Abaı esimimen elde 33 eldimeken atalady
ASTANA. KAZINFORM – Búgin elimizde Abaı kúni atalyp ótip jatyr. Bıyl uly aqyn, oıshyl, aǵartýshy ári kompozıtor Abaı Qunanbaıulynyń týǵanyna 181 jyl toldy.
Abaıdyń shyǵarmashylyq jáne fılosofııalyq murasy ulttyq mádenıetimizden aıryqsha oryn alǵan. Aqynnyń shyǵarmalary men taǵylymdy oılary ádebıet pen mýzykada, teatr sahnasynda, mýzeı isi men bilim salasynda keńinen nasıhattalyp, halqymyzdyń rýhanı qazynasyna aınaldy.
Búginde elimizdegi 33 eldimeken Abaı esimimen atalady. Qazaqstannyń ár óńirinde Abaı atyndaǵy 1231 kóshe, dańǵyl jáne ózge de nysan men 125 mekeme bar.
Aqynnyń aty elimizdegi birqatar mádenıet jáne bilim oshaǵyna berilgen. Olardyń qatarynda Almatydaǵy Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq opera jáne balet teatry, Semeıdegi Abaı atyndaǵy qazaq mýzykalyq drama teatry, Abaı atyndaǵy oblystyq ámbebap kitaphana jáne Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq pedagogıkalyq ýnıversıteti bar. Almatydaǵy Abaı ulttyq mektebiniń oqý-tárbıe jumysyna «Tolyq adam» ilimi arqaý bolǵan.
Uly oıshylǵa degen qurmet eskertkishter men músinder arqyly da aıshyqtalǵan.
Qazaqstanda Abaıǵa arnalǵan 55 nysan bar. Onyń 27-si – eskertkish, 28-i – bıýst. Mundaı nysandar elimizdiń barlyq derlik aımaǵynda kezdesedi. 1961 jyly Almatyda qoıylǵan Abaı eskertkishi respýblıkalyq mańyzy bar tarıh jáne mádenıet eskertkishteriniń tizimine engen. Onnan astam nysan jergilikti mańyzy bar eskertkish sanatyna jatady.
Abaı murasy álemniń kóptegen elinde de keńinen tanylǵan. Oıshylǵa arnalǵan eskertkishter, bıýstter men ózge de nysandar 20-dan astam memlekette qoıylǵan. Atap aıtqanda, olar Reseı, Germanııa, Frantsııa, Italııa, Qytaı, Ońtústik Koreıa, Úndistan, Brazılııa jáne Ortalyq Azııa elderinde ornalasqan. Rıo-de-Janeırodaǵy Abaı bıýsti – Soltústik jáne Ońtústik Amerıka qurlyǵynda oıshylǵa arnalǵan alǵashqy nysan.
Álemniń qalalarynda da Abaı esimi ulyqtalǵan. Keminde toǵyz qalada aqyn atyndaǵy kósheler bar. Onyń esimi Qyryqqale jáne Ystanbulda dańǵyldar men alańdarǵa, Erevan jáne Túrkııanyń birneshe qalasynda saıabaqtarǵa berilgen.
Abaı murasyn tanytatyn mádenı-aǵartýshylyq ortalyqtar shetelde de bar. 2025 jyly Osh qalasynda Abaı mýzeıi ashylyp, bir kóshege aqynnyń esimi berildi. Qazanda Abaı atyndaǵy Qazaq tili men mádenıetiniń ǵylymı-bilim berý ortalyǵy, Bishkekte Abaı atyndaǵy Qyrǵyz-qazaq mádenı ortalyǵy jáne Túrkııanyń Konıa qalasynda Abaı úıi ashylǵan.
Búgin Qazaqstannyń barlyq aımaǵynda Abaı kúnine arnalǵan túrli is-sharalar ótip jatyr. Respýblıka boıynsha kontsertter, ádebı-sazdy jáne poezııa keshteri, kórmeler, sondaı-aq tanymdyq jobalar uıymdastyrylady. Mýzeıler men bilim oshaqtarynda da Abaı murasyn dáripteıtin mazmundy is-sharalar bar. Astana, Almaty, Shymkent qalalary men oblys ortalyqtarynda uly oıshyldyń eskertkishterine gúl shoqtary qoıylady.
Aıta ketelik Qasym-Jomart Toqaev el halqyn Abaı kúnimen quttyqtaǵan edi.
