«Adamzattyń bolashaǵy til tabysý sheshimderine baılanysty bolady» - respýblıkalyq basylymdarǵa sholý

«Egemen Qazaqstan» gazetiniń búgingi sanynda «Frantsııa jerindegi aıryqsha kúnder», degen taqyryppen materıal basyldy. Maqalada Elbasy N. Nazarbaevtyń Frantsııaǵa resmı sapary eki eldiń saıası, ekonomıkalyq saladaǵy qarym-qatynastaryn jańa beleske shyǵarǵandyǵy atap kórsetilgen. Basylymyń jazýynsha, Memleket basshysynyń sapary aıasynda Qazaqstan men Frantsııa arasyndaǵy qarym-qatynasty jańa beleske kóterýge baǵyttalǵan birneshe mańyzdy qujatqa qol qoıyldy. Solardyń arasyndaǵy eń áleýettisi "Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Nazarbaev pen Frantsýz Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Sarkozıdiń birlesken Deklaratsııasy" boldy. Atalǵan qujat 2010 jyldyń 1 shildesinen bastap kúshine engen QR men FR arasyndaǵy strategııalyq áriptestik týraly shartty qýattady. Sonymen qatar, eki eldiń Úkimeti atom energııasyn beıbit jaǵdaıda paıdalaný jónindegi yntymaqtastyq týraly kelisimge, Qazaqstan Qorǵanys mınıstrligi men frantsýzdyń "EADS" jáne "EADS-Eurocopter" kompanııalary arasynda ES145 tıpti tikushaqtardy daıyndaý, jetkizý jáne tehnıkalyq qyzmet kórsetý jónindegi ózara túsinistik jáne birlese qımyldaý memorandýmy qarastyryldy. Sondaı kelisimder "Qazatomprom" ulttyq kompanııasy men frantsýzdyń "Areva" kompanııasy, "Qazaqstan temir joly" ulttyq kompanııasy men frantsýzdyń "Alstom Transport" kompanııasy arasynda da jasaldy.

Elbasy Frantsııaǵa sapary kezinde sol eldiń «Interneshnl Gerald Trıbıýn» gazetine suhbat berdi. Suhbattyń qazaqshaǵa aýdarylǵan nusqasy «Egemen Qazaqstan» gazetiniń búgingi nómirinde «Adamzattyń bolashaǵy til tabysý sheshimderine baılanysty bolady» degen taqyryppen jarııalandy. Frantsýz tilshisiniń saýaldaryna bergen jaýabynda QR Prezıdenti N.Nazarbaev: «Qazaqstannyń bastamasyn qoldaý EQYU-nyń barlyq elderiniń qazirgi bar kelispeýshilikterdi eńserýge, Eýratlantıka jáne Eýrazııa keńistiginde qaýipsizdiktiń ortaq ta ajyraǵysyz qoǵamdastyǵyn qurý maqsatynda Uıymdy nyǵaıtýǵa degen saıası erik-jigerin kórsetip berdi. Qazaqstan óz tóraǵalyǵynyń bir qaǵıdaty retinde EQYU-nyń qalyptasqan dástúrlerin jalǵastyrýdy jarııa etti, óıtkeni, ol dástúrler osy Uıym rýhyn iske asyrady. Bul turǵyda EQYU tóraǵalyǵy laýazymyn bizden qabyldap alatyn memleketke EQYU-nyń barlyq "sebetteri" boıynsha jumysty jalǵastyrýdy tiler edim», - deıdi.

***

Jýyrda, qazaq dıasporasynyń tynys-tirshiligimen tanysý maqsatynda Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵy Tájikstanda is-saparda bolyp qaıtty. «Barmasań, kelmeseń jat bolasyń, bermeseń, almasań sart bolasyń» degendeı, sheteldegi qazaqtardyń búgingi jaǵdaıymen kózbe-kóz tanysyp, olardyń usynys, tilekterin estip, tyńdaý, ony tıisti jerlerge jetkizip sheshisýge atsalysý atalǵan qaýymdastyǵynyń mindeti. Osy is-sapar jaıly maqala «Alash aınasy» gazetiniń búgingi sanynda «Tájikstanda qalǵan jesirlerimiz atajurtqa qarap kóz jasyn syǵyp otyr» degen taqyryppen berildi. Maqalada Qazaqstannyń Tájikstandaǵy elshisi Ábýtálip Ahmetov: «Tájikstanda jeti jyl azamattyq soǵys boldy. Qazaqtardyń kóbi elge ketti. Osy elde júzge jýyq ult ókilderi turady. Eń azy - qazaq. Dini bir musylman ári baýyr bolǵandyqtan, qyzdarymyz osyndaǵy tájik pen ózbekke turmysqa shyǵyp jatyr. Qazaqtardyń kóbi bıik taýly jerlerde mal ósirýmen aınalysady. Eldegi ishki alaýyzdyqtan týyndaǵan azamat soǵysy kezinde bul jaqtaǵy ekonomıkalyq jáne saıası jaǵdaı óte tómendep ketken. Tájikstanda sý baılyǵynan basqa altyn, kúmisi bar. Sońǵy jyldary Tájikstan ekonomıkasynda azdap bolsyn kóterilý baıqalady. Tájikstan Prezıdenti Emomalı Rahmon myrza Elbasymyzdy syılaıdy, jalpy, jergilikti qazaqtarǵa degen kózqarasy jaqsy. Ol jeltoqsan aıynda Astana qalasynda ótetin EQYU-nyń sammıtine barýdy josparlap otyr», - deıdi.

