6 shilde. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

6 shilde, Juma

Qazaqstannyń astanasy - Astana kúni. 1994 jyly Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti otyrysynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Qazaqstannyń astanasyn Almatydan Aqmolaǵa kóshirý týraly usynys jasady. 1997 jyly qazannyń 20-ynda astanany aýystyrý týraly Jarlyqqa qol qoıdy. 1998 jyly mamyrdyń 6-ynda Aqmola qalasynyń ataýy Astana bolyp ózgerdi. 1998 maýsymnyń 10-ynda jańa elordanyń halyqaralyq tusaýkeser rásimi ótti. Bul kún 2006 jylǵa deıin astananyń týǵan kúni retinde atap ótilip keldi. 2006 jyldan bastap shildeniń 6-y elorda kúni retinde atap ótiledi.

Komor Araldary Federatıvtik Islam Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik jarııalanǵan kúni (1975). Komor - Úndi muhıtynyń Mozambık buǵazyndaǵy araldar tobynda ornalasqan memleket. Ákimshilik jaǵynan 4 okrýgke bólinedi. Astanasy - Moronı qalasy. Resmı tili - frantsýz jáne arab tilderi. Aqsha birligi - komor franki. Memleket basshysy - Prezıdent. Zań shyǵarýshy organy bir palataly parlament.

Malavı Respýblıkasynyń Ulttyq meıramy - Táýelsizdik kúni (1964). Malavı - Ońtústik Shyǵys Afrıkada ornalasqan memleket. Soltústiginde Tanzanııamen, batysynda Zambııamen, ońtústigi men shyǵysynda Mozambıkpen shektesedi. Astanasy - Lılongve qalasy. Resmı tili - aǵylshyn jáne nıandja tilderi. Aqsha birligi - kvacha. Konstıtýtsııasy boıynsha memleket jáne úkimet basshysy - Prezıdent. Joǵary zań shyǵarýshy organy bir palataly parlament - Ulttyq jınalys.

ıAn Gýsty eske alý kúni (Chehııa). 590 jyl buryn (1415) Konstantsydaǵy shirkeý soborynyń sheshimimen cheh reformatory ıAn Gýs ınkvızıtsııa otyna órteldi. Praga ýnıversıtetiniń rektory bolǵan, ol óz elin nemisterdiń basa-kóktep bıleýine, katolık dininiń yqpalynyń artýyna qarsy shyqqan edi.

Búkilálemdik súıisý (óbisý) kúni. Atalmysh kúndi alǵash aǵylshyndar oılap shyǵarǵan. Keıinirek ol Birikken Ulttar Uıymymen bekitilgen. Dárigerlerdiń pikirinshe súıisýdiń adam balasy úshin paıdaly jaqtary óte mol. Medıtsınalyq saraptamalardyń qortyndysyna qaraǵanda óbisý sátinde adamnyń qan aınalymy jaqsaryp, ómir súrýiniń uzarýyna áser etedi eken.

RF Áskerı-teńiz flotynyń kúni. Shilde aıynyń birinshi jeksenbisinde atap ótiledi.

ESTE QALAR OQIǴALAR

20 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesi Tóralqasynyń «Oral, Tselınograd, Shymkent oblystarynyń jáne Tselınograd qalalarynyń tarıhı ataýlaryn qalpyna keltirý týraly» qaýlysy qabyldandy.

18 jyl buryn (1994) Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesi Prezıdenttiń el astanasyn Almatydan Astanaǵa kóshirý jónindegi usynysyn maquldaý jóninde qaýly qabyldady.

17 jyl buryn (1995) Ózbekstanda Abaı kúnderi bastaldy.

15 jyl buryn (1997) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Á.Nazarbaev atymen atalǵan juldyz Shveıtsarııadaǵy Halyqaralyq juldyzdardy tirkeý jınaǵyna tirkeldi jáne AQSh Astronomııalyq jınaǵyna engizildi.

14 jyl buryn (1998) Qazaqstan Respýblıkasy men Reseı Federatsııasy arasynda máńgilik dostyq pen odaqtastyq týraly deklaratsııaǵa qol qoıyldy.

 12 jyl buryn (2000) Qazaqstannyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevqa Tájikstannyń «Ismoılı Samonı» ordeni tapsyryldy.

12 jyl buryn (2000) Astanada Kúlásh Baıseıitova atyndaǵy Ulttyq opera jáne balet teatry ashyldy.

