7 qyrkúıek. Kazinform kúntizbesi. Jylnama

ATAÝLY KÚNDER

Halyqaralyq ashyq aspan jáne taza aýa kúni

BUU-nyń halyqaralyq jáne dúnıejúzilik kúnderi júıesinde 7 qyrkúıekte atap ótiledi. Bul kúndi BUU Bas Assambleıasy 2019 jyly bekitken.

Ataýly kún aýanyń lastaný máselesine qoǵam nazaryn aýdarýdy kózdeıdi.

OQIǴALAR

1932 jyly Qazaqstanda gazet-jýrnaldardy kóp taralymmen shyǵaratyn alǵashqy mamandandyrylǵan «Dáýir» baspasy quryldy.

«Dáýir» – gazet, kitap-jýrnal basatyn korpýstary, jeke baspasy, qaǵaz ben polıgrafııalyq materıaldar jetkizetin, daıyn ónimdi jóneltetin jáne servıstik qyzmet kórsetetin bólimderi bar iri keshen. Munda kitaptar men albomdardy joǵary sapada shyǵarýǵa múmkindik beretin tehnologııalyq júıe jolǵa qoıylǵan.

2001 jyly Aqtaýda «Dostyq» monýmenti men parom termınaly ashylyp, Qazaqstan jastarynyń I kongresi ótti.

2004 jyly Astanada Ortalyq Azııadaǵy eń iri sınagoga ashyldy. Onyń jalpy aýmaǵy – 5,6 myń sharshy metr. Ǵımarattyń tóbesindegi Davıd juldyzyna deıingi bıiktigi – 25 metr.

Saltanatty rásim kezinde Qazaqstan astanasynyń tarıhynda alǵash ret Tora shıyrshyǵy jazylyp bitip, jańa sınagogaǵa engizildi. Ony qazaqstandyq kásipker Mıhaıl Zaıdman sınagogaǵa syıǵa tartqan. Tora Izraılde «Beıt Rahel – Habad Lıýbavıch» sınagogasy úshin arnaıy jazylǵan. Onyń sońǵy áripterin Astanada Qazaqstan evreı qaýymdastyǵynyń qurmetti músheleri men sheteldik ravvınder jazdy.

2009 jyly Astanada Estonııa Respýblıkasynyń Ortalyq Azııadaǵy alǵashqy konsýldyǵy ashyldy. Saltanatty rásimge Estonııa Premer-mınıstri Andrýs Ansıp qatysty.

– Qazaqstandaǵy jáne jalpy Orta Azııadaǵy elimizdiń tuńǵysh konsýldyǵynyń ashylý rásimine qatysý – men úshin úlken mártebe. Búgin munda Estonııa Respýblıkasynyń týy men eltańbasy ornatylǵanyn maqtan tutamyn. Estonııa ınvestorlarynyń sizderdiń elderińizge qyzyǵýshylyǵy óte joǵary, – dedi Estonııa Premer-mınıstri Andrýs Ansıp.

2010 jyly Eýropalyq komıssııanyń álemge áıgili «Berlamon» ǵımaratynda Qazaqstannyń zamanaýı óner kórmesi ashyldy. Onda Has Sanat kórkemsýret galereıasy sýretshileriniń týyndylary qoıyldy.

Kartınalarda elimiz ben onyń tarıhy, qazaq dalasynyń tartymdylyǵy, qazaq áıelderiniń sulýlyǵy, bizge jaqyn ári qymbat dúnıeler beınelengen.

2012 jyly Majarstan astanasy Býdapeshtegi VAM Design Center ortalyǵynda belgili qazaqstandyq sýretshi-restavrator Qyrym Altynbekovtiń kollektsııasyndaǵy qalpyna keltirilgen ejelgi saq qazynalarynyń «Altyn adam – patsha qorymyndaǵy dala pıramıdalarynyń qazynasy» atty kórmesi ashyldy.

Kórmege Esik jáne Berel qorǵandaryndaǵy arheologııalyq qazba jumystary kezinde tabylǵan biregeı jádigerler qoıyldy. Olardyń qatarynda Altyn adam, skıfterdiń ǵuryptyq qazany, ǵundardyń zergerlik buıymdary, Túrki ımperııasynyń baıraǵy, saq taıpalary kóseminiń týy jáne zoomorftyq stıldegi áshekeıler bar.