Taıaýda elorda tórinde Búkilálemdik rýhanı mádenıetter forýmy ótti. Onda álem elderine tózimdilik, túsinistik, dostyq qarym-qatynas pen adam sanasynda izgilikke degen senimderdi qalyptastyrý ıdeıasyn damytý kerektigi sóz bolǵan edi. Sońǵy ýaqyttarda osy tóńirektegi ıdeıalardy júzege asyryp, órkenıetter arasyndaǵy dıalogti jandandyrý úshin Eýropa elderine tán kópmádenıettilik úlgisin jaqtaýshylar kóbeıýde. Desek te ózimizge ǵana tán rýhanı qundylyqtar men salt-dástúrimizdi, mádenıetimiz ben ónerimizdi saqtaı otyryp, biz kópmádenıettilik úlgisin oń qubylys dep baǵalaı alamyz ba? Osy ózekti másele «Alash aınasy» gazetiniń turaqty «Oı-kókpar aıdaryna arqaý bolǵan. Sarapshylardyń «Eýropa elderiniń kópmádenıettilik úlgisin oń qubylys retinde baǵalaý kerek pe?» degen saýalǵa bergen jýabyn gazettiń búgingi nómirinen oqı alasyzdar.

***
«Aıqyn» gazetiniń búgingi sanynda «Aqbulaq» baǵdarlamasynyń artyqshylyǵy nede?» degen taqyryppen maqala jaııalandy. Maqalaǵa keshe el Úkimeti qabyldaǵan halyqty taza aýyz sýmen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan 2011-2020 jyldarǵa arnalǵan «Aqbulaq» salalyq baǵdarlamasy arqaý bolǵan. «2011-2020 jyldarǵa arnalǵan «Aqbulaq» memlekettik salalyq baǵdarlamasyn júzege asyrýǵa memleket jyl saıyn eń kem degende 60 mıllıard teńge qarjy shyǵyndaýdy josparlaýda. Qarjy mınıstri B.Jámishev Parlamenttegi qalaýlylardyń qolqalaýymen, aldaǵy 2011 jylǵa bul baǵytqa budan kóbirek, ıaǵnı 70,5 mıllıard teńge jumsaý týraly sheshim qabyldanǵandyǵyn aıtty. Jańa baǵdarlamaǵa Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi jelisi boıynsha da qarajat arna tartady. 3 jyldyq kezeńde qarjylandyrý 125 mlrd. teńgeni quraıdy dep boljanýda. Onyń ishinde 2011 jylǵa 35,2 mlrd teńge kózdelgen. Al S.Nokınniń agenttigi boıynsha 3 jyl boıyndaǵy qarjylandyrý somasy 40,3 mlrd teńgeni quraıdy. Indýstrııa jáne jańa tehnologııalar mınıstrligi «aýyldar men shaǵyn qalalardy jerasty sýymen qaryq etem» dep, barlaý jumystaryn júrgizýde 15,1 mlrd teńgeni ıgergeli otyr», dep jazady basylym.

Sondaı-aq «Aıqyn» gazetinde EQYU Parlamenttik Assambleıasynyń prezıdenti Petros Eftımıýden alynǵan shaǵyn suhbat «Sammıt uıymnyń saıası mańyzyn arttyrady» degen taqyryppen berildi. «EQYU-nyń Qyrǵyzstanda ótken saılaý jónindegi qorytyndylary jarııalandy. Menińshe, bul - jaqsy ári anyq málimdeme. Saılaýdy baqylaýǵa qatysyp, onda ózimizdiń Ortalyq Azııa boıynsha óte belsendi arnaıy ókilimiz Kımmo Kılıýnenniń bolýy, bizdiń oıymyzsha, qazirgideı aıryqsha qıyn jaǵdaıda Qyrǵyzstannyń demokratııalyq damýyna óz úlesimizdi qosa alatyndyǵymyzdy kórsetedi», deıdi tilshi suraǵyna bergen jaýabynda P. Eftımıý.

***

«EQYU-nyń Іs basyndaǵy tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik hatshysy - Syrtqy ister mınıstri Qanat Saýdabaev keshe Grýzııa men Ońtústik Osetııanyń Ergnetı/Dvanı oqıǵalaryn boldyrmaý jáne olar boıynsha áreket jasaý tetigi aýqymynda ótkizilgen kezdesýde málimdeme jasady», dep jazady «Kazahstanskaıa pravda» gazeti. Basylymnyń jazýynsha, EQYU Ergnetı/Dvanı oqıǵalardy boldyrmaý jáne olar boıynsha áreket etý tetigi aýqymyndaǵy kelisilgen kún tártibi máselelerdiń júıeli túrde jandy talqylaýyn qamtamasyz etý protsesine qatysýshylardyń barlyǵynyń da belsendi aralasýyn kútýde. Bul tetiktiń tolyq jumys isteýi senim deńgeıin joǵarlatyp, Jeneva talqylaýlary sheńberinde saıası máselelerdi sheshýge múmkindik bermek. Bul oraıda Qazaqstan dıplomatııasy basshysy EQYU usynyp jatqan gýmanıtarlyq jobalar boıynsha aımaqtaǵy jumysty údetý kerektigine senim artady. Ol tıisti taraptardy ásirese EQYU-nyń Astanadaǵy Sammıti qarsańynda jaýapty jáne syndarly qyzmet etýge shaqyrdy.