11 jyl buryn (2001) Astanada L.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıteti negizinde «Otyrar kitaphanasy» ǵylymı ortalyǵy quryldy.

8 jyl buryn (2004) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Nursultan Nazarbaev «Qazaqstannyń ınvestıtsııalyq qory týraly» Zańǵa qol qoıdy.

6 jyl buryn (2006) Qazaqstannyń Polshadaǵy Elshiliginiń qoldaýymen Varshava qalasynyń merııasy men qalalyq keńesi Varshavanyń ortalyǵyndaǵy kóshelerdiń birine «Qazaq» ataýyn berý týraly biraýyzdan sheshim qabyldady. Bul kóshe koroldik jazǵy rezıdentsııa men Eýropaǵa tanymal Vılanov saıabaǵy, sondaı-aq Qazaqstannyń dıplomatııalyq ókildigi qonys tepken Vılanov aýdanynda ornalasqan.

18 jyl buryn (1994) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Nazarbaevtyń Jarlyǵymen aqyn M.Álimbaevqa «Qazaqstannyń halyq jazýshysy», akter D.Joljaqsynovqa jáne kınooperator E.Tynyshbaevqa «Qazaqstannyń halyq ártisi» qurmetti ataqtary berildi.

13 jyl buryn (1999) japondyq «Honda» kompanııasy eń únemdi avtomobıl jasap shyǵarǵandyǵyn jarııalady.

7 jyl buryn (2005) elordanyń «Sınema Sıtı» kınoteatrynda qazaq kınoprokaty tarıhyndaǵy eń iri joba «Kóshpendiler» fılminiń tusaýkeseri boldy.

XVIII ǵasyrdaǵy qazaq pen jońǵar arasyndaǵy shaıqasty ózek etken fılmniń máni men mazmuny jáne onyń ultymyz tarıhyndaǵy orny týraly aıtyp ótti. Túsirilimge 25 elden mamandar shaqyrtyldy. Túsirý tobynyń quramynda 350 adam jumys istedi, onyń 160 shetel azamattary. Arnaıy fılm úshin soǵysqa jaramsyz 13 myń qarý-jaraq, jońǵarlar men qazaqtarǵa 15 myń shatyr, ulttyq kıimder jáne turmystyq zattar daıyndaldy. Fılmniń rejısseri - Talǵat Temenov.

«Kóshpendilerde» qazaq kınomatografııa salasynyń ańyzǵa aınalǵan akterlerinen basqa, Gollıvýd juldyzdary Mark Dakaskos, Djeıson Skott Lı, Erık Norrıs túsken.

5 jyl buryn (2007) Almatydaǵy «Rabochıı poselok» shaǵyn aýdanynda 1700 oryndyq Raıymbek batyr atyndaǵy jańa meshittiń irgetasyn qalaý rásimi bolyp ótti. Іzgilikti bul sharaǵa Qazaqstan Musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı Ábsattar qajy Derbisálimen qatar Almaly aýdany ákimdiginiń qyzmetkerleri men jergilikti turǵyndar qatysty. Jalpy aýmaǵy 16 gektar jerdi alyp jatyr.

3 jyl buryn (2009) «Atameken» memorıaldy kesheniniń aýmaǵy Memlekettik rámizder alańy bolyp ózgertildi.

3 jyl buryn (2009) Qumkól dalasynda «Torǵaı Petroleým» munaı kompanııasynyń kúshimen suıytylǵan gaz daıyndaıtyn zaýyt iske qosyldy.

Zaýyt jylyna 68 myń tonna suıytylǵan gaz, kondensat, 105 mln. tekshe metr qurǵaq gaz óndiredi.

ESІMDER

72 jyl buryn (1940) - memleket qaıratkeri. Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti - Ult kóshbasshysy, Qazaqstan Respýblıkasy Qaýipsizdik Keńesiniń tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵary Áskerı Qarýly Kúshteriniń Bas qolbasshysy, ekonomıka ǵylymdarymyń doktory, professor, kóptegen TMD, shetel ýnıversıtetteri men ınstıtýttarynyń akademıgi jáne qurmetti professory, Halyqaralyq ınjenerlik akademııasynyń akademıgi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi, kóptegen TMD, shetel ýnıversıtetteri men ınstıtýttarynyń akademıgi jáne qurmetti professory NAZARBAEV Nursultan Ábishuly dúnıege keldi.

