6 qańtar. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

6 qańtar DÚISENBІ

ıAmaıkada marýndar kúni. Bul mereke kapıtan Kýdjoeniń týǵan kúninde atap ótedi. Kapıtan Kýdjoe marýn boldy. Marýndar - bul Brıtandyq kolonııaǵa qarsy azattyq úshin kúreskerler.

ESTE QALAR OQIǴALAR

8 jyl buryn (2006) túrli-tústi sýretti «Foto. Teleradıo» respýblıkalyq jýrnalynyń birinshi sany jaryq kórdi. Basylym Qazaqstannyń memlekettik saıasaty, teleradıo habarlary men kınonyń ózindik erekshelikteri, mádenıet salasyndaǵy oqıǵalar jáne taǵy basqa salalardaǵy jańalyqtarǵa áýes oqyrmandarǵa arnalǵan. Jýrnaldyń redaktsııalyq alqasynda - Myrzataı Joldasbekov, Ákim Tarazı, Ábish Kekilbaıuly jáne Aqseleý Seıdimbek syndy mádenıet jáne ǵylym qaıratkerleri bar. Jýrnal qazaq jáne orys tilderinde shyǵarylyp otyr. Onyń quryltaıshylary «Makhat-studio» JShS-i men «Intellektýal» klýby. Basylym 5 myń danamen aıyna 1 ret jaryq kóredi.

7 5 jyl buryn (1939) Berlınde nemis ǵalymdary Otto Gan men Frıts Shtrasman neıtrondar arqyly ýrannan ıadrony bólip alý jolyn ashty. Osylaısha ıadrolyq energııany paıdalanýdyń alǵashqy qadamy jasaldy. Biraq, ol adamzatqa asa qaterli atom bombasy retinde qoldanylyp keledi.

9 jyl buryn (2005) Qazaqstanda «KADA» Qazaq dızaın, sáýlet jáne jobalyq ister qaýymdastyǵy quryldy.

Onyń maqsaty dızaınerlik, sáýlettik, jobalyq, shyǵarmashylyq-óndiristik uıymdardy biriktirý, olardyń qoǵam ómirinde áleýmettik rólin kúsheıtý jáne qurylys-jobalyq isterdiń mádenıetin joǵarylatý bolyp tabylady.

9 jyl buryn (2005) Almatyda Ismatully Maqsumnyń «Quran qazynalarynyń álippesi» atty kitabynyń tusaýkeser rásimi ótti.

Kitap zertteýiniń basty nazary - adam júregi. Quran kitabyn taný sananyń tereń qabatynda bolyp jatatyn ishki protsesterdiń tabıǵatyn túsindirý arqyly adamnyń rýhanı tolyq jetilýi týraly ǵylym retinde berilgen.

Kitap Quran men paıǵambar hadısteriniń mańyzdy anyqtamalarynan quralǵan.

4 jyl buryn (2010) Pavlodar oblysynyń Qazaqstan halqy Assambleıasynyń janynan Jýrnalıster klýby quryldy.

Klýbtyń quramyna jergilikti teleradokompanııalardyń, radıo men gazetterdiń ókilderi kirdi. Olar - etnosaralyq qatynastar taqyryptaryn zertteıtin, Assambleıa men etnomádenı birlestikter júrgizip jatqan jumystar jaıly qoǵamdy habardar etip otyratyn tilshiler.

4 jyl buryn (2010) «Qazposhta» aktsıonerlik qoǵamy 2010 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵalyǵyna arnalǵan kórkem sýretti poshta markasyn aınalymǵa shyǵardy.

Tórt boıaýly ofsetti baspa ádisimen oryndalǵan markanyń nomınaly 230 teńge, taralymy 30 myń dana, sýretshisi Danııar Muhamedjanov.

ESІMDER

8 5 jyl buryn (1929-2006) fılosofııa ǵylymynyń doktory, professor SEGІZBAEV Oraz Amanǵalıuly dúnıege keldi.

Qyzylorda oblysynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin, Lenıngrad memlekettik ýnıversıtetiniń aspırantýrasyn bitirgen. 1956 jyldan Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń aǵa oqytýshysy, dotsenti, fakýltet dekany, kafedra meńgerýshisi qyzmetterin atqarǵan. Ǵalymnyń negizgi ǵylymı eńbekteri qazaq halqynyń rýhanı mádenıeti, Qazaqstandaǵy qoǵamdyq pikirdiń damýy, qoǵamdyq pikirdiń damý zańdylyqtaryna arnalǵan.

