5 qyrkúıek. Kazinform kúntizbesi. Tulǵalar týǵan kún
Búgin, 5 qyrkúıek kúni tulǵalardan kimder dúnıege kelgen? Kazinform oqyrmandaryna esimder kúntizbesin usynady.
Muhtar ERMAN, Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasy tóraǵasynyń orynbasary
1963 jyly Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Qyzylqum aýdanynda dúnıege kelgen. S. M. Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (1986), Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin (1998) bitirgen.
Eńbek joly: Almaty sáýlet-qurylys ınstıtýtynyń assıstenti, tálimgeri (1986-1993); Almaty qalasyndaǵy «ıAshar holdıng» kompanııasynyń óńirlik menedjeri (1993-1999); Almaty qalasyndaǵy «Almatyjarnama» memlekettik kásipornynyń dırektory (1999-2005); «Birinshi arna «Eýrazııa» JShS bas dırektorynyń orynbasary (2013-2014); QR Parlamenti Májilisindegi «Nur Otan» fraktsııasy apparatynyń basshysy (2014-2016); «Nur Otan» partııasynan QR Parlamenti Májilisiniń VI shaqyrylym depýtaty, Májilistiń Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi (2016-2021); QR Parlamenti Májilisiniń VII shaqyrylym depýtaty (2021-2022); QR Ortalyq saılaý komıssııasynyń múshesi (2022); QR Ortalyq saılaý komıssııasynyń hatshysy (2022-2024).
Qazirgi qyzmetin 2024 jylǵy qarashadan beri atqaryp keledi.
Nııaz KÓShKІMBAEV, «QazAgroQarjy» AQ Dırektorlar keńesiniń múshesi, «Báıterek» ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ basqarýshy dırektory
1979 jyly Qaraǵandy oblysynda dúnıege kelgen. Qaraǵandy memlekettik tehnıkalyq ýnıversıtetin «taý-ken ınjeneri-elektrıgi» mamandyǵy boıynsha (2001), keıin osy ýnıversıtetti «ekonomıst-zańger» mamandyǵy boıynsha (2002) bitirgen.
Eńbek joly: «RIF» SF JShS dırektorynyń uıymdastyrý máseleleri jónindegi orynbasary (2002); «Meredıan-P» JShS menedjer-marketologi (2002); QR Prezıdenti Іs basqarmasynyń Materıaldyq-tehnıkalyq qamtamasyz etý bazasy Marketıng jáne jabdyqtaý bóliminiń bas mamany (2003); Astana qalasynyń Jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalar departamentiniń bas mamany (2003-2005); Astana qalasynyń Ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý departamentiniń mamany, bólim basshysy (2005-2006); QR Qarjy mınıstrliginiń bas mamany (2006-2007); QR Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń bas mamany (2007); «QazAgro» ulttyq holdıngi» AQ menedjeri, bas menedjeri (2007-2009); «QazMıtIndastrı» JShS qarjy dırektory (2009); QR Statıstıka agenttigi tóraǵasynyń keńesshisi (2009-2010); QR Statıstıka agenttiginiń Qarjy jáne qujattamalyq qamtamasyz etý departamenti dırektorynyń orynbasary, keıin dırektory (2010-2014); QR Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıtetiniń Qarjy jáne qujattamalyq qamtamasyz etý basqarmasynyń basshysy (2014-2017); QR Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Statıstıka komıteti tóraǵasynyń orynbasary (2017-2020); QR Strategııalyq josparlaý jáne reformalar agenttigi Ulttyq statıstıka bıýrosy basshysynyń orynbasary (2020-2022); «Báıterek» ulttyq basqarýshy holdıngi» AQ basqarýshy dırektory (2022 jylǵy maýsymnan beri).
Qazirgi qyzmetin 2025 jylǵy mamyrdan beri atqaryp keledi.
