Abaı oblysyndaǵy Shaǵan kenti nege 2 jyl boıy kartadan joǵalyp ketti
SEMEI. KAZINFORM — Abaı oblysyndaǵy Shaǵan kentiniń turǵyndary 2024 jyldan beri jer ala almaı, kólikterin óz mekenjaıy boıynsha tirkeı almaı júrgenine shaǵymdandy. Sebebi kent óz mártebesinen aıyrylyp, kartadan joǵalyp ketken. Osy rette Kazinform tilshisi máseleniń mánisine úńilip kórdi.
Kenttiń mártebesi joq
Keńes Odaǵynyń jabyq áskerı qalashyǵy retinde salynǵan Shaǵan kentiniń tirshiligi kezinde qyj-qyj qaınap turǵan. Ol qupııa áskerı ınfraqurylymnyń bir bóligi boldy jáne onda áskerıler men olardyń otbasylary turdy.
KSRO ydyraǵannan keıin kent qańyrap bos qaldy. Úıleri buzylyp, óńi ketken mekende halyq sany da jyl ótken saıyn azaıa berdi. Al búginde osynda 500-den astam adam ǵana turyp jatyr.
Sońǵy eki jylda turǵyndar jańa qıyndyqqa tap bolǵan. Áńgimeniń bári 2023 jyldyń sońynda Abaı oblysynda Jańasemeı aýdanynyń qurylýynan bastaldy.
— Jańasemeı aýdany Semeı qalasynan bólinip shyqty. Al buǵan deıin Besqaraǵaı aýdanyna qaraǵan Shaǵan kenti sol Jańasemeıge qosylýy tıis boldy. Alaıda belgisiz sebeptermen sol kúıi qosylmady. Bılik ókilderine máseleni talaı márte kóterip bardyq. Arada eki jyl ótti. Áli de nátıje joq. Osynyń saldarynan óz jerimizge kóligimizdi tirkeı almaımyz. Kásip ashqysy kelgender de jerdi nemese qujattardy rásimdeı almaıtynyn aıtyp jatyr. Sebebi bizdiń kenttiń mártebesi joq, — dep óz narazylyǵyn bildirdi turǵyndar.
Sebebi nede?
Kazinform tilshisi áýeli Shaǵan kentiniń ákimine habarlasty. Ol jaǵdaıdyń ne sebepti bulaı órbigenin túsindirdi.
— Kent boıynsha jer ýchaskelerine akti resimdeý jáne berý múmkin bolmaǵan jaǵdaı eldi mekenniń quqyqtyq mártebesin joǵaltýymen emes, memlekettik aqparattyq resýrstardy júrgizý júıesindegi birqatar tehnıkalyq jáne uıymdastyrýshylyq kemshilikterge baılanysty boldy. Zań turǵysynan alǵanda Shaǵan kenti eshqashan eldi meken mártebesinen aıyrylǵan joq. Onyń ákimshilik-aýmaqtyq mártebesi Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń aktilerimen, oblys ákimdigi men máslıhatynyń aýdandar shekaralaryn ózgertý jáne kentti Jańasemeı aýdanyna berý týraly sheshimderimen aıqyndalǵan. Másele Besqaraǵaı aýdanynan Jańasemeı aýdanyna ákimshilik baǵynystylyǵy ózgergen Shaǵan kenti boıynsha tıisti ózgerister ýaqytyly jáne tolyq kólemde birqatar memlekettik aqparattyq júıelerde, eń aldymen Jyljymaıtyn múliktiń biryńǵaı memlekettik kadastrynda jáne onymen baılanysty derekter bazalarynda kórsetilmeýinen týyndady. Sonyń saldarynan ákimshilik-aýmaqtyq birlikter kodtary jáne kent boıynsha keıbir kadastrlyq derekter uzaq ýaqyt boıy ózekti emes nemese qate kúıde boldy. Atalǵan tehnıkalyq sáıkessizdik tirkeý jáne kadastrlyq operatsııalardy júrgizýge kedergi keltirdi, — deıdi Irına Popova.