Almaty oblysy Qaskeleń aýdany Shamalǵan aýylynda dúnıege kelgen. Dneprodzerjınsk tehnıkalyq ýchılışesin, Qaraǵandy metallýrgııa kombınaty janyndaǵy joǵary tehnıkalyq oqý ornyn, Keńes Odaǵy Kommýnıstik partııasy Ortalyq komıtetine qarasty Joǵary partııa mektebin bitirgen.

1960-1969 jyldary Qaraǵandy metallýrgııa zaýytynda jumys istedi. 1969-1973 jyldary Qaraǵandy oblysy Temirtaý qalasyndaǵy partııa-komsomol jumystarynda jaýapty qyzmetter atqarǵan. 1973-1977 jyldary - Qaraǵandy metallýrgııa kombınaty partııa komıtetiniń hatshysy. 1977-1979 jyldary - Qaraǵandy oblystyq partııa komıtetiniń hatshysy, 2-hatshysy. 1979-1984 jyldary - Qazaqstan Kommýnıstik partııasy Ortalyq Komıtetiniń hatshysy. 1984-1989 jyldary - Qazaq KSR Mınıstrler Keńesiniń tóraǵasy. 1989-1991 jyldary - Qazaqstan Kommýnıstik partııasy Ortalyq Komıtetiniń birinshi hatshysy. 1990 jylǵy aqpan-sáýir aralyǵynda Qazaq KSR Joǵary Keńesiniń tóraǵasy boldy. 1990 jyldyń sáýirinen - Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti.

1991 jyldyń 1 jeltoqsanynda tuńǵysh ret Qazaqstan Prezıdentiniń jalpyhalyqtyq saılaýy ótti. Saılaý nátıjesinde Nursultan Ábishuly Nazarbaev basym daýyspen (98,7%) jeńiske jetti.

1995 jyldyń 29 sáýirinde jalpyhalyqtyq referendým nátıjesinde Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń ókilettigi 2000 jylǵa deıin uzartyldy.

1999 jyldyń 10 qańtarynda ótken jalpyhalyqtyq saılaýdyń nátıjesinde N. Nazarbaev 79,78% daýys alyp, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti bolyp qaıta saılandy.

2005 jyldyń 4 jeltoqsanynda saılaýshylardyń 91,5 paıyz daýysyn alyp, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti bolyp qaıta saılanǵan.

2011 jyldyń 3 sáýirinde saılaýshylardyń 95,5 paıyz daýysyn alyp, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti bolyp qaıta  saılandy.

1981-1986 jyldary - Keńester Odaǵynyń Kommýnıstik partııasynyń Tekserý komıssııasynyń múshesi, 1986-1991 jyldary - Keńester Odaǵynyń Kommýnıstik partııasy Ortalyq Komıtetiniń múshesi, 1990-1991 jyldary - Keńester Odaǵynyń Kommýnıstik partııasy Ortalyq Komıteti Saıası bıýrosynyń múshesi, 1990-1991 jyldary - Keńester Odaǵynyń Kommýnıstik partııasy Federatsııa keńesiniń múshesi, 1991 jyly Keńester Odaǵynyń Kommýnıstik partııasy Qaýipsizdik keńesi men Keńester Odaǵynyń Kommýnıstik partııasy Memlekettik keńesiniń múshesi. Keńester Odaǵynyń Kommýnıstik partııasy Joǵarǵy Keńesiniń H-HІ shaqyrylymynyń depýtaty, 1989-1991 jyldary - Keńester Odaǵynyń Kommýnıstik partııasy Halyq depýtaty bolǵan. 1999 jyldyń naýryz aıynan «Otan» (Otchızna) partııasynyń tóraǵasy, 2006 jyldyń jeltoqsan aıynan «Nur Otan» halyqtyq-demokratııalyq partııasynyń tóraǵasy. Qazaqstan halqy Assambleıasynyń tóraǵasy.

