A. Smaıyl: Qymyzdyń otany - Qazaqstanda ulttyq taǵam qunttalmaı otyr
ASTANA. 9 qazan. QazAqparat - Ulttyq taǵam ulttyq qundylyq bolýmen birge, aýyldy kórkeıtýdiń orasan zor múmkindigi.
Búgin Parlament Májilisiniń jalpy otyrysynda Úkimet basshysynyń atyna saýal joldaǵan depýtat Aldan Smaıyl osy máseleni kóterdi.
Saýalda depýtat qymyzdyń osy kúni Reseı men Qytaıdyń, Arab Ámirlikteri men Eýropanyń asyna aınalǵanyn, babalarymyz sapyrǵan sary qymyz Frantsııa, Germanııa, Belgııa elderinde dastarhan sáni bolǵanyn aıtty. Bulardyń qataryna sońǵy jyldary Avstrııa men Italııa qosylypty, nemis elinde qymyz óndirýshilerdiń kóbeıýine baılanysty arnaıy odaq qurylǵan. Mamandandyrylǵan 50 ferma qymyzdy dárilik tabletka, kosmetıkalyq buıymdar, balalar taǵamy jáne balmuzdaq túrinde Eýroodaq naryǵyna shyǵaryp keledi eken. Reseıde 80 qymyz sharýashylyǵy bar bolsa, olardyń ónimi iri qalalardaǵy eń ótimdi taǵamnyń birine aınalyp otyr.
«Qymyzdyń otany - Qazaqstanda osy máseleniń kóbi joq. Qymyz óndirýge bólingen azyn-aýlaq sýbsıdııa jylqyshyǵa 35 bıe ustap, onyń 20-syn saýyp otyrsa, qymyz ashytatyn tsehy bolsa, ol tseh veterınarlyq talaptarǵa saı bolsa ǵana beriledi. Tarazda ótken ǵylymı-praktıkalyq semınar-keńeske qatysqan ǵalymdar men kásipkerler qymyz óndirisin damytýǵa kedergi bolyp otyrǵan máselelerdi talqylaı kelip, Úkimetke óz usynystarymen shyqqan bolatyn. Atap aıtqanda, Salyq kodeksinde qymyz, sondaı-aq ulttyq taǵamdar óndirýmen aınalysatyn shaǵyn jáne orta bıznes nysandaryna arnaýly salyq jeńildigi qarastyrylýy kerek. Budan bólek, qymyz jáne ulttyq taǵamdardy óndirý týraly zań jobasy ázirlenýi qajet. Budan bólek, saýylatyn bıeni baǵyp-kútýge bólinetin sýbsıdııa kólemi sútti iri-qaraǵa bólinetin qarjy deńgeıine jetkizilse ıgi. Taraz memlekettik ýnıversıtetinde Qazaqtyń ulttyq taǵamdary ǵylymı ortalyǵy ashylyp, qymyz óndirýshilerdiń respýblıkalyq jáne aımaqtyq palatalary qurylsa jarar edi», - deıdi depýtat Aldan Smaıyl.
Bul rette depýtat keltirilgen usynystardyń barlyǵy oryndy ekenin, ulttyq taǵam ulttyq qundylyq bolýmen birge, aýyldy kórkeıtýdiń orasan zor múmkinidigi ekenin alǵa tartady. A. Smaıyldyń aıtýynsha, ult densaýlyǵynyń kepiline, dástúrli maqtanyshyna aınalǵan taǵamdar óndirisin, aýyldy damytý arqyly myńdaǵan jumys ornyn ashýǵa ábden bolady.
«Jylqy sanyn 5 mln basqa jetkizgen AQSh, 12 mln-nan asyryp otyrǵan Qytaı men Reseı osy túlik arqyly el áleýmetiniń máselelerin sheshýde. Al 120 mln gektar jaıylymy bar Qazaqstandaǵy jylqynyń sany 1 mln 400 myń ǵana. Jylqy ósirgen eldiń osy oryndy usynystaryn qabyl alýdy ótinemiz. Tarıhı qundylyqtardy qurmetteý arqyly ultty qasterleıik», - dedi A. Smaıyl.