Onyń aıtýynsha, óz tarapynan kent jáne aýdan ákimdikteri bul másele týraly oblystyq jáne respýblıkalyq ýákiletti organdardy ýaqtyly habardar etip, resmı hattar joldady.
— Tıisti basqarmalar, jerge ornalastyrý jáne sáýlet jónindegi aýmaqtyq organdar, «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporatsııasy fılıaly ókilderiniń qatysýymen jumys toby quryldy. Qazirgi ýaqytta másele retteldi. Shaǵan kenti boıynsha derekter bazalarda kórsetildi. Tirkeý jáne kadastrlyq áreketter buǵattaýdan bosatyldy, jer ýchaskelerine alǵashqy eki akti berildi. Memlekettik aqparattyq júıelerdegi derekterdi naqtylaý jáne odan arǵy is-sharalar josparǵa sáıkes júrgiziledi, — deıdi kent ákimi.
Korporatsııa óz mindetterin oryndamaǵan
Al Abaı oblysy sáýlet, qala qurylysy jáne jer qatynastary basqarmasy basshysynyń mindetin atqarýshy Indıra Quljanova Shaǵan kentiniń 2 jyl boıy mártebesiz qalý sebebin «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporatsııasynyń mindetti sharalardy oryndamaýynan dep túsindirdi.
— 2023 jylǵy 28 jeltoqsandaǵy Prezıdent Jarlyǵymen Semeı qalasynyń quramynan 12 aýyldyq okrýg pen Shúlbi, Shaǵan kentterin bólý arqyly Jańasemeı aýdany qurylǵany belgili. Sóıtip, Shaǵan kentiniń jalpy aýmaǵy 3,5 myń gektardy quraıtyn jerleri Besqaraǵaı aýdanynyń quramynan jańa qurylǵan Jańasemeı aýdanynyń quramyna berildi. Qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes, oblystyń jańadan belgilengen ákimshilik-aýmaqtyq birlikteriniń shekaralary týraly málimetterdi Jyljymaıtyn múliktiń biryńǵaı memlekettik kadastry (JBMK) aqparattyq júıesiniń Jarııa kadastrlyq kartasyna engizý maqsatynda tıisti materıaldar «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» MK» KEAQ-nyń Abaı oblystyq fılıalyna joldandy. Alaıda ol korporatsııa memlekettik jer kadastryna derekterdi ýaqtyly engizý boıynsha mindetti sharalardy oryndamaǵan, — deıdi ol.
Osyǵan baılanysty Jańasemeı aýdanynyń ákimdigi Shaǵan kentiniń shekarasyn belgileý jerge ornalastyrý jobasyn ázirlep, tıisti birlesken sheshim qabyldaǵan.
2025 jylǵy 15 sáýirde aýdannyń jer qatynastary bólimi atalǵan materıaldardy JBMK-ǵa ózgerister engizý úshin memlekettik korporatsııaǵa joldady.
Alaıda olar Besqaraǵaı jáne Jańasemeı aýdandarynyń shekaralaryn qaıta bekitý qajet dep negizsiz sebeppen bas tartqan.
— Jer berý jáne shekarany belgileý jónindegi jergilikti atqarýshy organdardyń sheshimderi memlekettik jer kadastryna ózgerister engizýge jetkilikti quqyqtyq negiz bolyp sanalady. Sondyqtan biz bul bas tartýdy zańsyz dep esepteımiz. Aýdan shekaralaryn qaıta bekitý talap zańda kórsetilmegen. Shaǵan kenti ákiminiń prokýratýra organdaryna júginýi nátıjesiz boldy. Aýdandyq prokýratýra qaraýdy oblystyq ákimdikke qaıta joldaýmen shektelgen. 2025 jylǵy 1 qazanda Abaı oblysy ákiminiń birinshi orynbasary Erbol Sadyr memlekettik korporatsııaǵa qalyptasqan jaǵdaıdyń Shaǵan kenti men óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna teris áserin boldyrmaý maqsatynda máseleni jedel sheshý qajettigin kórsetip hat joldady. Alaıda bul hat eskerilmeı, korporatsııa tarapynan burynǵydaı negizsiz bas tartý qaıtalandy, — deıdi Indıra Quljanova.
