Adam quqyqtary jónindegi ýákil balalardyń quqyqtaryna qatysty úndeý joldady
ASTANA. QazAqparat - Ombýdsmen - bul adam quqyqtary buzyldy degen jerlerge baryp, tekserý ótkizip, keıin sol zań buzýshylyqtar men olqylyqtardyń joıylýyn baqylaıtyn quzyreti bar qurylym. Ombýdsmenniń dúnıejúzinde keńinen taralǵan dástúrli úlgisi osyǵan saıady.
2000-2002 jyldary BUU Damý baǵdarlamasy men memlekettik organdar arasyndaǵy yntymaqtasty keńeıtý, jańa qurylymdy qurý úshin halyqaralyq sarapshylar tobyn shaqyryldy. Bul rette BUU Damý Baǵdarlamasynyń Qazaqstandaǵy jańa ókili Fıkret Akchýranyń róli erekshe. Ol QR Prezıdenti janyndaǵy adam quqyqtaryn qorǵaý jónindegi Komıssııamen aradaǵy yntymaqtastyqqa erekshe kóńil bólip, Ombýdsmen ınstıtýtynyń qurylýyna bar kúsh-jigerin saldy.
2002 jyldyń tamyz aıynda QR Prezıdenti N.Á. Nazarbaev Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýtsııasynyń 7 jyldyǵyna oraı sóz sóıledi. Óz sózinde prezıdent Ombýdsmen ınstıtýtynyń demokratııalyq memleketterde bar ekendigin aıtty. Sondaı-aq, ol bolashaqta bundaı uıym bizdiń elimizde de qurylatynyn jetkizdi.
QR Konstıtýtsııasyna sáıkes, QR Prezıdenti shyǵarǵan jarlyqtar ulttyq zańnamanyń bólinbes bóligi bolyp tabylatyny belgili. Osyǵan oraı, 2002 jyly qyrkúıektiń 19-da Qazaqstanda adam quqyqtary jónindegi Ýákil ınstıtýtyn qurý jaıynda Prezıdenttiń arnaıy jarlyǵy shyqty.
Ústimizdegi jyldyń aqpan aıynda Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi ýákil A.Shákirov Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstri B.Saǵyntaevtyń atyna balalardyń quqyqtaryn qorǵaý salasyndaǵy ózekti máseleler boıynsha úndeý salyp, óziniń usynystarymen tanystyrdy.
Úndeýde qoǵamdyq pikirtalas týǵyzǵan jáne Úkimet tarapynan sheshýdi talap etetin eki túrli másele qozǵaldy:
1. Balalardy jaǵymsyz aqparattyq ortanyń áserinen qorǵaý. Atap aıtqanda, Ombýdsmen Internet jelisindegi keń taralǵan oıyndar kesirinen kámeletke tolmaǵandar arasynda ózine-ózi qol jumsaý áreketteri týraly habarlady. Sonymen qatar bul jaıynda BAQ-taǵy jıi habarlamalar jóninde qoǵamnyń alańdaýshylyǵymen ortaqtasty.
2. Ombýdsmen bul máseleniń áldeqaıda keń ekendigin jáne onyń sheshimi tereń taldaý men júıeli tásil júrgizýdi talap etetinin atap ótti.
Aıta keteıik, Ombýdsmenniń poshtasyna balalar quqyqtarynyń buzylýy týraly aryzdar jalpy kelip túsken aryzdardyń 6,7 % quraıdy. Ombýdsmen turaqty negizde ınstıtýttyq mekemelerge adam quqyqtarynyń saqtalýyna baılanysty monıtorıngtik sapardy júzege asyrady.
2016 jyly Ombýdsmenniń tapsyrmasy boıynsha apparat qyzmetkerleri 17 jetim balalar men ata-ananyń qamqorlyǵynsyz qalǵan balalarǵa arnalǵan mekemege monıtorıng júrgizdi. Instıtýttyq mekemelerde ornalasqan balalar quqyqtarynyń saqtalýyna monıtorıng júrgizý Qazaqstanda Ombýdsmenniń úılestirý roliniń formatynda qurylǵan UAT sheńberinde júzege asyrylady. Sonymen qatar, túrli zańnamalyq jańalyqtardy iske asyrý kezinde birinshi orynǵa tıisti aqparattyq jáne uıymdastyrýshylyq ilesýdi qamtamasyz etý máselelerin qoıý qajet.
Bıyl QR Bilim jáne ǵylymmınıstriliginiń bastamasymen 2017 jylǵy 10 - 21 sáýir aralyǵynda sáýirde respýblıkamyzdaǵy bilim berý uıymdarynda dástúrli «Qaýipsizdik ınternet» respýblıkalyq aqparattyq kampanııasy ótti. Balalardyń quqyqtary men zańdy múddesin qorǵaý máseleleri boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Balalardyń quqyqtaryn qorǵaý komıtetiniń 8 71 72 74 25 28 senim telefonyna habarlasýǵa bolady.
