Abaı oblysynda tsıfrlandyrý jáne baılanys ınfraqurylymyn damytý máseleleri qaraldy
SEMEI. KAZINFORM — Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev 2026 jyldy Tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly dep jarııalap, bul baǵytty el damýynyń mańyzdy basymdyǵy retinde aıqyndady.
Memleket basshysy tsıfrlyq tehnologııalar men jasandy ıntellekttiń ekonomıka, qoǵamdyq qaýipsizdik jáne memlekettik basqarý tıimdiligin arttyrýdaǵy rólin erekshe atap ótti.
Bul mindetter óńirlerde de júıeli túrde júzege asyrylýda. Abaı oblysynda telekommýnıkatsııalyq ınfraqurylym damytylyp, aýyldar joǵary jyldamdyqty ınternetpen qamtylyp, qoǵamdyq qaýipsizdikke jasandy ıntellekt engizilip, tsıfrlyq bilim berý ortasy qalyptastyrylýda.
Búgin oblys ákimi Berik Ýálıdiń tóraǵalyǵymen tsıfrlandyrý máselelerine arnalǵan jıyn ótti. Onda eldi mekenderdi sapaly ınternetpen qamtý, avtomobıl joldary boıyndaǵy baılanys ınfraqurylymyn damytý, Alakól jaǵalaýyndaǵy mobıldi baılanysty jaqsartý, jasandy ıntellekt tehnologııalaryn engizý jáne qoǵamdyq qaýipsizdikti tsıfrlandyrý baǵytynda atqarylyp jatqan jumystar qaraldy. Kún tártibindegi másele boıynsha tsıfrlyq tehnologııalar basqarmasynyń basshysy Abzal Serikuly baıandady.
Abaı oblysynda 326 eldi meken bar. Onyń 322-si aýyldyq eldi meken bolsa, búginde 260 aýyl symdy jáne mobıldi ınternetke qol jetkizgen. «Qazaqtelekom» AQ-men jasalǵan ınvestıtsııalyq kelisim aıasynda oblystaǵy 178 aýyldy talshyqty-optıkalyq jáne spýtnıktik baılanyspen qamtamasyz etý jumysy bastaldy. Jalpy uzyndyǵy 2 352,1 shaqyrym talshyqty-optıkalyq jeli tartý josparlanǵan. Jyl sońyna deıin 86 aýyldy jańa baılanys jelisine qosý kózdelip otyr.
«Qoljetimdi ınternet» ulttyq jobasy aıasynda respýblıkalyq mańyzy bar avtomobıl joldarynyń boıynda 40 antenna-dińgek qurylymyn salý josparlanǵan. Qazirgi ýaqytta 36 jobalyq-smetalyq qujattama boıynsha saraptamanyń oń qorytyndysy alyndy.
Jıynda Alakól týrıstik aımaǵyndaǵy mobıldi baılanys pen ınternet sapasyn arttyrý máselesine erekshe nazar aýdaryldy. Jaǵalaýǵa alǵash ret talshyqty-optıkalyq baılanys jelisi tartylyp, 150-den astam demalys orny ınternetke qosyldy. Qosymsha eki antenna-dińgek qurylymy salynyp, baılanys operatorlarynyń bazalyq stantsııalary ornatyldy. Qabanbaı aýylynda da jańa baılanys nysandarynyń qurylysy júrgizilýde.
Memleket basshysynyń «Zań men tártip» qaǵıdatyn iske asyrý aıasynda qoǵamdyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin aýdan jáne qala ortalyqtarynda «Qaýipsiz qala» jedel basqarý ortalyqtaryn qurý jumysy bastaldy. Erekshe atap óterligi, bıyl Alakól jaǵalaýynda 224 ıntellektýaldy beınekamera ornatyldy. Sonyń nátıjesinde jaǵalaýdy Semeıde otyryp qadaǵalaýǵa múmkindik týdy.
Jergilikti mamandar ázirlegen, JI tehnologııalarymen jabdyqtalǵan kameralar qoǵamdyq tártipti, adamdar kóp jınalatyn oryndardy jáne qaýipsiz júzý aımaqtaryn táýlik boıy baqylaýǵa múmkindik beredi. Demalys aımaǵynda ornatylǵan ıntellektýaldy beınebaqylaý júıesi quqyqbuzýshylyqtardy anyqtap, joǵalǵan adamdar men zattardy sanaýly mınýtta tabýǵa septigin tıgizedi. Sýyq qarý ustaý jáne basqa da kúmándi áreketterdi avtomatty túrde anyqtaıdy. Bıylǵy demalys maýsymy bastalǵaly jańa júıeniń kómegimen 100-den astam bala ata-anasyna tabystalyp, joǵalǵan uıaly telefondar men sómkeler ıelerine qaıtarylǵan. Jasandy ıntellekt engizilgeli urlyq-qarlyq, quqyq buzýshylyq birneshe esege azaıǵan. Sonymen birge jaǵalaýda JI negizindegi aqyldy daýys zoraıtqyshtar júıesi iske qosyldy.
Tsıfrlyq bilim berý baǵytynda Semeıdegi Oqýshylar saraıynda «Tomorrow School» jobasy iske asyrylýda. Sondaı-aq 12–18 jas aralyǵyndaǵy jasóspirimderge arnalǵan «TUMO» halyqaralyq bilim berý ortalyǵyn ashý máselesi pysyqtalyp jatyr. Joba aıasynda oqýshylar jasandy ıntellekt, baǵdarlamalaý, anımatsııa, grafıkalyq dızaın, 3D-modeldeý, robototehnıka jáne tsıfrlyq shyǵarmashylyq baǵyttaryn meńgeredi.
Aımaq basshysy tsıfrlyq ınfraqurylymdy damytý óńirdiń ekonomıkalyq jáne áleýmettik damýyna tikeleı áser etetinin atap ótti.
— Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev 2026 jyldy Tsıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly dep jarııalaǵan bolatyn. Bul sheshim elimizdiń uzaq merzimdi damý strategııasyn jańa tehnologııalar negizinde júzege asyrý, tsıfrlyq transformatsııany jedeldetý jáne jasandy ıntellektti keń kólemde engizý maqsatynda qabyldandy. Bizdiń oblysta bul baǵytta birqatar iri jobalar júzege asyrylyp jatyr. Abaı oblysynyń baılanys jáne ınternet ınfraqurylymyn damytýǵa baǵyttalǵan jobalar aldaǵy ýaqytta óz nátıjesin beredi dep oılaımyz, — dedi Berik Ýálı.
