Ádiljan Jaqyp: BQO-da aýa temperatýrasy ár 10 jyl saıyn 0,5°C-qa jylyp keledi
ASTANA. KAZINFORM – Ortalyq Azııa óńiriniń jylyný qarqyny álemdik ortasha kórsetkishten 2 ese joǵary. Bul týraly Ortalyq Azııanyń óńirlik ekologııalyq ortalyǵynyń atqarýshy dırektory Batyr Mamedov aıtqan edi. Al Qazaqstanda qandaı klımattyq ózgerister bolyp jatyr? Buǵan qandaı zertteýler dálel?
Bul saýalǵa «Qazgıdromet» respýblıkalyq memlekettik kásiporny klımattyq zertteýler basqarmasynyń qyzmetkeri Ádiljan Jaqyp Jibek Joly telearnasynyń «Búgin.LIVE» baǵdarlamasynda jaýap berdi.
Mamannyń sózinshe, Qazaqstannyń klımaty ózgerip jatyr. Buǵan elimizdiń Eýrazııa qurlyǵynyń dál ortasynda ornalasýy da áser etedi. Osyǵan baılanysty aýa temperatýrasynyń rejımi men jaýyn-shashyn mólsheri basqa eldermen salystyrǵanda erekshelenedi.
– Keıingi jyldary elde aýa temperatýrasynyń joǵarylaýy jáne jaýyn-shashynnyń azaıýy baıqalyp otyr. Jahandyq deńgeıde bul úderis parnıktik gazdar kóleminiń artýymen baılanysty. Atmosferadaǵy parnıktik gazdardyń kóbeıýi jer sharynyń jylynýyna ákeledi, bul Qazaqstan klımatyna da tikeleı áser etedi, - dedi ol.
Ádiljan Jaqyptyń aıtýynsha, klımattyq ózgerister tek aýa temperatýrasynyń kóterilýimen jáne jaýyn-shashynnyń azaıýymen shektelmeıdi. Ol eldiń gıdrologııalyq jaǵdaıyna da yqpal etedi.
– Qar jamylǵysynyń azaıýy kóktemgi sý tasqyndarynyń jıileýine sebep bolyp otyr. Ońtústik jáne ońtústik-shyǵys taýly aımaqtarda muzdyqtardyń qarqyndy erýi baıqalady. Olardyń kólemi men aýdanynyń azaıýy sý resýrstarynyń qalyptasý rejımine yqpal etedi. Ekstremaldy gıdrometeorologııalyq qubylystardyń áserinen keı óńirlerde qurǵaqshylyq kúsheıse, basqa aımaqtarda sý tasqyndary jıi kezdesedi. Bul qubylystar jyl saıyn qaıtalanady, - dedi Ádiljan Jaqyp.
Spıkerdiń sózinshe, klımattyq ózgerister óńirler boıynsha ártúrli baıqalady. Bir óńirde jylyný qarqyny joǵary bolsa, endi bir óńirde temperatýranyń kóterilýi turaqty.
– Qazaqstan aýmaǵy batystan shyǵysqa qaraı shamamen 3 myń shaqyrymǵa sozylady. Batys Qazaqstan óńiri temperatýranyń joǵarylaýyna sezimtal. Aımaqta ár on jyl saıyn ortasha temperatýra shamamen 0,5°C-qa artyp keledi. Bul ózgeristerge geografııalyq faktorlar da áser etedi. El aýmaǵynyń negizinen jazyq bolýy jáne taýly aımaqtardyń shetki óńirlerde ornalasýy klımattyq erekshelikterge yqpal etedi, - dedi maman.
Bul zertteýler halyqaralyq ǵylymı tásilderge saı júrgiziledi.
– Dúnıejúzilik meteorologııalyq uıymnyń usynymdaryna sáıkes klımattyq zertteýler 30 jyldyq kezeńder boıynsha júrgiziledi. Qazaqstanda da klımattyq kórsetkishter turaqty túrde baqylaýǵa alynyp, taldanyp otyrady, - dep túıindedi sózin Ádiljan Jaqyp.
Aıta keteıik, sý tapshylyǵy men klımattyq qysymnyń agrosektorǵa áseri týraly buǵan deıin jazǵan edik.
