletini habarlandy.
Alpamys Faızolla, stajer