8 kelige jýyq altyn taýyp alǵan Qytaıdaǵy qandasymyzdyń hıkaıasy (FOTO)
ASTANA. QazAqparat - Osydan birer aı buryn Qytaıdyń Altaı aımaǵy Shińgil aýdanynda turatyn qandasymyz «at basyndaı altyn taýyp alypty» degen aqparat elimizdegi BAQ ókilderin beıjaı qaldyrmaǵan bolatyn. Sol tusta bizdiń «QazAqparat» agenttigi alystaǵy aǵaıynymyzdyń aqjoltaı oljasyn alǵashqy bolyp jarııalaǵan edi.
Bul habar Qytaıǵa ǵana emes búkil álemde qoǵamdyq ańys týdyrdy. Óıtkeni mundaı kesek altynnyń tabylýy álemde sırek kezdesetin qubylys kórinedi. Mıllıard qytaıdyń arasynan kesek oljanyń qandasymyzǵa buıyryp basyna baq qonyp jatsa nege tileýles bolmasqa?! «Bardyń paıdasy, joqtyń naızasy tıedi» degendeı oljaly bolǵan qandasymyz Berik Saýytuly aýyldaǵy qıynshylyǵy bar jandarǵa kómek qolyn sozyp jatyr eken. «Qyran qus oljasyn shashyp jeıdi, japalaq qanatynyń astyna basyp jeıdi», - demekshi qyran tekti qazaq azamatynyń ıgi isterine tek sáttilik tileımiz. Jaqynda Berik Saýytulymen telefon arqyly tildesýdiń sáti túsken edi. Endi osy suhbatty nazarlaryńyzǵa usynamyz.
- Sizge atajurtyńyzdan arnaıy qońyraý shalyp turmyz. Qýanyshyńyzben bóliseıik dep edik. Taýyp alǵan altynyńyz qutty bolsyn!..
- Rahmet! Qazaq elinen, atajurtymnan alǵash bolyp sizder quttyqtap jatsyzdar. Bul maǵan qýanyshtyń ústine qýanysh syılady.
- Endi bizge «at basyndaı» kesek altyndy qalaı taýyp alǵanyńyzdy aıtyp berseńiz?
- Burynǵy kóregen babalarymyz: «Altaıdyń taýy da altyn, tasy da altyn» dep bekerge aıtpaǵan eken. Mine, búgin osy sózdiń aqıqatyna kóz jetkizdim. Shińgil aýdany taýly, adyrly, tasy da kóp, sýy tunyq, shóbi qýatty qutty meken. Mundaǵy halyq - maly bary malyn ósirip, jeri bary eginin jaıqaltyp, al maly da, jeri de joq keıbir adamdar osy taýly mekenniń adyr-qyrqasyn kezip, altyn qazyp, baǵaly tastar terip, sol arqyly óz nesibesin taýyp ómir súrýde. Jer-ana eshkimdi jatyrqamaı, jatsynbaı eńbektengen adamǵa baılyǵyn aıamaıdy eken.
- Siz de altynyńyzdy osy Shińgil aýdanynyń ózinen taptyńyz ba?
- Iá, shekara asyp, shet aýdanǵa barǵam joq. Ózim týyp-ósken aýylym mańyndaǵy taý betkeıinen taýyp aldym.
- Altyn jer betinde jatty ma, álde arnaıy tehnıkanyń kómegimen jer astynan qazyp aldyńyz ba?
- Sizge - ótirik, maǵan - shyn. Alla bereıin dese, bári de ońaı eken. Allanyń qudireti ǵoı. Maǵan buıyrtyp turǵan shyǵar?! Jer betinde jarqyrap jatqan jerinen taýyp aldym. Alǵash kózim shalyp qalǵanda óz-ózime senbedim. Mundaı jalǵyz kesek altyn jer betinde jarqyrap jatýy múmkin emes qoı dep oıladym. Tipti, bireýdiń qaltasynan ne sómkesinen túsip qalýy múmkin emes. Ǵajap!