Reseı Federatsııasy áleýmettik ǵylymdar akademııasynyń akademıgi. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq memlekettik ulttyq ýnıversıtetiniń qurmetti professory. Belarýs ǵylym akademııasynyń qurmetti múshesi. M.V.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń qurmetti professory. Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵynyń tóraǵasy, sondaı-aq, Orta Azııa men Qazaqstan halyqtarynyń dostyǵy qorynyń qurmetti tóraǵasy retinde halqynyń etnıkalyq quramy san alýan elde ultaralyq kelisim men áleýmettik baısaldylyq ahýaldy ornyqtyryp, ulan-baıtaq Eýrazııa keńistiginde, kúlli álemde beıbitshilik pen tatýlyqty saqtaýǵa, halyqaralyq ekonomıkalyq, saıası-mádenı yntymaqtastyq aıasyn keńeıtýge jeke úlesin qosyp keledi.

N.Nazarbaev Qazaqstannyń tuńǵysh Prezıdenti retinde eldi demokratııalyq damý jolyna baǵyttap, ekonomıkany naryqtyq qatynastar jolymen túbegeıli túrde reformalaý, qoǵamdyq menshikti jekeshelendirý, óndirý jáne óńdeý salalaryna shetel ınvestıtsııasyn tartý, rýhanı qundylyqtardy saqtaý, jańǵyrtý jáne baıytý saıasatyn ustanyp keledi. Onyń basshylyǵymen respýblıkada munaı, gaz óndirý, óńdeý jáne tasymaldaý, otyn-energetıka kesheni, metallýrgııa, transport pen telekommýnıkatsııa, ǵylym-bilim, mádenıet jáne densaýlyq saqtaý salalarynda túbegeıli reformalar júzege asýda. Halyqaralyq quqyqtyq jáne demokratııalyq talaptarǵa saı Qazaqstan Respýblıkasynyń jańa Konstıtýtsııasy, taǵy basqa asa iri normatıvti-quqyqtyq aktiler qabyldanyp, Qazaqstanda tuńǵysh ret kóppartııalyq negizde saılanǵan qos palataly parlament jumys isteı bastady. Qazaq tiline memlekettik mártebe berilip, onyń qoldaný aıasy keńı tústi. 1993 jyldyń qarashasynda Qazaqstannyń ulttyq valıýtasy - teńge eńgizilip, erkin saýda aınalymyna jiberildi. Qarjy-qarajat jáne bank júıesinde halyqaralyq talaptarǵa saı oń ózgerister júzege asyrylyp, ol óz kezeginde qarjy-qarajat júıesine turaqtylyq ornatty. Qazaqstannyń 2030 jylǵa deıingi strategııalyq damýy belgilengen «Qazaqstan-2030» baǵdarlamasyn jasaýǵa basshylyq etti. Іshki saıasatta júıeli túrde ultaralyq kelisim men saıası turaqtylyq baǵytyn ustanyp keledi. Qazaqstannyń ishki jáne syrtqy saıasaty men geosaıası jaǵdaıynyń erekshelikterin eskere otyryp, eldiń astanasyn Astana qalasyna kóshirip, onyń zamanaýı talaptarǵa saı kelbet tabýyna udaıy qamqorlyq jasaýda. Syrtqy saıasatta Qazaqstannyń terrıtorııalyq turaqtylyǵy men qaýipsizdigine AQSh, Reseı jáne Anglııa basshylary kepildik bergen Býdapesht kelisimine qol qoıdy. Dúnıejúziniń 100-den astam elimen dıplomatııalyq baılanystar ornatyp, syrtqy saıası qarym-qatynastarda eýrazııalyq ıntegratsııa ıdeıasynyń avtory jáne júzege asyrýshysy bolyp keledi.

Nursultan Ábishuly álemniń asa iri memleket basshylary moıyndaǵan qazaq memleketiniń eń alǵashqy basshysy, dúnıe júzine áıgili saıasatkerlerdiń biri. Ol el basqarý isinde halyqtyń ǵasyrlar boıy jınaqtalǵan baı tájirıbesi men álemdik tájirıbeni tal boıyna toǵystyrǵan alymdy da alǵyr basshy. El ómiriniń alýan salaly tirshilik-tynysyn tereń bilý, mańdaı tiregen problemalardyń eń eleýlisin tap basyp tanı alý, el ishindik jáne álemdik ahýaldarmen sanasa otyryp urymtal áreketterge barý, sol jolda tańdalǵan baǵytyn tabandylyqpen júzege asyrý - Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń memleket basshysy retindegi basty qasıeti.