2013 jyly Qytaı Halyq Respýblıkasynyń Tóraǵasy Sı Tszınpın Qazaqstanǵa alǵash ret memlekettik saparmen keldi. Qazaqstan-Qytaı iskerlik keńesiniń quryltaı otyrysynda Beıneý – Bozoı – Shymkent gaz qubyry paıdalanýǵa berildi.

2016 jyly Qazaqstanda «Torǵaı geoglıfteri» halyqtyq jobasy qolǵa alyndy. Joba álemde balamasy áli tabylmaǵan jumbaq nysandardy zertteý ekspedıtsııalaryn jalǵastyrýǵa qajetti qarajat jınaýdy kózdedi.

Túrkııada ótken Eýropalyq arheologtar qaýymdastyǵynyń forýmynda Torǵaıdaǵy jańalyq 2014 jyldyń sensatsııasy dep tanyldy. Al 2015 jyldyń qorytyndysy boıynsha Torǵaı geoglıfteri amerıkalyq blogerler nusqasyndaǵy úzdik on ashylymnyń qataryna endi.

2019 jyly D.Serikbaev atyndaǵy Shyǵys Qazaqstan memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetinde «Altaı – túrki áleminiń altyn besigi» halyqaralyq konferentsııasy ótti. Oǵan Qazaqstan, Frantsııa, Reseı, Túrkııa, Úndistan, Japonııa jáne Ázerbaıjannan arheologtar men túrkologtar, sondaı-aq Qazaqstannyń ǵylymı jáne shyǵarmashylyq zııaly qaýym ókilderi qatysty.

Іs-shara bastalar aldynda Shyǵys Qazaqstan oblysynan tabylǵan arheologııalyq jádigerlerdiń biregeı kórmesi ashyldy. Kórmeniń basty jádigeri – shamamen b.z.d. IV-III ǵasyrlarda ómir súrgen aqsúıek saq áıeliniń beınesin tanytatyn «Úrjar abyzy». Ekspozıtsııaǵa professor Ábdesh Tóleýbaev 2003 jyly tapqan Shilikti Altyn adamy men professor Zeınolla Samashev 2018 jyly Tarbaǵataı aýdanyndaǵy Eleke sazy ústirtinen tapqan Altyn adam da qoıyldy.

2024 jyly «Býrabaı» memlekettik ulttyq tabıǵı parkiniń ǵylymı qyzmetkerleri zertteý barysynda sańyraýqulaqtyń sırek túrlerin tapty. Olardyń arasynda Peziza varia, Gyromitra infula, Hygrocybe conica, Ramaria eumorpha, Craterellus cornucopioides, Lepiota magnispora jáne Phaeolus schweinitzii bar.

Ǵalymdardyń erekshe nazaryn Clavariadelphus sp. sańyraýqulaǵy aýdardy. Sırek kezdesetin bul sańyraýqulaqtyń joǵarǵy bóligi jińishke taıaqsha tárizdi. Túsi ádette sary nemese sarǵysh, keıde qyzyl bolady. Onyń basty ereksheligi – 3-5 jylda bir ret qana ósedi. Clavariadelphus sp. birqatar eldiń Qyzyl kitabyna engizilgen.

2024 jyly dzıýdoshy Zarına Raıfova Paralımpıada-2024 dodasynda Qazaqstan qorjynyna taǵy bir qola medal saldy. Úshinshi oryn úshin ótken beldesýde qazaqstandyq parasportshy ıtalııalyq Karolına Kostany qosymsha ýaqytta jeńdi.

2024 jyly qazaqstandyq Jurqamyrza Shúkirbekov Paralımpıada-2024 dodasyn qola medalmen aıaqtady. Paradzıýdodan J2 sanatynda 90 keliden joǵary salmaqta synǵa túsken ol úshinshi oryn úshin frantsııalyq Naser Zorganımen beldesip, qarsylasyn ıpponmen jeńdi.

2025 jyly Astanada 10G jelisin synaý kezinde ınternet baılanysynyń joǵary jyldamdyǵy men turaqtylyǵy rastaldy. Talshyqty-optıkalyq baılanys arqyly júrgizilgen synaqta júktep alý jyldamdyǵy sekýndyna 9500 Mbıtke, al júktep jiberý jyldamdyǵy sekýndyna 9400 Mbıtke jetti. Ólsheý Speedtest servısi arqyly júrgizildi.

Praktıkalyq synaq kezinde Steam platformasyndaǵy kólemi 11 gıgabaıt bolatyn qosymsha nebári 30 sekýndta júkteldi. Jeli birneshe aǵynmen qatar júktegen kezde de turaqtylyǵyn saqtady.