- Altyndy taýyp alǵan kúni arnaıy altyn izdeýge shyqtyńyz ba?
- Negizi, altyn izdep shyqpaǵan edim. Bizdiń Shińgil aýdanynyń taý betkeılerinde ár túrli baǵaly tastar óte kóp. Sol kúni tas qaraýǵa shyqqam. Allanyń buıryǵymen altyn taýyp aldym.
- Taýyp alǵan altynyńyzdyń taza salmaǵy naqtyly qansha boldy?
- Taza salmaǵy 7 keli 850 gramm boldy.
- Altynyńyzdy sattyńyz ba?
- Sattym.
- Jergilikti bılik oryndary satyp aldy ma, álde jeke saýdager satyp aldy ma?
- Jeke saýdager satyp aldy.
- Sizge jergilikti bılik ókilderinen: «Bul - memlekettiń baılyǵy, altyndy memleketke tapsyrýyń kerek» degen usynys-talaptar boldy ma?
- Ondaı talap bolǵan joq. Kerisinshe, qorǵap, qoldap, satýyma kómektesti. Alǵash taýyp alǵanymdy aıtqanda qaı jerden, qalaı taýyp alǵanymdy tekserip, jazyp-syzyp aldy. Bir kúnniń ishinde alǵan jerimdi, qalaı taýyp alǵanymdy barlyǵyn anyqtap shyqty. Tekseristeriniń qorytyndysy boıynsha altyndy memlekettiń zańmen qorǵaýǵa alǵan qazba-baılyq, ken oryndarynan qazyp ne basqa bireýden urlap almaǵanym úshin ózime táýeldi etip, qalaı, qaıda, kimge satýyma ruqsatyn berdi.
- Baǵasy óz oılaǵanyńyzdaı boldy ma?
- Meniń taýyp alǵanym kebek altyn emes, kesek altyn ǵoı. Ádette kebek altyn men kesek altynnyń baǵasy uqsamaıdy eken. Altynyńyz qanshalyq kesek bolsa, sonshalyq baǵasy da joǵary bolady eken. Biraq, meniń altynymnyń baǵasy ózim oılaǵandaı bolǵan joq. Biraq, Allaǵa shúkir, kelgen baǵasyna sattym. Barǵa qanaǵat etken halyqpyz ǵoı. Altyn taýyp almaǵanda da jan baqtym. Mundaı baǵaǵa almasańdar satpaımyn dep baǵaǵa kóp talasyp ketpedim. Al naqtyly qanshaǵa satqanymdy qupııa qaldyraıyn.
- Altyndy satqanǵa deıin qaıda saqtadyńyz?
- Óz úıimde saqtadym.
- Sol aralyqta ósek- aıań kóbeıip ketkeni belgili, sizderdi «otbasymen joǵalyp ketti» degen sózder de boldy...
- Iá, bunyń bári ótirik, belgisiz bireýler qońyraý shalyp mazalaı bergen soń, telefonymdy sóndirip qoıǵan kezderim boldy. Jáne týysqandarymnyń úıine birneshe kún qydyryp ketken ýaqyttar boldy. Osy aralyqta ǵalamtor betinde «joǵalyp» ketkenim týraly aqparattar taralyp ketipti.
- Úıden urlatyp alam ba, tonatyp alam ba dep alańdaǵan joqsyz ba?
- Joq, altyndy taýyp alǵan soń jergilikti bılik ókilderine málimdedim. Olar kelip, kórip, tekserip, taza altyn ekeni anyqtalǵan soń, qaýipsizdigimdi ózderiniń kepildikterine aldy. Altyndy satqanǵa deıin arnaıy áskerı jasaqpen baqylaýǵa aldy. Ózderiniń baılanys nómerlerin berip, bir jaǵdaı týyndaı qalsa, habarlasýymdy ótindi. Jergilikti bılik ókilderine alǵystan basqa aıtarym joq.
