9 aıdyń qorytyndysy: Úkimet ekonomıkanyń negizgi kórsetkishterin jarııalaıdy
ASTANA. KAZINFORM – Búgin Úkimet otyrysy ótedi. Onda Mınıstrler kabınetiniń músheleri elimizdiń 9 aıdaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý nátıjeleri men respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn qarastyrýdy josparlap otyr.
Úkimet otyrysynyń qorytyndysynda Memleket basshysynyń Qazaqstan halqyna Joldaýlarynda berilgen tapsyrmalarynyń oryndalý barysy týraly baspasóz konferentsııasy ótedi. Іs-shara barysynda Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın, Qarjy mınıstri Mádı Takıev, Aýyl sharýashylyǵy vıtse-mınıstri Azat Sultanov, Ónerkásip jáne qurylys vıtse-mınıstri Oljas Saparbekov tilshiler tarapynan týyndaǵan saýaldarǵa jaýap beredi.
Úkimet otyrysynyń tikeleı taratylymy PrimeMinister.kz saıtynda, YouTube resmı arnasynda, Facebook áleýmettik jelisinde, sondaı-aq UKIMET Telegram-kanalynda júredi.
Úkimet málimetinshe, birinshi jartyjyldyq qorytyndysy boıynsha ishki jalpy ónim kólemi 4,1 paıyzǵa ósti. Ekonomıka qurylymyndaǵy óńdeý ónerkásibiniń úlesi – 9,8 paıyzǵa, kólik salasy – 7,1 paıyzǵa, qurylys 15,2 paıyzǵa artty. Sondaı-aq saýda-sattyqta – 5,7 paıyz, aýyl sharýashylyǵynda – 4,4 paıyz jáne baılanys qyzmetinde 4,3 paıyz ósim tirkeldi. Negizgi kapıtalǵa tartylǵan ınvestıtsııa kólemi 9,5 trıllıon teńgeni qurady, sonyń ishinde jeke ınvestıtsııa 21,4 paıyzǵa ulǵaıdy.
Negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestıtsııalardyń qurylymy ózgerip keledi. Jeke ınvestıtsııalardyń úlesi 87% boldy. Qańtar-mamyrda syrtqy saýda aınalymy 56,3 mlrd dollarǵa jetti. Taýarlar eksporty 30,4 mlrd dollardy qurady, onyń ishinde óńdelgen taýarlardyń eksporty – 11,8 mlrd dollar. Taýarlar ımporty 26 mlrd dollar boldy. 4,4 mlrd dollardan astam kólemde oń saýda balansy saqtaldy.
Eksporttaýshylardy qoldaý jáne eksport geografııasyn keńeıtý jumystary jalǵasty. Jyl basynan beri Pákistan, Qytaı, Mońǵolııa, Soltústik Makedonııa, Taıland, Nıderland jáne Aýǵanstanǵa 150 astam qazaqstandyq kompanııanyń qatysýymen 7 saýda-ekonomıkalyq mıssııa uıymdastyryldy. Nátıjesinde 700 mıllıon AQSh dollarynan astam somaǵa eksporttyq kelisimsharttar jasaldy. Eksporttyq-kredıttik agenttik arqyly 400 mlrd teńgeden astam qarjylyq qoldaý kórsetildi.
Mashına jasaý salasy 23,1 paıyz deńgeıinde ósim kórsetti. Osy salada kólik quraldaryn, aýyl sharýashylyǵy jáne temir jol tehnıkasyn, sondaı-aq turmystyq tehnıkany óndirý kólemi artty. Kórsetkishterdiń ósýi ishki suranystyń artýy men ınvestıtsııalyq jobalardy iske asyrý arqyly júzege asty.
Jeńil ónerkásipte toqyma buıymdar, kıim jáne bylǵary ónimder óndirisi artyp, saladaǵy ósim 94,8 paıyzdy qurady. Hımııa ónerkásibinde kúkirt qyshqyly, ammofos, kaýstıkalyq soda, ammıak selıtrasy jáne sary fosfor óndirisiniń artýyna baılanysty 20,7 paıyz ósim baıqaldy. Qurylys materıaldar óndirisi beton, qurylys eritindileri, ák, otqa tózimdi buıymdar, tsement jáne beton konstrýktsııalar kóleminiń ósýine baılanysty 14,1 paıyzǵa artty.
Esterińizge sala ketsek, ótken aptadaǵy Úkimet otyrysynda «Digital Qazaqstan» jalpyulttyq strategııasyn júzege asyrý jaıy talqyǵa tústi. Kún tártibine shyǵarylǵan másele boıynsha negizgi baıandama jasaǵan Premer-mınıstrdiń orynbasary – Jasandy ıntellekt jáne tsıfrlyq damý mınıstri Jaslan Mádıevtyń aıtýynsha, Qazaqstannyń tsıfrlyq bastamalary AI-ekonomıkanyń álemde qalyptasqan qurylymyna sáıkes keledi. Bes deńgeı boıynsha jobalar iske qosylyp, júzege asyrylyp jatyr. Osylaısha, AI-ekonomıkanyń barlyq quramdas bóligi «Digital Qazaqstan» strategııasynda qamtylǵan.
