Ádebı kesh Maqtymquly Pyraǵynyń 290 jyldyǵyna arnalady
ASTANA. QazAqparat - Qazaqstan Respýblıkasy Tuńǵysh Prezıdenti Mýzeıinde 5 mamyrda túrkimen ádebıetiniń uly klassıgi, fılosof, ǵalym Maqtymquly Pyraǵynyń 290 jyldyǵyna arnalǵan «Ýaqytqa tosqaýyl bola almassyń...» atty ádebı kesh ótedi.
Іs-shara Mýzeıdiń «Mádenıet arqyly únqatysý» halyqaralyq jobasynyń aıasynda Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Túrkimenstan Elshiligimen birlese uıymdastyrylǵan.
Maqtymquly Pyraǵy - XVIII ǵ. túrkimenniń kórnekti aqyny jáne oıshyly. Jyl saıyn 18 mamyrda Túrkimenstanda «Maqtymquly Pyraǵy poezııasy, birlik jáne jańǵyrý kúni» memlekettik merekesi keńinen atalyp ótedi.
«Ýaqytqa tosqaýyl bola almassyń... » ádebı keshiniń qonaqtary klassık-aqynnyń túrkimen, qazaq jáne orys tilindegi óleńderi men túrkimenniń ulttyq mýzykasyn tamashalaý múmkindigine ıe bolady. Sondaı-aq, kesh baǵdarlamasynda Túrkimenstannyń mádenı murasy týraly derekti fılm kórsetilimi men Maqtymquly Pyraǵy shyǵarmalarynyń qazaq tilindegi aýdarma jınaǵy usynylady.
Maqtymquly shyǵarmalary halyqtyń súıispenshiligine ıe, ol qalyptastyrǵan jańa poetıkalyq tiliniń arqasynda jyraýlar men jyrshylar onyń óleńderin saqtap urpaqtan-urpaqqa jetkizip keledi. Onyń óleńi halyq tiline jaqyn, arab-parsy metrıkasyna emes, halyqtyq sıllabıkalyq júıede qurastyrylǵan. Sondyqtan Maqtymquly shyǵarmalary halyqqa jatyq, al onyń óleń joldary maqal men mátelge aınalǵan.
Maqtymquly shyǵarmalaryndaǵy kóptegen ıdeıalar men oıqorytyndylar lırıkalyq óleńder men Behısht-nama dıdaktıkalyq dastanynyń, sondaı-aq túrkimen ádebıeti úshin biregeı Vagzı-Azad (1753-1754) óleńderindegi traktattyń avtory bolǵan óz ákesiniń shyǵarmalarynan alynǵan. Traktatta aıtylǵan baqytty da ádiletti memleketti qurý jaıyndaǵy oılary Maqtymqulyda da jalǵasyn tapqan. Maqtymquly shyǵarmalarynyń kópshiligi saqtalmaǵan, al osy kúnge jetkeni tórt júzden astam (óleńderi, asa uzaq emes lırıkalyq jáne lıro-epıkalyq dastandary). Onyń shyǵarmashylyǵy kóptegen taqyryptar men lırıkalyq poezııanyń túrlerin qamtydy. Sonyń ishinde mahabbat lırıkasy úlken oryn alady. Bul toptamadaǵy kóptegen óleńder - mahabbat-lırıkalyq poezııasynyń úlgileri - oqyrmandy óziniń qaıtalanbastyǵymen baýrap alady.
Ol negizinde óziniń shyǵarmashylyǵymen túrkimen ádebıeti tarıhynyń jańa paraǵyn ashty. Poetıkalyq darynymen túrkimen ultynyń tereń qyrlaryn beıneleı bildi. Maqtymquly poezııasy ádebıet mazmunyn jalpytúrikmendik patrıotızmmen, erkindikpen, izgilikpen baıytty. Maqtymquly eńbeginiń baǵa jetpestigi sol, onyń shyǵarmalary túrikmenniń aýyzeki tiliniń bar baılyǵyn, kórkemdigin jáne náziktigin pash etýinde.