- 7 keli 850 gramm bolatyn kesek altyndy naqtyly qanshaǵa satqanyńyzdy aıtpasańyz da, qomaqty qarjyǵa kenelgenińiz túsinikti. Sol aqshalaryńyzdy qandaı ıgilikti isterge jumsap jatqanyńyzdy aıtatyn shyǵarsyz?
- Árıne! Qazaq «Alǵanyńdy emes, bergenińdi aıt» demeı me? Bul altyndy Alla syılady. Endi odan túsken aqshany adal ári ıgilikti isterge jumsaý azamattyq boryshym ǵoı. Ózim týyp-ósken Aǵashoba aýylynda burynnan kele jatqan tozyǵy ábden jetken kishkentaı meshitimiz bar bolatyn. Qazir sol meshitke jańadan kúrdeli jóndeý jumystaryn jasatyp jatyrmyn. Aýylymyzdaǵy qarakózderimiz bilim alatyn shaǵyn mekteptiń de tozyǵy jetip tur. Sol mekteptiń de jóndeý jumystaryna biraz aqshamdy jaratyp jatyrmyn. Al onyń syrtynda jetim-jesir, aýrý-syrqaý adamdarǵa da qolushymdy sozýdamyn. Qolyńda bar bolǵanda jaǵdaıy tómen otbasylarǵa kómekteskenge ne jetsin? Bireýler qaryz surap alsa, keıbir jaǵdaıy óte tómen adamdarǵa qaıtarymsyz aqsha da berdim. Jalpy, aýylymdaǵy aǵaıyn-týys, kórshi-qolańdarymnyń barlyǵyna shamam kelgenshe kómektesip jatyrmyn. Qazir aýyldastarym, qurbylarym meni ósimsiz qaryz beretin «bank» dep qaljyńdaıdy.
- Dostaryńyz kóbeıip ketken shyǵar...
- Qazir dos ta, tanys ta, týys ta kóbeıdi. Jaqyndaryń kóp bolǵany jaqsy ǵoı, árıne. Tek kimniń shynaıy dos ekeniń bir Alla ǵana biledi.
- Altyn taýyp alǵanǵa deıin ózińizde qansha dáýletińiz boldy?
- Oǵan deıin qońyr qaltaly boldym. Ashyǵyn aıtqanda, jaǵdaıy tómen otbasylardyń biri edim. Áıelim de jumyssyz, úı sharýasynyń adamy. Eki ul, bir qyz tárbıelep ósirip jatyrmyz. Balalarym da óz nanyn ózi taýyp jeıtin jasta emes. Áli kishkentaı. Osydan eki jyl buryn 70 tuıaq qoıym bolǵan. Qystan qysylyp, kóktemge iline bergende belgisiz indetten 50 tuıaq qoıym bir kúnde qyrylyp qaldy. Al byltyr 10 bas sıyrym bar edi, sonyń jeteýi taǵy da sol belgisiz indetten bir kúnde ólip qaldy. Sosyn jaǵdaıymyz qıyndap ketken. Bir gektarǵa jeter- jetpes jerim bar. Sodan orǵan shóbimdi az ǵana malyma berip, qalt etken ýaqytymda baǵaly tas terip satyp, kúndelikti jaldamaly jumystarǵa shyǵyp, nápaqa taýyp júrgem. Osylaı Allanyń sheksiz qudyretimen bir kúnde baılyqqa kenelem dep oılaǵan joqpyn.
- Endi ózińiz jeke kásip kózin ashý oıyńyzda bar shyǵar?
- Joq emes, aǵa-inilerimmen birlese otyryp, bir shaǵyn kásip kózin ashýdy josparlap jatyrmyz.
- Osyndaı jaǵdaıyńyz jaqsy bolyp turǵanda ata-jurtyńyzǵa jetip alý josparyńyzda joq pa?
- Ondaı oılar joq emes. Aldaǵy ýaqyt kórsete jatar.
- Áńgimeńizge rahmet!
Kúnsultan Otarbaı