- Básekege qabiletti ulttyq IT-ekojúıeni damytýǵa toqtalsaq, Astana Hub 2 500-den astam rezıdentti biriktirip otyr. 2025 jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstannyń IT-qyzmetter eksporty 1,1 mlrd AQSh dollarynan asty. Alem Ventures arqyly kólemi 115 mln dollar bolatyn venchýrlyq qorlar quryldy. Elimizde myqty tehnologııalyq kompanııalar qalyptasyp, básekege qabiletti IT-ónimder jasaldy. Injenerler men zertteýshilerdi daıarlaý úshin Qazaq AI Research University ashyldy. Bul – Ortalyq Azııadaǵy alǵashqy AI-Enabled ýnıversıtet. Network School iske qosyldy. Onda otandyq jáne sheteldik IT-ınjenerler jahandyq naryqqa IT-qyzmetterdi eksporttaýǵa daıyndalady, - dedi J.Mádıev.
Qarjy mınıstri Mádı Tákıev memlekettik shyǵystardy tsıfrlandyrý arqyly 2027–2029 jyldarǵa arnalǵan bıýdjetti qalyptastyrý kezinde 1,5 trln teńge kólemindegi shyǵynǵa jol berilmegenin atap ótti.
– Eń bastysy – tsıfrlandyrý naqty qarjylyq nátıje berýde. Tsıfrlandyrý esebinen qosymsha túsimder 410 mlrd teńgeni qurady. ıAǵnı aqparattyq málimetter tek baqylaý quraly emes, sonymen qatar bıýdjettiń qosymsha kiris kózine aınalyp jatyr, – dedi mınıstr.
Ónerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaevtyń aıtýynsha, Digital Qazaqstan strategııasy aıasynda geologııa, ónerkásip jáne qurylys salalaryn tsıfrlandyrý boıynsha naqty kórsetkishter belgilengen.
– Ónerkásipte eńbek ónimdiliginiń jyl saıynǵy ósimin 7%-ǵa jetkizý, robottandyrýdy damytý, keminde 5 otandyq ıntegrator men 3 quzyret ortalyǵyn qurý mindeti qoıyldy. Qurylys salasynda jańa tehnıkalyq jaǵynan kúrdeli obektilerde BIM qoldanýdy kezeń-kezeńimen 100%-ǵa jetkizý josparlanyp otyr, – dedi ol.
Energetıka mınıstri Erlan Aqqenjenov otyn-energetıka keshenin tsıfrlandyrý arqyly energııa resýrstarynyń shyǵynyn 90%-ǵa deıin qysqartý josparlanǵanyna toqtaldy.
– Kútiletin nátıje – nysandardaǵy apattylyqty 25%-ǵa tómendetý jáne energııa resýrstarynyń shyǵynyn 90%-ǵa qysqartý. Ekonomıkalyq áseri jylyna shamamen 23 mlrd teńge, – dedi mınıstr.
Al Kólik mınıstri Nurlan Saýranbaev «Digital Qazaqstan» strategııasy aıasynda júkterdi tıimdi tasymaldaý, joldardy saqtaý jáne azamattar men bızneske kórsetiletin qyzmetterdiń ýaqytyn qysqartýǵa baǵyttalǵan tsıfrlyq jobalarǵa nazar aýdartty.
– 7-shi baǵyt boıynsha negizgi ındıkatorlar belgilendi. Ótkizý pýnktterinen júk kóliginiń ótý ýaqyty 30 mınýttan aspaýy kerek. Tsıfrlyq pasporty bar jáne júkterdi marshrýt boıy baqylaý kólemi artady. Bul kórsetkish bıyl 20 paıyz, 2027 jyly 60 paıyz, 2028 jyly 80 paıyz bolady, – dedi mınıstr.
Talqylanǵan máseleni túıindegen Premer-mınıstr Oljas Bektenov memlekettik organdardyń tsıfrlyq jáne jasandy ıntellekt jobalary shashyrańqy bolmaýy kerektigin eskertti.
- Strategııanyń kórsetkishterine qol jetkizýge tikeleı yqpal etetin sheshimderdi birinshi kezekte qarjylandyrý qajet. Tsıfrlandyrýǵa qatysty barlyq jańa bıýdjettik ótinimder Digital Qazaqstan arhıtektýrasy men basymdyqtaryna sáıkestigi, sondaı-aq kútiletin ekonomıkalyq áseri turǵysynan eskerile otyryp qaralýǵa tıis. Jalpy alǵanda, strategııanyń árbir baǵyty boıynsha naqty jobalar, kórsetkishter, merzimder jáne jaýapty oryndaýshylar bekitilgen. Birinshi basshylar túpkilikti nátıjelerge qol jetkizý úshin tikeleı jaýap beredi, - dedi Premer-mınıstr.
Úkimet basshysy tsıfrlyq salada basy artyq bıýrokratııaǵa jol berýge bolmaıtynyn atap ótti. Ol úshin, eń aldymen, túrli salalardaǵy birqatar máseleni sheshý qajet.
-Energetıka salasynda energııa júıesin tsıfrlandyrý deńgeıi áli de jetkiliksiz. Ony tolassyz telemetrııanyń, ıntegratsııalanǵan derekter men taldaý quraldardyń joqtyǵynan baıqaýǵa bolady. Jańa jobalar osy máseleni sheshýge baǵyttalǵan. Energııa júıesi boljamdy tsıfrlyq algorıtmder negizinde basqarý qaǵıdatyna kóshýge tıis. Bul ártúrli jaǵdaılarǵa qarsy shuǵyl áreket etýge, apattardyń aldyn alýǵa jáne energııa nysandary jumysynyń senimdiligin arttyrýǵa múmkindik beredi. Osyǵan baılanysty Energetıka mınıstrligi derekterdi Energy Command Center-ge shyǵaryp, salanyń negizgi nysandary men aqparattyq júıelerin biryńǵaı tsıfrlyq kontýrǵa biriktirýi qajet, - dedi ol.
