9 qazan. QazAqparat kúntizbesi

9 qazan. SEISENBІ

Dúnıejúzilik poshta kúni

1957 jyly bolǵan búkildúnıejúzilik poshta odaǵynyń 14-shi kongresiniń sheshimi boıynsha, 1874 jyly poshta odaǵynyń qurylǵan kúnine oraı atalyp ótedi.

AQSh-ta ulttyq nanotehnologııalar kúni

AQSh nanotehnologııalyq jobalardy damytýǵa baǵyttalǵan federaldyq úkimettik baǵdarlamasy -Ulttyq nanotehnologııalar (National Nanotechnology Initiative) bastamasy bekitken.

ESTE QALAR OQIǴALAR

1992 jyly tarıhshy Halıfa Altaıǵa «Ata jurttan Anadolyǵa deıin» atty kitaby úshin Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń «Alash» syılyǵy berildi.

1996 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Jarlyǵymen Ońtústik Qazaqstan oblysyndaǵy Kırov aýdany - Asyqata aýdany (qazir Maqtaaral aýdanyna qarasty kent), Alǵabas aýdany - Báıdibek aýdany bolyp ózgerdi.

2000 jyly «Astana munarasy» kesheni paıdalanýǵa berildi. Ol 21 qabatty bıznes ortalyǵynan jáne 3 qabatty «Ramstor» gıpermarketinen turady.

2006 jyly Qyzylorda oblysy Jalaǵash aýdanynyń ortalyǵy - Jalaǵash kentindegi alańǵa Kenesarynyń azattyq kúresindegi basty batyrlardyń biri - Buqarbaıǵa eskertkish ornatyldy. Eskertkish avtory, belgili músinshi Muratbaı Úmbetovtiń aıtýynsha, onyń aıaǵynyń janynda jatqan jolbarys batyrdyń jas kezindegi qaımyqpaıtyn júrektiligi týraly ańyzǵa oraı alynǵan. El ańyzyna qaraǵanda, jolbarys ultjandy batyrdyń túsinen shyqpaıtyn arýaqty serigi bolǵanǵa uqsaıdy.

2008 jyly Qazaqstan Respýblıkasynda alǵash ret «Qazposhta» aktsıonerlik qoǵamynyń uıymdastyrýymen «Birinshi respýblıkalyq poshta markalarynyń kollektsııasyn jınaýshylar sezi» bolyp ótti. Sezd barysynda «Qazaqstannyń poshta markalarynyń kollektsııasyn jınaýshylar odaǵy» qoǵamdyq birlestigin qurý uıǵaryldy.

2009 jyly Qazaqstannyń halyq ártisi Gaýhar Myrzabekova men halyqaralyq konkýrstardyń jeńimpazy, pıanıst Ámir Tebenıhın Nıý-Iorktegi «Taıms-ortalyqta» kontsert berdi. Tamasha jup tyńdarmandarǵa I.Bah, R.Shýman, S.Frank, D.Rossını syndy kompozıtorlardyń týyndylarynan turatyn klassıkalyq mýzyka baǵdarlamasyn usyndy. Mýzykanttar amerıkandyq kórermender úshin qazaq kompozıtory Ahmet Jubanovtyń «Arııasyn» da oryndady.

2009 jyly QR Qyzyl jarty aı qoǵamdastyǵy mıgranttar úshin Astana, Almaty jáne Almaty oblysyndaǵy fılıaldary janynan úsh aqparattyq-bilim berý ortalyǵyn ashty. 

2010 jyly qazaqstandyq mýzykant Marat Bısenǵalıev ózi qurǵan Batys Qazaqstan fılarmonııalyq (WKPO) jáne Úndistan sımfonııalyq (SOI) orkestrleriniń jetistikteri úshin Azııa jáne Tynyq muhıt aımaǵynyń sımfonııalyq orkestrler (AAPRO) Alıansynyń basshylyq quramyna saılandy. 

2012 jyly «Samuryq - Energo» AQ «Qapshaǵaı qalasynda qýattylyǵy 2 MVt-tyq kún elektr stansasynyń qurylysy» jobasyn iske asyra bastady.

2012 jyly Astanada Bolon protsesi jáne akademııalyq utqyrlyq ortalyǵynyń tanystyrylymy ótti.  

Ortalyqtyń basty maqsaty - elimizdegi ulttyq jáne joǵary oqý oryndarynyń deńgeıinde kelisilgen Bolon protsesiniń qaǵıdattaryn tolyq júzege asyrýǵa járdemdesý.

2013 jyly Álemdik ádebıettiń kórnekti ókili, parsy-tájik aqyny Fırdoýsıdiń «Shahname» dastanynyń kóshirmesi Astanadaǵy Ulttyq akademııalyq kitaphanada tanystyryldy.

Búginde «Shahnameniń» qypshaq tilindegi túpnusqasy tájik elinde saqtalǵan. Al onyń kóshirmesin Qazaqstanǵa belgili jazýshy Rollan Seısenbaev alyp keldi.

2013 jyly Sháken Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» AQ ónimi rejısser Ermek Tursynovtyń «Shal» fılmi «Shetel tilindegi úzdik fılm» atalymynda Qazaqstan atynan «Oskar» syılyǵyna usynyldy.