Nursultan Nazarbaev - «Vajneıshee ýslovıe ıntensıfıkatsıı», «Stalnoı profıl Kazahstana», «Ekonomıka Kazahstana: realnost ı perspektıvy stanovlenııa», «Bez pravyh ı levyh», «Ádilettiń aq joly», «Strategııa stanovlenııa ı razvıtııa Kazahstana kak sýverennogo gosýdarstva», «Qazaqstannyń egemen memleket retinde damýy men qalyptasý strategııasy», «Ideınaıa konsolıdatsııa obşestva - kak ýslovıe progressa Kazahstana», «Resýrstardy saqtaý jáne naryqqa ótý strategııasy: naryq jáne áleýmettik - ekonomıkalyq damý.», «Slovo ob Abae», «Naryq jáne Qazaqstannyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýy», «XXI ǵasyr tabaldyryǵynda», «Eýrazııalyq keńistik: ıntegratsııalyq potentsıal men onyń júzege asyrylýy», «Ǵasyrlar toǵysynda», «Eýrazııalyq odaq: ıdeıalar, praktıka, perspektıvalar. 1994-1997j.», «Ýrokı ıstorıı ı sovremennost», «Kazahstansko-rossııskıe otnoshenııa», «Kazahstan 2030: Protsvetanıe, bezopasnost ı ýlýchshenıe blagosostoıanııa vseh kazahstantsev», «Slovo o rodnom narode», «O vremenı, o sýdbah, o sebe», «Jańa Astana - jańa memleket - jańa qoǵam», «Tarıh tolqynynda», «Prezıdent ı Parlament», «My stroım novoe gosýdarstvo. Trýdy ı rechı», «Týǵan elim, tiregim», « «Syndarly on jyl», «Beıbitshilik kindigi», «Eýrazııa júreginde», «Qazaqstandyq jol» sııaqty tanymdyq-taldamalyq kitaptar men taǵy basqa  kóptegen ǵylymı eńbekterdiń avtory.

Temirtaý, Almaty, Býharest, Astana, Qaraǵandy, Dýlýta (AQSh), Madrıd, Dneprodzerjınsk, Tbılısı, Sofııa, Afına qalalarynyń jáne Atyraý oblysynyń qurmetti azamaty.

1992 jyly N.Nazarbaevqa «TMD-daǵy asa mańyzdy respýblıkalardyń birinde jańa saıası, ekonomıkalyq jáne áleýmettik júıeni damytyp, nyǵaıtýǵa sińirgen qomaqty úlesi úshin» «Kaprı syılyǵy», 1998 jyly Túrkııa Respýblıkasynyń 75 jyldyǵyna oraı «Túrki álemi halyqtarynyń arasyndaǵy qarym-qatynasty damytýǵa qosqan úlesi úshin» syılyǵy, 1999 jyly «Túrki álemine qyzmet etkeni úshin» syılyǵy, 1996 jyly progresti damytýǵa sińirgen eńbegi úshin Krans-Montana halyqaralyq forýmynyń arnaýly júldesi, 1999 jyly «Altyn Atlant» syılyǵy men halyqaralyq tehnologııa akademııasynyń múshelik dıplomy jáne Nıobıı medali berilgen.

Elbasy Qazaqstan Respýblıkasynyń eń joǵary nagradasy - «Altyn qyran» ordenimen, «Qurmet belgisi», Eńbek Qyzyl Tý ordenderimen, Reseıdiń joǵary memlekettik nagradasy - Qasıetti apostol Andreı Pervozvannyı ordenimen, Ózbekstannyń «Býıýk hızmatları ýchýn» ordenimen, Rýmyn eliniń asa mártebeli nagradasy - «Stıaýa Romynıeı» ordenimen, Qyrǵyzstannyń «Manna altyn ordenimen, Olmpıadanyń altyn ordenimen, Ýkraınanyń «ıAroslava Mýdryı», Italııanyń «Úlken krest» ordenimen, Vatıkan eliniń  joǵary nagradasy Pııa ordenimen jáne Tájikstan, Lıtva, Avstralııa, Gretsııa, Horvatııa, Slovenııa, Polsha elderiniń, taǵy basqa kóptegen TMD jáne shetelderdiń ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

79 jyl buryn (1933) ǵalym, geologııa-mıneralogııa ǵylymynyń doktory, professor, Qazaqstan ǴA-nyń korrespondent múshesi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylymı qaıratkeri, Q.Sátbaev atyndaǵy syılyqtyń laýreaty BÁKENOV Muhtar Muqashuly dúnıege keldi.