60 jyl buryn (1954) tehnıka ǵylymynyń kandıdaty, professor, Qazaqstan Respýblıkasy Injenerlik akaemııasynyń korrespondent múshesi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qyzmetkeri MARALOV Ádilmyrza Beısebaıuly dúnıege keldi.

Taraz qalasynda týǵan. Jambyl jeńil jáne tamaq ónerkásibi tehnologııalyq ınstıtýtyn bitirgen. Jambyl oblystyq astyq ónimderi basqarmasynyń ınjeneri bolyp istegen. 1989-1992 jyldary - Almaty astyq ónimderi kombınatynyń dırektory. 1992 jyldan «Altyn dıirmen» korporatsııasy aktsıonerlik qoǵamy Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy qyzmetin atqarady.

15 4 jyl buryn (1860-1917) Abaıdyń shyǵarmalaryn jınap, óz qolymen kóshirip, el arasyna taratýshy BІKEULY Múrseıit dúnıege keldi.

Ol Semeıde tórt jyldyq orys mektebin bitirdi. Orys, qazaq, arab ádebıetimen birshama tanys boldy.

Biraz jyl Semeı oıazynyń keńsesinde tilmash ári pısar bolyp jumys istedi. El ishinde mektep ashyp, bala oqytady. Keıin uly aqynnyń ádebı hatshysy bolǵan.

Múrseıit Abaı shyǵarmalarynyń 1909 jyly shyqqan tuńǵysh basylymynyń túpnusqasyn qurastyrýǵa qatysyp, oǵan korrektorlyq etken. Bizge Abaı eńbekteriniń túpnusqasy Bikeulynyń 1905, 1907, 1910 jyldardaǵy úsh qoljazbasy arqyly jetken. Qazir bul qoljazbalar Qazaqstan Ulttyq Ǵylym akademııasynyń sırek kezdesetin qoljazbalar qorynda saqtaýly. Múrseıittiń Abaıtaný ǵylymyna qosqan úlesin M.Áýezov «Jalpy, Abaı muralaryn kóshirip taratýshylar arasynda Múrseıit Bikeulynyń eńbegin aıryqsha atap ótý kerek» dep joǵary baǵalady.

4 9 jyl buryn (1965) Qostanaı oblysy Fedorov aýdanynyń ákimi AHMETOV Qaırat Jumashuly dúnıege keldi.

Qostanaı oblysy Borovoı aýdanynyń Tóleńgit aýylynda týǵan.Tselınograd aýyl sharýashylyǵy ınstıtýtyn bitirgen.

2000-2002 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Qostanaı oblystyq aýmaqtyq basqarmasynyń bastyǵy. 2002-2006 jyldary - Qostanaı oblysy Meńdiqara aýdanynyń ákimi. 2006-2007 jyldary Qostanaı oblysy aýyl sharýashylyǵy departamentiniń dırektory qyzmetterin atqarǵan. 2007 jyldyń 7 qyrkúıeginen - Qostanaı oblysy Qarasý aýdanynyń ákimi. Qazirgi qyzmetinde - 2010 jyldan beri.

«Qurmet» ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.

8 3 jyl buryn (1931) qoǵam jáne memleket qaıratkeri, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen ónerkásip qyzmetkeri ÓTEǴALIEV Ysqaq dúnıege keldi.

Atyraý oblysynda týǵan. Astrahan balyq ónerkásibi men sharýashylyq tehnıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Astrahan memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtet) bitirgen.

1951-1954 jyldary - Volga-Kaspıı memlekettik balyq tresti teńiz balyqshylyq bazasynyń seıner kolonnasynyń bastyǵy, aýlaý qural-saıman tsehy sheberiniń kómekshisi. 1959-1962 jyldary - Gýrev aýyldyq halyq sharýashylyǵy balyq basqarmasynyń bólim bastyǵy, bas ınjeneri. 1962-1965 jyldary - «Kaspııbalyq» balyq ónerkásibi Gýrev ólkelik-óndiris basqarmasynyń bastyǵy. 1965-1980 jyldary - Qazaq KSR Balyq sharýashylyǵynyń mınıstri. 1980-1994 jyldary - Qazaq basseıinderindegi Balyq qoryn udaıy óndirý jáne balyqshylyqty retteý, kúzetý basqarmasynyń bastyǵy. 1995-1996 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Balyq sharýashylyǵy komıtetiniń bas mamany. 1996-1997 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ekologııa jáne bıoresýrstar mınıstrliginiń keńesshisi qyzmetterin atqarǵan. 1997 jyly zeınetkerlikke shyqqan. Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń 7-9-shi shaqyrylymdarynyń depýtaty. «Gody ı dorogı» kitabynyń avtory.

Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet Belgisi» ordenderimen, medaldarmen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń qurmet gramotalarymen marapattalǵan.