2014 jyly Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń Brıýsselge jasaǵan jumys sapary aıasynda Qazaqstan men Eýropalyq Odaq arasynda QR-dyń Dúnıejúzilik saýda uıymyna kirýi jónindegi ekijaqty kelissózderdi aıaqtaý týraly birlesken qujatqa qol qoıyldy. 

2014 jyly Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń Astana qalasyndaǵy ǵımaratynda shetelderde turyp jatqan qandastarymyzdyń Halyqaralyq óner festıvali ashyldy. Oǵan 18 eldiń ókili qatysty.

2015 jyly Astanada Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev pen  Ýkraına Prezıdenti Petr Poroshenkonyń qatysýymen Qazaqstan-Ýkraına bıznes-forýmy ótti. Oǵan eki elden 500 delegat qatysty. Forým barysynda saýda-ekonomıka, kómir ónerkásibi, kólik-logıstıka jáne agroónerkásip kesheni salalaryndaǵy yntymaqtastyqty nyǵaıtý joldary talqylandy.

2015 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq arhıvinde «Qazaq handyǵyna - 550 jyl» kórmesi ashyldy. Kórmeniń qatysýshylaryna «Mádenı mura» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý barysynda tabylǵan Qytaı, Reseı, AQSh, Túrkııa, Frantsııa arhıvteri men ǵylymı mekemelerindegi, sondaı-aq Qazaqstan qoǵam qaıratkerleriniń jeke qorlaryndaǵy Qazaq handyǵynyń tarıhy týraly qujattar, Ulttyq arhıv qorynda saqtaýly turǵan qujattardyń túpnusqalary men kóshirmeleri usynyldy.

2015 jyly Shymkentte qazaqtyń batyrlary Tileý Aıtuly men onyń uly Joldyaıaqqa arnalǵan eskertkish ashyldy. Tas músin Qajymuqan atyndaǵy ortalyq stadıonnyń batys jaǵyndaǵy gúlzarbaqta ornalasty.  Tarıhı músinniń ashylý saltanatyna jergilikti bılik ókilderi men shahar turǵyndary jáne Aqtóbeden arnaıy kelgen batyrdyń urpaqtary qatysty. Tarıhı keshenniń avtory - músinshi Ábdikárim Ahmetov. Eskertkishtiń bıiktigi - 10 metr. Tileý Aıtuly - Alty alashqa áıgili, bı ári batyr qolbasshy. Noǵaı ulysynyń bıleýshisi Musanyń urpaǵy. 1681-1684 jyldary jońǵarlarǵa qarsy shapqan, Saıram soǵysynda 17 myń qol jınap, qasyna uly Joldyaıaq pen inisi Qaldybaı batyrlardy ertip, sol dalada erlikpen qaza tapqan.

2016 jyly Ońtústik Qazaqstanda «Arys jaǵasynda» atty Sh.Qaldaıaqov atyndaǵy VII retro-festıval aıasynda «Meniń Qazaqstanym» VII halyqaralyq án baıqaýynyń jeńimpazdaryn marapattaý rásimi ótti. Іs -shara barysynda oblys ákimi Janseıit Túımebaev baıqaý jeńimpazdaryn quttyqtap, olarǵa syılyqtar tapsyrdy. Osylaısha, «Meniń Qazaqstanym» baıqaýynyń gran-prı júldesin qyzylordalyq Laýra Saǵyntaı jeńip aldy. Birinshi oryndy Ońtústik Qazaqstan oblysynyń atynan óner kórsetken Dıana Hashıjanova aldy. Ekinshi oryndy astanalyq Erkebulan Turmaǵambetov pen almatylyq Tilekbaı Naǵymbaev bólip alsa, úshinshi orynǵa Astana qalasynan kelgen Jalǵas Sultanov pen Qaraǵandydan kelgen Laýra Aıtbaeva qol jetkizdi.

2017 jyly Sháken Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» kınostýdııasynda tolyq metrajdy «Balýan Sholaq» tarıhı kórkem fılminiń túsirilimi aıaqtaldy. Fılmde aty ańyzǵa aınalǵan palýan, ánshi ári kompozıtor Balýan Sholaqtyń taǵdyry sóz bolady.

1865 jyly bılıard sharyna patent alyndy. Ónertapqysh Djon Ýeslı Haııatt belgili bir pishinge keltirýge bolatyn sıntetıkalyq materıaldy oılap taýyp, odan bılıard sharyn jasady. Buǵan deıin bılıard sharyn pil súıeginen jasap kelgen bolatyn.

1874 jyly Dúnıejúzilik poshta odaǵy quryldy.

1884 jyly Chıkago qalasynyń turǵyny Levant Rıchardson rolıkti konkıdi pattenttedi.

1981 jyly Frantsııada ólim jazasyna tyıym salyndy

1989 jyly Leıptsıgte «Beıbit revolıýtsııa» ótkizilip, bir aıdan keıin Berlın qabyrǵasy qulatyldy.

2000 jyly buryn Ioko Ono, Djon Lennonnyń áıeli Tokıo mańynda marqum kúıeýine arnalǵan álemdegi alǵashqy murajaı ashty.

2001 jyly Mysyrda álemdegi eń bıik aspaly kópir salyndy.

2006 jyly Soltústik Koreıada alǵashqy ıadrolyq qarý synaldy.

2009 jyly AQSh prezıdenti Barak Obama Nobel beıbitshilik syılyǵyna ıe boldy.