Á.Qasteev atyndaǵy QR Memlekettik óner murajaıynda «Tańbaly petroglıfteri» fotokórmesi ashylady
ASTANA. QazAqparat - 29 jeltoqsanda Á. Qasteev atyndaǵy QR Memlekettik óner murajaıynda «Tańbaly petroglıfteri» fotokórmesiniń ashylý saltanaty bolady. Fotokórme Qazaqstannyń ǵana emes, Búkil Orta Azııanyń da jartastaǵy óneriniń keremet eskertkishine arnalǵan. Eskertkish 2004 jyldan ıÝNESKO-nyń Búkilálemdik murasyna engizilgen, dep habarlady murajaıdyń baspasóz qyzmeti.
Tańbaly saıy - petroglıfteri magııalyq-teatraldyq kóriniske dekoratsııasymen ǵana alǵa shyǵyp qoımaı, ózine ejelgi adamdar álemi sýretiniń kiltin de ustap turǵan ashyq aspan astyndaǵy biregeı ǵıbadat orny. Ǵıbadathana qola dáýirinde arıı taıpalarynyń qolymen salynǵan. Bizdiń kózqarasymyzsha, petroglıfter Indra qudaıynyń ómirdi qurýy jáne onyń ázázil-jylan Vrıtrany jeńýi týraly Rıgvedadan alynǵan mıfti beıneleıdi.
Tabıǵat landshaftyndaǵy ózinshe «amfıteatr» qurǵan jartastar - ǵıbadathananyń asa mańyzdy bóligi. Baspaldaqty jartastardyń totyqqan jyltyr-qara betteri jartastaǵy sýretter úshin taptyrmas jer. Tańbaly ǵıbadathanasynyń petroglıfterin 1957 jyly A.G. Maksımova bastaǵan Ońtústik Qazaqstan arheologııalyq ekspedıtsııasy ashty. A.N. Bershtam men A.D. Grachtyń eńbekterine súıengen Maksımova eskertkishti qola jáne erte temir dáýirine (b.d.d. ІІ-І myńjyldyq), orta ǵasyrlarǵa (VI-VII ǵǵ. túrki zamany) jáne jańa zamanǵa (túrli tańbalar men sakraldyq mátinder) jatqyzdy. Keıinnen bul merzimdik belgileýler qaıta taldanyp, naqtylandy, alaıda tutastaı alǵanda Qazaqstan petroglıfteri úshin negiz bolyp qala berdi.
70-jyldary zertteýshi A.G. Medoev qola dáýirindegi petroglıfterdi belgileý úshin «tańbaly dástúri» termınin kirgizdi, ol munymen qosa «jartastar arhıtektýrasymen» kelisim tapqan, petroglıfter yrǵaǵyna baǵynǵan jartastaǵy sýretterdiń beıneleý qatary degen uǵymdy da engizdi.
Tańbaly ǵıbadathanasynyń beıneli qatary ejelgi adamnyń Álem jáne onyń qurylysy týraly putqa tabynýshylyq uǵymyn bildiredi. Jartastaǵy sýretterdiń keıbir jelileri bizdi zertteýshilerge áli de tolyqtaı qaıta qarastyrýǵa tıis ejelgi mıfterge jeteleıdi. Kóptegen zertteýshiler Tańbaly ǵıbadathanasy - qurban shalý, abyzdar men bógde bireýlerdiń kıimin kıgen adamdardyń dinı kórinis jasaýy sııaqty ujymdyq ǵuryptyq áreketter ótetin oryn bolǵan dep topshylaıdy.
Tańbaly petroglıfteriniń ózindik ereksheligi men tutastyǵy, osy kórnekti eskertkishti basqalardan oqshaý etip kórsetedi, sóıtip ony Qazaqstan men Orta Azııadaǵy kóne dinı jáne mádenı ortalyqtardyń biri bolǵan dep qaraýǵa múmkindik beredi.
