5 mln teńgeniń qateligi: memlekettik grant qaı kezde qaıtarylýy múmkin
PETROPAVL. KAZINFORM — Soltústik Qazaqstan oblysynda «Bir aýyl — bir ónim» jobasynyń byltyrǵy eki fınalısimen komıssııa kelisimshartty buzý týraly sheshim qabyldady.
SQO kásipkerler palatasynyń málimetinshe, byltyr oblysta jalpy somasy 29,6 mln teńge bolatyn alty memlekettik grant berilgen. Onyń beseýin «Bir aýyl — bir ónim» jobasynyń fınalısteri alsa, bir grant áleýmettik kásipkerge berilgen. Memlekettik grantqa ıe bolý — kásipker úshin úlken múmkindik. Alaıda bıýdjetten bólingen qarajatty talapqa saı ıgermese, alynǵan qarjyny qaıtarýǵa týra kelýi múmkin.
Teksersý kezinde eki jeke kásipkerdiń qarajatty maqsatsyz paıdalanǵany jáne qujattardy rásimdeý kezinde qatelikter jibergeni anyqtaldy. Bul másele oblystyq Kásipkerler palatasynyń áıelder kásipkerligin damytý jónindegi salaaralyq keńesiniń otyrysynda talqylandy.
5 mln teńgeniń grantyn kimder ala alady?
SQO kásipkerlik jáne ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq damý basqarmasynyń bólim basshysy Janna Qonqarovanyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta 5 mln teńge qaıtarymsyz memlekettik grantty eki sanattaǵy kásipkerler ala alady. Olar -áleýmettik kásipkerler jáne «Bir aýyl — bir ónim» jobasynyń fınalısteri.
Áleýmettik kásipker aldymen Áleýmettik kásipkerlik sýbektileriniń tizilimine engizilýi qajet. Tizilimge qosylý úshin ótinimder ár toqsan saıyn aıdyń 1-inen 15-ine deıin qabyldanady. Arnaıy komıssııa ótinimdi qaraǵannan keıin hattama Ulttyq ekonomıka mınıstrligine kelisýge jiberiledi. Tizim mınıstrliktiń tıisti buıryǵymen bekitiledi.
Al «Bir aýyl — bir ónim» jobasynyń fınalısteri grant konkýrsyna tikeleı qatysa alady.
Grantqa ótinim berý, ony qaraý jáne kelisimshart jasaý rásimderiniń barlyǵy kezekte.kz platformasy arqyly onlaın júrgiziledi. Konkýrstyq komıssııa oń sheshim qabyldaǵan jaǵdaıda kásipkerlik basqarmasy, «Damý» qory jáne grant ıegeri arasynda úshjaqty kelisimshart jasalady.
Qujatta grant qarajatyn paıdalaný tártibi, jumys oryndaryn ashý, jobanyń iske asyrylýy jáne esep berý talaptary kórsetiledi. Kásipker belgilengen merzimde aralyq jáne jyldyq esep tapsyryp, bólingen qarajattyń maqsatty jumsalǵanyn dáleldeýi tıis.
Grantty qaıtarýǵa ne sebep bolýy múmkin?
Bıyl maýsym aıynda «Damý» qory men oblystyq basqarma ókilderi grant ıegerleriniń jobalaryn tekserý úshin barǵan. Tekserý barysynda eki kásipkerdiń grant qarajatyn paıdalaný kezinde talaptardy buzǵany anyqtalǵan.
Mamandardyń aıtýynsha, kásipkerlerdiń biri grant qarajatyn aldymen jeke kásipkerdiń esepshotynan sheship alyp, keıin jeke Kaspi Gold kartasyna aýdarǵan. Odan soń taýardyń aqysyn jeke kartasy arqyly tólegen. Kásipker muny taýardy tegin jetkizý múmkindigi bolǵandyqtan jasaǵanyn túsindirgen.
Alaıda grant qarajaty tek kásipkerlik maqsattaǵy esepshottan qolma-qol aqshasyz jumsalýy kerek.
Osy jaǵdaıǵa baılanysty mamandar grant ıegerleri jıi jiberetin úsh negizgi qatelikti atap ótti. Birinshisi — grant qarajatyn jeke shotqa aýdarý nemese qolma-qol aqshaǵa aınaldyrý. Jeke tulǵanyń kartasy arqyly jasalǵan tólemder talapqa qaıshy bolyp sanalady.
Ekinshisi — 20% óz qarajatyn is júzinde jobaǵa jumsamaý. Kásipker ótinim bergen kezde jobany júzege asyrýǵa óz qarajatynyń 20% bar ekenin kórsetýi tıis. Mysaly, 5 mln teńgelik grantqa qatysýshynyń 1 mln teńge óz qarjysy bolýy qajet. Biraq onyń bolýy ǵana jetkiliksiz, bul aqsha belgilengen merzimde jobaǵa naqty jumsalyp, tıisti qujattarmen rastalýy kerek.
Úshinshi — shtattyq kesteni durys toltyrmaý. Keıbir kásipkerler shtat sanyn kórsetken kezde ózin de jaldamaly qyzmetker retinde esepke alady. Máselen, eki adam jumys isteıdi dep kórsetip, onyń bireýine ózin jatqyzýy múmkin. Shtatta tek eńbek sharty negizinde jumys isteıtin naqty jaldamaly qyzmetkerler kórsetilýi tıis.
Artyq aqsha qalsa, ne isteý kerek?
Grantty ıgerý kezinde kásipker josparlanǵan qarajattyń barlyǵyn jumsamaı, belgili bir somany únemdeýi múmkin. Mundaı jaǵdaıda qalǵan aqshany jasyrýdyń nemese basqa maqsatqa jumsaýdyń qajeti joq.
Mamandardyń aıtýynsha, qarajattyń ıgerilmegen bóligin zańdy túrde qaıtarýǵa bolady. Mysaly, «Bir aýyl — bir ónim» jobasynyń fınalısteriniń birinde qajetti jabdyqtardy satyp alǵannan keıin 200 myń teńge qalǵan. Kásipker bul týraly basqarmaǵa resmı túrde hat jazyp, qarajatty qaıtarýǵa nıetti ekenin habarlaǵan. Másele komıssııa otyrysynda qaralyp, qosymsha kelisim jasaldy. Kásipker ıgerilmegen somany eshqandaı sanktsııasyz qaıtardy.
Grant — jaı ǵana beriletin aqsha emes
SQO Kásipkerlik jáne ındýstrııalyq-ınnovatsııalyq damý basqarmasynyń ókili atap ótkendeı, grant — bıýdjet qarajaty. Sondyqtan onyń ár teńgesi boıynsha kásipker esep berýi tıis.
— Bizdiń maqsatymyz — grant berip, keıin ony qaıtaryp alý emes. Kásipker ótinim bergen kezde kórsetken barlyq málimet avtomatty túrde kelisimshartqa engiziledi. Qujatqa ETsQ arqyly qol qoıylady. Jumys oryndaryn ashý, qarajatty maqsatty paıdalaný jáne jobanyń jumys isteýi — kelisimsharttyń mindetti talaptary. Olardy saqtaý qajet, — deıdi basqarmanyń bólim basshysy Janna Qonqarova.
Buǵan deıin Qostanaı oblysynyń Áýlıekól aýdanynda memlekettik grant qarajatyn maqsatsyz paıdalaný faktisi anyqtalǵanyn jazǵan edik.
