563 myń gektardan astam aýyl sharýashylyǵy jeri memleket menshigine qaıtaryldy
ASTANA.KAZINFORM - Premer-mınıstrdiń orynbasary — ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarın tóraǵalyǵymen ótken Jer resýrstaryn utymdy paıdalanýyn baqylaý jónindegi respýblıkalyq komıssııanyń kezekti otyrysynda paıdalanylmaı jatqan jáne zańsyz berilgen aýyl sharýashylyǵy jerlerin memleket menshigine qaıtarý jónindegi jumystardyń nátıjeleri qaraldy.
Aýyl sharýashylyǵy vıtse-mınıstri Azat Sultanovtyń málimetinshe, 2026 jyldyń basynan beri jalpy kólemi 1 mln gektar jerdi qamtyǵan 354 jospardan tys tekserý júrgizilgen. Nátıjesinde 500 myń gektarǵa jýyq aýmaqty qamtıtyn 261 jer zańnamasyn buzýshylyqtardy joıý týraly nusqama berilgen.
Buǵan deıingi nusqamalar boıynsha 340 myń gektar aýyl sharýashylyǵy jerin ıgerý jumystary bastaldy. Jalpy aýdany 357,5 myń gektar jer telimderin májbúrlep qaıtarý máselesi sot tártibimen qaralýda. Tutastaı alǵanda, memleket menshigine 563 myń gektardan astam aýyl sharýashylyǵy alqaptary qaıtaryldy.
Qaıtarylǵan jerlerdi aýyl sharýashylyǵy aınalymyna qaıta engizý, sondaı-aq halyqty jaıylymmen qamtamasyz etý máselelerine erekshe nazar aýdarylýda.
Memleket basshysynyń tapsyrmasy aıasynda 2026 jyldyń ortasyna deıin jerlerdi kezeń-kezeńimen qaıta bólý jospary bekitilgen. 2026 jylǵy 20 sáýirdegi jaǵdaı boıynsha josparlanǵan 13,5 mln gektardyń 10,8 mln gektary aınalymǵa engizildi. Birinshi toqsan qorytyndysy boıynsha jospar 102,3%-ǵa oryndaldy.
Sonymen qatar birqatar óńirlerde belgilengen kórsetkishterden artta qalý baıqalady. Atap aıtqanda, bul Aqtóbe, Atyraý, Mańǵystaý oblystary men Ulytaý oblysyna qatysty.
Jaıylymmen qamtamasyz etý máselesine de zor kóńil bólindi. Sońǵy eki jylda eldegi jaıylym tapshylyǵy 3,2 mln gektarǵa deıin qysqardy. Jaıylymdardy utymdy paıdalaný, turaqty jemshóp bazasyn qalyptastyrý jáne jerdiń tozýyna jol bermeý maqsatynda jaıylymdardy basqarý josparlaryn ózektendirý jáne qaıta bekitý jumystary júrgizilýde.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi tarapynan júıeli sharalar qabyldandy. Máselen, salalyq zańnama jańartyldy, jaıylymdardy utymdy paıdalaný qaǵıdalary bekitildi, jergilikti bıýdjetter arqyly qarjylandyrý tetikteri keńeıtildi. Soǵan qaramastan, jeke qosalqy sharýashylyqtar úshin jaıylym tapshylyǵy máselesi áli de ózekti bolyp otyr.
Eldi mekenderdegi jerlerdi paıdalaný boıynsha baqylaý nátıjeleri synǵa alyndy. Ótken jyldan beri bar bolǵany 6,9 myń gektar aýmaqta 875 tekserý júrgizilgen, bul aýyl sharýashylyǵy jerleri aýqymymen salystyrǵanda óte tómen kórsetkish. Sonymen qatar tekserýlerdiń 94%-ynda zańbuzýshylyqtar anyqtalǵan. Ásirese respýblıkalyq mańyzy bar qalalarda tekserý belsendiligi tómen, ıaǵnı jalpy aýmaqtyń nebári 4,8%-y qamtylǵan.
Otyrys barysynda Ulytaý jáne Mańǵystaý oblystarynyń ókilderiniń aqparattary tyńdalyp, atalǵan óńirlerde jumys nátıjeleriniń tómendigi jáne eldi mekender mańyndaǵy jaıylym tapshylyǵy saqtalyp otyrǵany atap ótildi.
— Prezıdent tapsyrmasy tolyq oryndalýy tıis. Aýyl sharýashylyǵy jerlerin aınalymǵa qaıtarý jumystaryn jedeldetý qajet. Jekelegen óńirlerdiń belgilengen merzimderden keshigýine bolmaıdy. Jumysty kúsheıtińizder, — dep tapsyrdy Serik Jumanǵarın.
Sonymen qatar otyrysta jer qoınaýyn paıdalaný salasyndaǵy zańnamalyq bastamalar da nazarǵa alynyp, jer ýchaskelerin jer qoınaýyn paıdalanýshylar arasynda sýbarendaǵa berý múmkindigin qarastyratyn normalar talqylandy. Memlekettik organdar arasynda tujyrymdamalyq kelispeýshilikterdiń bolýyna baılanysty bul másele qosymsha qaraýǵa jiberildi.
Otyrys qorytyndysynda ákimdikterge 2026 jylǵy 1 shildege deıin qaıtarylǵan aýyl sharýashylyǵy jerlerin tolyq kólemde aınalymǵa engizý, jaıylymdardy basqarý josparlaryn bekitýdi aıaqtaý, jaıylym ınfraqurylymyn damytýǵa qarjy qarastyrý, halyqpen túsindirý jumystaryn kúsheıtý, sondaı-aq paıdalanylmaı jatqan jerlerdi, sonyń ishinde eldi mekender aýmaǵynda anyqtaý jumystaryn yntalandyrý tapsyryldy.
Atalǵan sharalar jer resýrstaryn tıimdi paıdalanýdy arttyrýǵa, agrarlyq sektordyń turaqty damýyna jáne aýyl halqynyń ómir sapasyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan.
