Adamdar azyq-túlik pen kıim-keshek surap keledi – Otbasyn qoldaý ortalyǵy

– Otbasyn qoldaý ortalyǵyna kimder keledi jáne olarǵa qandaı kómek usynasyz?

– Munda ómirlik qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan otbasy músheleri kelip, kómek alady. Bizde saraptaý jáne zańgerlik kómek bólimi jumys isteıdi. ıAǵnı quqyqtyq jáne psıhologııalyq kómek kórsetiledi. Sonyń ishinde áleýmettik kómek ala almaı júrgen adamdardyń qujattaryn rásimdeýge járdemdesemiz. Bir jarym jyl ishinde ortalyqqa 11 500 otbasy tirkeldi. Byltyrdan bastap FSM Social baǵdarlamasy engizilip, jumys bir júıege tústi. Munda mobıldi toptyń jumysy engizilgen. Topqa polıtsııa qyzmetkeri, densaýlyq, bilim salasy men probatsııa qyzmeti qosylǵan. Sonyń ishinde patronajdy meıirbıkeniń róli mańyzdy. Jas bosanǵan ana men balanyń kútimine jaýapty meıirbıke úıge barýǵa mindetti. Eger sol kezde turyp jatqan úıi nashar, áleýmettik jaǵdaıy tómen bolsa birden habar beredi. Balalary mektepke barmaı júrse de aldymen sol meıirbıkeler anyqtaı alady. Odan ári bilim bólimi jumys isteıdi. Bir otbasyndaǵy problema osylaısha jan-jaqty sheshilgen soń tolyq kómek kórsetilgenin aıtyp, suraq jabylady. Oryndalǵan keıs dep ataımyz muny.

– Bir otbasynyń bútin bir problemasyn sheshýge qansha ýaqyt kerek?

– Naqty ýaqytty aıta almaımyz. Bári de suraqqa baılanysty. Máselen bir otbasynda kúıeýiniń banktegi esepshottary buǵattalyp qalǵan. Sondyqtan jumysqa ornalasa almaı júr. Nesıeni ótemese, aıyppuldy tólemese jumys uzaqqa sozylady. Er adam eńbekke aralasyp, turaqty tabysy bolatynyn rastasa anyqtama alyp, zańgerler sot oryndaýshylarymen arada kelisim júrgizedi. Esepshotty ashyp, jaǵdaıdy turaqtaý úshin 2-3 apta ýaqyt kerek. Sonymen birge munda psıhologııalyq kómek te beriledi. Bir adamǵa bir ret emes, birneshe apta ýaqyt bóledi mamandar. Qala turǵyndary ortalyq týraly bilmeıdi, bilse de kelýge uıalady. «Uıat bolady, tanysym kórip qalsa, bilip qalsa» dep qysylady. Eshqaıda barmaıdy, eshkimnen járdem kútpeı júre beredi. Áıelder zorlyq-zombylyqqa shydaıdy. Mobıldi top quramyndaǵy ýchaskelik polıtsııa qazir olardy baǵyttap otyr. Al jazasyn ótep shyqqandardy probatsııalyq baqylaý qyzmetimen birge qadaǵalaýda ustaımyz. Qalalyq Mansap ortalyǵy bos jumys oryndaryn usynady.

– Adamdar kóbine qandaı kómek surap keledi?

– Quqyqtyq, psıhologııalyq jáne qaıyrymdylyq kómek, sonyń ishinde azyq-túlik, kıim-keshek suraıdy. Ortalyq azyq-túlik taratpaıdy. Sebebi oǵan qarjy qarastyrylmaǵan. Azyq-túlik suraǵan otbasyna mamandar mindetti túrde barady, akt toltyrady. Erli-zaıypty jumys taba almaı otyrsa, bos oryndar usynamyz. Alǵashqyda demeýshilerdiń kómegimen azyq-túlik jetkizýge tyrysamyz. Kómek beretinder arasynda kásipkerler de, qarapaıym adamdar da bar. «Balyq berme, qarmaq ber» degen ustanymmen eresek adamdy eńbekke aralastyrǵan jón dep bilemiz. Jumys isteýge nıeti joq, ishimdikke áýes adamdar keıde túzelmeıdi, óz ómirin jalǵastyra beredi. Al kıim-keshekti adamdar ákelip beredi. Kıgen kıimdi qabyldaǵanmen, keıbiri ony almaıdy. Jańasy ǵana qajet. Bir jarym jylda 11 500 adam degenimizben olardyń sany odan da kóp bolýy múmkin. Tirkelmeı júrgeni qansha?! Qalada qartaıǵan shaǵynda jalǵyz qalǵandar da bar. Olarǵa eriktiler de kómektesedi. Kóbin qaraıtyn adam bolmaǵan soń arnaıy mekemege ornalastyramyz.