6 8 jyl buryn (1946) Qazaqstan Respýblıkasynyń saıası jáne qoǵam qaıratkeri VOROTYNTsEVA Galına Valentınovna dúnıege keldi.

Reseı Federatsııasynyń ıAkýtsk qalasynda týǵan. Kostrom pedagogıka ınstıtýtyn, Almaty joǵary partııa mektebin bitirgen. 1974-1977 jyldary - Qazaqstan LKJO Mańǵyshlaq oblystyq komıtetiniń hatshysy. 1977-1978 jyldary - Beıneý aýdandyq partııa komıtetiniń hatshysy. 1978-1980 jyldary - Shevchenko qalalyq atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 1980-1982 jyldary - Almaty joǵary partııa mektebiniń tyńdaýshysy. 1982-1987 jyldary - Mańǵyshlaq oblystyq Halyqtyq baqylaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 1987-1988 jyldary - Mańǵyshlaq oblystyq «Bilim» qoǵamdyq uıymy tóraǵasynyń orynbasary. 1988-1991 jyldary - Almaty qalasy Máskeý aýdandyq partııa komıteti bóliminiń nusqaýshysy, meńgerýshisiniń orynbasary. 1991-1992 jyldary - «Almaty-Týrıst» ortalyǵynyń dırektory. 1992-1993 jyldary - «Agrogamma» ǵylymı-óndiristik kásiporyn menedjeri. 1993-1994 jyldary - «KATEP» UAQ-ynyń jetekshi mamany. 1994-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Baǵa jáne antımonopolııalyq saıasat jónindegi memlekettik komıteti Tutynýshylardyń quqyǵyn qorǵaý basqarmasynyń bastyǵy. 1995-1996 jyldary - TMD-ǵa qatysýshy eldermen yntymaqtastyq jónindegi memlekettik komıteti bóliminiń bastyǵy. 1997-1998 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstri Keńsesiniń konsýltanty. 1998-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik ortalyq muraǵatynyń aǵa mamany. 2000-2003 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik ortalyq muraǵaty dırektorynyń orynbasary qyzmetterin atqarǵan. 2003 jyldan zeınetkerlik demalysqa shyqqan. «Munaıshy» qoǵamdyq qorynyń múshesi, «Neftıanaıa entsıklopedııa Kazahstana» kitabynyń ekinshi ret shyǵarýyna atsalysqan.

Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

6 6 jyl buryn(1948) QR Parlamenti Senatynyń depýtaty, Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń múshesi REDKOKAShIN Vladımır Nıkolaevıch dúnıege keldi.

Astana qalasynan saılanǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty.

Almaty halyq sharýashylyǵy ınstıtýtyn, Chelıabınsk memlekettik mádenıet ınstıtýtyn bitirgen. Ekonomıst, mádenı-aǵartýshy jumysynyń uıymdastyrýshy-metodısi. Jastar saraıy dırektorynyń orynbasary, dırektory, oblystyq mádenıet basqarmasynyń bastyǵy, Kongress-Holl saraıynyń dırektory, Astana qalasy máslıhatynyń hatshysy bolyp qyzmet atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 2011 jylǵy tamyzdan beri. Jeti medalmen marapattalǵan.

61 jyl buryn (1953) «Táńiri-Umaı» qazirgi zaman óneri galereıasynyń dırektory, «Táńiri-Umaı» qoǵamdyq qorynyń prezıdenti FILATOV Vladımır Arkadevıch dúnıege keldi.

Sahalın oblysynda (RSFSR) týǵan. S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń fızıka fakýltetin, KSRO Sýretshiler akademııasynyń I.E.Repın atyndaǵy Lenıngrad keskindeme, músin jáne sáýlet ınstıtýtyn bitirgen.

1978 jyldan - Qazaq KSR ǴA ıAdrolyq fızıka ınstıtýtynyń fızık-ınjeneri. 1983 jfyldan Qazaq KSR kórkemsýret qorynyń ónertanýshysy. Qazirgi qyzmetinde - 1992 jyldan beri.

«Qurmet» ordenimen, QR Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

8 5 jyl buryn (1929-1996) 1929-1986 jyldardaǵy Aýǵanstan prezıdenti KARMALЬ Babrak dúnıege keldi.

7 6 jyl buryn (1938) ıtalıan ánshisi, kompozıtor, akter, rejısser Adrıano ChELENTANO dúnıege keldi.

68 jyl buryn (1946-2006) aǵylshyn mýzykanty jáne sýretshisi, «Pink Floyd» tobynyń negizin qalaýshy Sıd Rodjer Kıt BARRETT dúnıege keldi.