Adam quqyǵy men bostandyǵy – memlekettiń negizgi basymdyǵy
ASTANA.KAZINFORM - Jarııalanǵan jańa Konstıtýtsııa jobasynyń Preambýlasynda adam quqyǵy men bostandyǵy alǵash ret memlekettiń negizgi basymdyǵy retinde jarııalandy. Bul ıdeıa Konstıtýtsııanyń búkil mátininde kórinis tabady.
Konstıtýtsııanyń «Negizgi quqyqtar, bostandyqtar jáne mindetter» bóliminiń normalaryn ázirleý kezinde adam quqyqtarynyń jalpyǵa birdeı deklaratsııasy, Qazaqstan tarapynan ratıfıkatsııalanǵan halyqaralyq paktiler men basqa da jalpyǵa birdeı tanylǵan halyqaralyq qujattardyń talaptary barynsha eskerildi. Sonyń nátıjesinde adam men azamattyń jeke, áleýmettik-ekonomıkalyq jáne saıası quqyqtarynyń mazmuny tolyqtyrylyp, olardyń jańa qyrlary ashyldy. Olardyń iske asyrylýy men qorǵalýyna berilgen kepildikter aıtarlyqtaı nyǵaıtyldy.
Jańa Konstıtýtsııada adamnyń negizgi quqyqtaryn qorǵaýǵa basymdyq berilgen. Mysaly, ómir súrý quqyǵynyń absolıýttiligi, jeke tulǵaǵa qol suqpaýshylyq, tsıfrlyq dáýirde jeke derekterdi qorǵaý, sondaı-aq «Mıranda erejesi» bekitilgen.
Sonymen qatar joba sóz bostandyǵy, ǵylymı, tehnıkalyq jáne shyǵarmashylyq erkindik, ıntellektýaldyq menshik quqyqtaryn qorǵaý máselelerin qamtıdy.
Budan bólek, áıelder men balalardyń quqyqtaryn qorǵaý máselesine erekshe nazar aýdarylǵan. Máselen, din men memlekettiń bóliný qaǵıdaty bekitilgen. Rýhanı jáne dinı oqý bilim berý uıymdaryn qospaǵanda, bilim berý men tárbıe júıesiniń zaıyrly sıpaty jarııalanady.
Sonymen qatar neke – er men áıeldiń erikti jáne teń quqyqty odaǵy degen ereje engizilgen. Bul kózqaras áıelderdiń quqyqtaryn qorǵaýdy jáne dástúrli qundylyqtardy nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan.
Konstıtýtsııa jobasy – jarty jyl boıy ataqty zańgerlerdiń, sarapshylar qaýymdastyǵy men depýtattardyń atqarǵan qajyrly eńbeginiń nátıjesi. Ata zańǵa engizilgen usynystar barlyq bólimderdi jáne 77 bapty qamtydy, ıaǵnı mátinniń 84%-y.
Aıta keteıik, Konstıtýtsııalyq reformalar jónindegi komıssııa Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Ata Zańynyń jobasyn jarııalady.