Adamdar otty qaı kezden beri paıdalana bastaǵan?
ASTANA. 4 sáýir. QazAqparat - Ǵalymdar adamdar otty qaı kezden beri paıdalana bastaǵany jaıly osy kúnge deıin daýlasýda. Boston ýnıversıtetiniń (AQSh) Franchesko Berna bastaǵan arheologtar toby oǵan 1 mıllıon jylǵa taıaý ýaqyt ótken, dep paıymdaıdy.
Ǵalymdar Ońtústik Afrıka Respýblıkasy aýmaǵyndaǵy Vonderverk úńgirindegi oshaq izderin taýyp, osyndaı qorytyndyǵa keldi, dep habarlady ITAR-TASS.
Zertteýshilerdiń aıtýynsha, olar tapqan kúl men súıekterdiń qaldyqtary ejelgi adamdar osy jerde jıi ot tutatqanyna dálel bola alady. Kúl úńgirdiń aýzynan emes, túpkir jaǵynan tabylǵan, ıaǵnı, bul ottyń máselen, aǵashqa jasyn túsý sııaqty tabıǵı tutanǵanynan emes, qoldan jaǵylǵanyn baıqatady.
Úńgirdegi tastan jasalǵan quraldar boıynsha, ǵalymdar onda shamamen 2 mln jyl buryn paıda bolǵan kádimgi eki aıaǵymen tik júretin adam /Homo Erectus/ ot jaqqanyn anyqtady.
Zertteýshiler adamdar otty nege jaqqanyn dál anyqtaý múmkin emes ekenin aıtady, biraq ta tamaq daıyndaýǵa qoldanylǵan bolýy múmkin dep paıymdaıdy. Alǵashqy qaýymdyq kezeńde adamdar etti shıkileı jeýi, al súıekterdi sýyqtan jáne jyrtqysh ańdardan qorǵaný úshin otqa laqtyrýy múmkin.
Bul olja adamnyń otty 1 mln jylǵa jýyq ýaqyt buryn paıdalanǵanyn dáleldeıtin bir ǵana dálel emes. Budan buryn zertteýshiler Vonderverktiń mańyndaǵy Svartkrans úńgirinen de sol kezeńge jatatyn kúıgen súıekterdi tapqan bolatyn. Alaıda keıbir ǵalymdar ot jaǵýdy adamdar budan da erterek - 1,5 mln buryn jyl buryn úırengen degen pikirler aıtyp júr.
Bernanyń aıtýynsha, onyń komandasy bıylǵy jazda Vonderverk úńgirine oralyp, ózderiniń boljamdaryna tııanaqty jaýap izdemekshi.
Zertteýler nátıjesi AQSh Ulttyq ǵylym akademııasynyń jýrnalynda jarııalandy.