Osy mán-jaıǵa baılanysty basqarma memlekettik korporatsııa fılıalynyń bas tartýyn tekserý úshin Abaı oblysy jer resýrstaryn basqarý departamentine shaǵym hat joldady.
Júrgizilgen jospardan tys tekseris korporatsııa tarapynan zańnama talaptarynyń buzylǵanyn jáne ózine júktelgen fýnktsııalardyń oryndalmaǵanyn anyqtady.
— Tekserý nátıjesi boıynsha 2025 jylǵy 4 qarashadaǵy № 182/63 nusqama berilip, memlekettik korporatsııaǵa Shaǵan kentiniń shekaralaryn JBMK bazasyna engizý mindettelip, QR ÁQBtK-niń 342-1-babyna sáıkes Memlekettik jer kadastry basqarmasynyń basshysyna ákimshilik aıyppul salyndy. Bul jaǵdaıdyń Shaǵan kenti turǵyndaryna qolaısyzdyq týdyrǵany ókinishti. Degenmen jergilikti atqarýshy organdar máseleni sheshý úshin óz quzyreti sheginde barlyq qajetti sharalardy qabyldady, — deıdi basqarma basshysynyń mindetin atqarýshy.
Kenttiń bolashaǵy bar ma?
Shaǵan kentiniń mártebesiz qalýy saldarynan 250-den astam jańa jumys ornyn ashýdy, óndiristik nysandar salýdy, ınjenerlik ınfraqurylymdy jańǵyrtýdy, jergilikti bıýdjet kirisin aıtarlyqtaı ulǵaıtýdy kózdeıtin iri ınvestıtsııalyq jobanyń iske asýyna qaýip tóngen. Endi másele sheshimin tapqan soń bul qaýiptiń de bulty seıildi.
Ákimdik málimetinshe, Shaǵan kentiniń shekarasynan «EMA LTD» JShS-ke asyl tuqymdy gıbrıdtik ortalyǵy bar et óndirý kesheniniń qurylysyn júzege asyrý úshin jalpy alańy 186,1 gektar jer ýchaskesi 3 jyl merzimge ýaqytsha paıdalaný quqyǵymen berilgen.
Kásiporynnyń jyldyq qýaty — 8 600 tonna et, bir mezette 32 000 bas maldy bordaqylaý kózdelgen. Joba ulttyq ınvestıtsııalyq jobalar tizbesine engizilgen, jalpy ınvestıtsııa kólemi — 41 mlrd teńge. Іske asyrý merzimi — 2026 jyl.
— Shaǵan kentin odan ári damytý úshin ınjenerlik, áleýmettik jáne ekonomıkalyq sıpattaǵy kezeń-kezeńimen júzege asyrylatyn keshendi is-sharalar kózdelgen. 2026 jyly uzyndyǵy 3,1 shaqyrym bolatyn kentishilik joldarǵa jáne kireberis jolǵa ortasha jóndeý jumystaryn júrgizý, uzyndyǵy 2 shaqyrym syrtqy jaryqtandyrý jelilerin salý josparlanyp otyr. Sonymen qatar kelesi jyly jańa medpýnkt salynbaq. 2027 jyly balalar oıyn alańyn aǵymdaǵy jóndeý jáne mal kómetin oryn salý qarastyrylǵan. 100 oryndyq jańa mektepti balabaqshamen qosa ınvestorlar qarajaty esebinen offteık-joba mehanızmi arqyly salý máselesi qaralyp jatyr. Ekonomıkalyq turǵydan alǵanda, kenttiń damýy «EMA LTD» bazasynda iske asyrylatyn jobaǵa jáne jumys oryndaryn qurýǵa, agroónerkásiptik keshendi, qyzmet kórsetý salasyn jáne shaǵyn bıznesti damytýǵa baǵyttalǵan jeke bastamalardy qoldaýǵa súıenetin bolady, — deıdi kent ákimi Irına Popova.
Eske sala ketsek, buǵan deıin Abaı oblysynda sot jol jóndegen merdigerdiń ótinishin qanaǵattandyrmaǵany habarlanǵan.