Pavlodar oblysynyń Baıanaýyl aýylynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. 1956-1960 jyldary - Aqshataý ken basqarmasynyń geology, Maıqaıyń keshendik geologııalyq barlaý ekspedıtsııasynyń geology, aǵa geology. 1960-1990 jyldary - Qazaq polıtehnıkalyq ınstıtýtynyń (qazirgi Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıteti) aspıranty, kishi ǵylymı qyzmetkeri, dotsenti, dekany, prorektory. 1990-1992 jyldary Qazaqstannyń Geologııa jáne jer qoınaýyn qorǵaý komıtetiniń tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan. 1992 jyldan Qazaq ulttyq tehnıkalyq ýnıversıtetinde kafedra meńgerýshisi bolǵan. Qazirgi ýaqytta atalmysh ýnıversıtette dáris oqıdy. Negizgi ǵylymı eńbekteri Qazaqstannyń sırek jáne asyl metall kenderin zertteýge arnalǵan. Bákenov bul kenderdi formatsııalyq-genetıkalyq topqa bólýdiń jańa ǵylymı negizin jáne metallogendik aýdandastyrýdyń jańa prıntsıpterin usyndy, ken-tas túzilýiniń endogendik aımaqtylyǵynyń sulbasyn jasady, asyl metaldardyń geohımııalyq ornalasýynyń jańa túrlerin tapty.

53 jyl buryn (1959) «Baıan sulý» aktsıonerlik qoǵamy Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy, Qazaqstan Respýblıkasy At sporty federatsııasy tóralqasynyń múshesi, ekonomıka ǵylymynyń kandıdaty BAIMURATOV Erlan Orazgeldiuly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtyn jáne aspırantýrasyn bitirgen. Qazaq KSR Memlekettik josparlaý komıteti janyndaǵy Josparlaý úderisin avtomattandyrý jáne basqarý júıesin jetildirý ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, ǵalym hatshysy, Ekonomıka ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń sektor meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. 1996-1997 jyldary - «Alem Bank Kazakhstan» basqarmasy tóraǵasynyń mindetin atqarýshy. 1997-2000 jyldary - «Almaty kommertsııalyq banki» ashyq aktsıonerlik qoǵamy basqarmasynyń tóraǵasy. 2000-2004 jyldary - «Qazaqstan halyq jınaq banki» ashyq aktsıonerlik qoǵamynyń basqarma tóraǵasynyń keńesshisi, orynbasary, birinshi orynbasary. Qazirgi qyzmetinde 2004 jyldan bastap isteıdi.

42 jyl buryn (1970) Almaty qalasy Medeý aýdany ákiminiń orynbasary MUSTAFIN Berik Luqmanuly dúnıege keldi.

Astana qalasynda týǵan. E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetin, Qazaqstan-Reseı ýnıversıtetin bitirgen.

«KokshetaýGlavSnab» aqparattyq-kommertsııalyq ortalyqtyń ınjeneri, «Senim» emdeý-dıagnostıkalyq ortalyǵynda qarjy dırektory, Kókshetaý oblysy ákiminiń birinshi orynbasarynyń keńesshisi, Syrtqy ister mınıstrliginiń dıplomatııalyq korpýspen jumys isteıtin departamentiniń bas mamany, ortalyq apparatynyń jáne sheteldegi mekemelerdiń qyzmetin qamtamasyz etetin departamenttiń jetekshi mamany, bólim meńgerýshisi, TMD isteri jónindegi departamente bólim meńgerýshisi, Soltústik Qazaqstan oblysy ákiminiń basqarý isiniń bastyǵy, «Torgovyı dom «QazMunaıGaz» AQ-nyń ákimshilik departamentiniń dırektory qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2005 jyldan.

«Astanaǵa 10 jyl» mereıtoılyq medalimen marapattalǵan.