– Zorlyq-zombylyqqa tap bolǵan analar óz aıaǵymen kelip kómek suraı ma álde polıtsııa anyqtaı ma?

– Polıtsııaǵa habarlama túskende tirkeledi. Bir oqıǵa boldy. Erli-zaıypty arasynda turmystyq janjal týyndaǵan. Kúıeýi áıeline «tańerteń erte turyp, anama shaı quıyp bermediń» dep aıtady. Áıeli «men de adammyn, sharshadym» degen. Janynda kishkentaı qyzy bar. Aýyryp turǵan soń emhanaǵa barady. Sol jerde ózara sózge kelip, kúıeýi áıelin qylǵyndyrady. Polıtsııa shaqyrǵan soń mobıldi top bardy. Áıeldi ortalyqqa ákelip, psıholog kómek berdi. Analar keńesi, Ákeler keńesiniń músheleri keldi, kezdesti. Otbasy qazir tatýlasty, birge turyp jatyr.

– Bir jarym jyl ishinde naqty qansha otbasyna kómek kórsetildi?

– 11 500 otbasynyń ishinde 1 785-i sıgnal bolyp tústi. Demek shuǵyl shaqyrtý. Barlyǵy 1620 jumys jospary quryldy. Sonymen birge 82 adam kómekten bas tartty. 598 adam quqyqtyq kómek alsa, 811 adam psıhologııalyq qoldaýǵa ıe boldy. Demeýshiler esebinen 754 otbasyna kómek berildi. Kóbine azyq-túlik jetkizildi. Jalpy tirkelgen otbasynyń bárin bir jyl boıy súıemeldeımiz, ıaǵnı, jyl ishinde zań aıasynda kómek kórsetiledi. Ortalyqta grant alý, shaǵyn bıznes ashý úshin tigin, mobılografııa kýrsy men sheberlik sabaǵy da ótedi. Barlyǵy 25 adamǵa grant aldy. Kópbalaly, erekshe bala tárbıelep otyrǵan analarǵa basymdyq beriledi. Bıyl birinshi lekte bolǵan 3 ana kásibin bastady. Oqý 1 aıǵa sozylady. Oqyp, kásibin ashqan analar da ózderiniń zamandastaryna bar bilgenin úıretedi.

– Psıhologııalyq kómek alatyn adam kóp eken...

– Úıde otyrǵan analar psıhologııalyq kómekke muqtaj. Erekshe bala tárbıelep otyrǵan ana, kópbalaly ana, joldasynan psıhologııalyq qysym kórgen áıel keledi. Joldasy ishimdikke salynsa da, dinı nanym-senimmen áıeliniń betin búrkemelese de psıhologııalyq qysym bolyp sanalady. Mamandardyń arqasynda betin tumshalap júrgen áıel «óz-ózime qol jumsaımyn» degen oıynan aınydy. Ol psıhologqa alǵysyn aıtyp, «ómirge kózqarasymdy ózgerttim» dedi. Bizdiń jetistigimiz osy. Ortalyqqa keletin adamnyń kóbi – áıel. Er adamdar kelmeıdi, ishte saqtaıdy bárin. Degenmen 2-3 er adam keldi. Ómirde adasqan, baǵytyn joǵaltqan. Biri – lýdoman. Bizde psıholog bar, al olarǵa psıhıatr maman kerek.

– Kóńili tolmaı, shaǵym aıtyp júretin analar bar ma? 

– Árıne, bolady. Syn túzelmeı, min túzelmeıtini ras. Biz tek zań sheńberinde ǵana jumys istep, kómek bara alamyz. Keıde olar bizdiń qolymyzdan kelmeıtin isti suraıdy. Jaqynda aýdannan kópbalaly ana keldi. Tórt balasy «Aıala» ortalyǵynda jatyr, al anasy jeńil júriske salynyp ketken. Jumysqa ornalastyrdyq, barmaı qalady. Biraq «balalarymdy alyp ketemin» dep aıtady. Ol túzelmese, balalaryn bere almaımyz.

– Sizdiń jumys ákimniń KPI kórsetkishine áser ete me?

– Mindetti túrde. Aqtóbe qalasy, oblystyń kórsetkishine áserin tıgizedi. Ortalyqta barlyǵy 56 adam eńbek etedi. Onyń tórteýi psıholog, úsheýi zańger. Psıholog keıde logoped maman retinde kómek kórsetedi.

Aıta keteıik, elimiz boıynsha 152 Otbasyn qoldaý ortalyǵy jumys isteıdi. Olar qıyn ómirlik jaǵdaıǵa tap bolǵan azamattarǵa jan-jaqty kómek kórsetýde mańyzdy ról atqarady. 2026 jyldyń basynan beri ortalyqtarǵa 10 myńǵa jýyq ótinish túsip, 5 myńnan astam otbasy keńes aldy, taǵy osynsha otbasyǵa turaqty túrde qoldaý berilip otyr.