106 jyl buryn (1906-1997) qoǵam qaıratkeri, jýrnalıst, ekonomıka ǵylymynyń doktory, Qazaq KSR-iniń, KSRO-nyń eńbek sińirgen gıdrotehnıgi SARYQULOV Dúısenqul Saryqululy dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Qyzylqum aýdanynda týǵan. Máskeýdiń Búkilodaqtyq ónerkásip akademııasynyń Gıdroelektrstansa jáne gıdroqurylys fakýltetin bitirgen. 1942-1950 jyldary Ózbek KSR-i Et-sút ónerkásibi mınıstri, 1950-1953 jyldary - Tashkent oblystyq Shaıhantaýr sý elektr stansasy qurylysynyń bastyǵy. 1955 jyly Qyrǵyz KSR-iniń Qala jáne selo qurylysy mınıstriniń orynbasary, 1956-1958 jyldary Qazaq KSR-i Sý sharýashylyǵy mınıstriniń orynbasary, «Kazgolodnostepstroı» tresiniń bastyǵy. 1960-1963 jyldary - Qazaq KSR-i Sý sharýashylyǵy mınıstri. 1965 jyldan «Kazgıprovodhoz» ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory. Qazaq KSR-i Joǵarǵy Keńesi 5-shaqyrylymynyń depýtaty bolǵan.

100-den asa ǵylymı eńbektiń avtory.

Úsh márte Eńbek Qyzyl Tý, eki márte «Qurmet belgisi» ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

66 jyl buryn (1946) memleket jáne qoǵam qaıratkeri, zootehnık-ǵalym, Qazaqstan Respýblıkasy Jýrnalıster odaǵynyń múshesi KÓPBERGEN Ábdimanap Bapanuly dúnıege keldi.

Jambyl oblysy Talas aýdany Aqkól aýylynda týǵan. Almaty zootehnıkalyq-maldárigerlik ınstıtýtyn, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen. Eńbek jolyn Talas aýdandyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń aǵa zootehnıgi bolyp bastaǵan. Sarysý aýdanynyń «Túgisken» asyl tuqymdy mal zaýytynda ferma zootehnıgi, ferma meńgerýshisi, bas zootehnık-selektsıoner, sharýashylyq partııa komıtetiniń hatshysy. 1986-1993 jyldary Sarysý aýdandyq «Sarysý» keńsharynyń dırektory, Sarysý aýdandyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy, osy aýdannyń ákimi. 1994-1995 jyldary - XIII shaqyrylǵan Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty. 1996-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Aýylsharýashylyq máseleler jónindegi komıtettiń múshesi. 1999 jyldan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń apparatynda aýyl sharýashylyǵy hatshylyǵynyń sektor meńgerýshisi, meńgerýshiniń orynbasary bolǵan. 2010 jyldyń qarashasynan zeınetkerlik demalysta.

«Amanatqa adaldyq» kitabynyń, 500-ge jýyq maqalanyń avtory.

«Astana», «Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamentine 10 jyl», «Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýtsııasyna 10 jyl» merekelik medaldarymen, «KSRO-nyń ónertapqyshy» belgisimen, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń alǵys hatymen marapattalǵan.

66 jyl buryn (1946) «Qazaqstan turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyn jetildirý jáne damytý ortalyǵy» AQ basqarma tóraǵasynyń keńesshisi NURKENOV Jańbyrshy Esetuly dúnıege keldi.

Aqmola oblysynyń Qorǵaljyn aýdanynda týǵan. Aqmola aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn (qazirgi Sáken Seıfýllın atyndaǵy Qazaq agrotehnıkalyq ýnıversıteti) bitirgen. Qazaqstan LKJO Tselınograd oblystyq komıtetiniń hatshysy. 1974-1977 jyldary - Tselınograd oblystyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy. 1977-1979 jyldary - Astrahan aýdandyq partııa komıtetiniń ekinshi hatshysy. 1979-1983 jyldary - Astrahan aýdandyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy. 1983-1986 jyldary - Tselınograd oblystyq atqarý komıtetiniń aǵa referenti. 1986-1997 jyldary - aýyl sharýashylyǵyn sýmen jabdyqtaý keshendi jumysyn paıdalaný jónindegi «Tselınogradselhozvodoprovod» óndiristik birlestigi bastyǵynyń orynbasary, birinshi orynbasary. 1997-1999 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Sý resýrstary jónindegi komıtetiniń Esil basseındik sý sharýashylyǵy basqarmasynyń bastyǵy. 1999-2000 jyldary - Astana qalalyq «Sý arnasy» tresiniń bastyǵy. 2000-2010 jyldary - «Astana sý arnasy» memlekettik qazynalyq kásipornynyń bas dırektory. 2005 jyldyń jeltoqsanynan - «Astana» kásipqoı fýtbol klýby» AQ Dırektorlar keńesiniń múshesi. Qazirgi qyzmetinde 2010 jyldan bastap isteıdi.

Halyqtar dostyǵy ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.