Ersaıyn HAMITOV, «Qazaqstannyń eksporttyq-kredıttik agenttigi» AQ Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy, «Báıterek» UBH» AQ Basqarma tóraǵasynyń orynbasary – Basqarma múshesi
1983 jyly Qostanaı oblysynda dúnıege kelgen.
A. Baıtursynov atyndaǵy Qostanaı memlekettik ýnıversıtetin «ekonomıst-qarjyger» mamandyǵy boıynsha (2004), M. V. Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetin Executive Master of Business Administration baǵdarlamasy boıynsha (2020) bitirgen.
Eńbek joly: «Qazaqstan Halyq Banki» AQ kredıt menedjeri; kredıttik taldaý sektorynyń meńgerýshisi (2004-2006); «Qazaqstan Halyq Banki» AQ aǵa taldaýshysy, bas taldaýshysy (2006-2007); «BTA Bank» AQ sektor meńgerýshisi, bólim bastyǵy; basqarma bastyǵynyń orynbasary (2007-2009); «Samuryq-Energo» AQ bas menedjeri (2009-2010); «Samuryq-Qazyna» UÁQ» AQ bas menedjeri (2010-2013); «Báıterek» UBH» AQ Korporatıvtik qarjy departamentiniń dırektory (2013-2014); basqarýshy dırektory (2014-2016); basqarýshy dırektory – Basqarma múshesi (2016-2022); Basqarma tóraǵasynyń orynbasary – Basqarma múshesi (2022 jylǵy mamyrdan beri); «Otbasy bank» turǵyn úı qurylys jınaq banki» AQ Dırektorlar keńesiniń tóraǵasy (2025).
Qazirgi qyzmetin 2025 jylǵy aqpannan beri atqaryp keledi.
Erlan ÁÝKENOV, Q88 qaýymdastyǵy keńesiniń tóraǵasy
1984 jyly Almaty qalasynda dúnıege kelgen.
Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin memlekettik jáne jergilikti basqarý, Ulybrıtanııadaǵy Bredford ýnıversıtetin memlekettik saıasat, Halyqaralyq bıznes akademııasyn korporatıvtik menedjment mamandyqtary boıynsha bitirgen. London ekonomıka jáne saıası ǵylymdar mektebinde «Qalalardy damytý» baǵyty boıynsha MBA (Master of Business Administration) dárejesin alǵan (2018).
Eńbek joly: bıznes qurylymdar men úkimettik emes uıymdarda jumys istegen (2002-2007); «Samǵaý» ulttyq ǵylymı-tehnologııalyq holdınginiń Aktıvterdi basqarý departamenti dırektorynyń orynbasary (2007-2008); Bilim jáne ǵylym mınıstriniń kómekshisi, QR Bilim jáne ǵylym mınıstrligi departamentiniń dırektory (2008-2010); Shyǵys Qazaqstan oblysy ákimi apparatynda basshylyq qyzmetter atqarǵan (2010-2011); QR Prezıdenti Ákimshiliginiń memlekettik ınspektory (2011-2014); kásipkerlik, ónerkásip, syrtqy ekonomıkalyq baılanystar men týrızmdi damytý máseleleri jónindegi Soltústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary (2014-2015); Almaty qalasy ákiminiń orynbasary (2015-2017); Almaty qalasy ákiminiń orynbasary (2018-2019); QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý vıtse-mınıstri (2019-2021); Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstri orynbasarynyń shtattan tys keńesshisi.
Sondaı-aq bul kúni dúnıege kelgender:
Ahmet BAITURSYNULY, qazaq aǵartýshysy, aqyn, aýdarmashy, tilshi ǵalym, túrkitanýshy, pedagog, pýblıtsıst, qoǵam qaıratkeri ári saıası pýblıtsıst
1872 jyly Torǵaı ýeziniń Tosyn bolysynda sharýa otbasynda dúnıege kelgen. Alǵashqy bilimin týǵan aýylynda alyp, keıin Torǵaı orys-qazaq ýchılışesinde (1886-1891), Orynbor muǵalimder semınarııasynda (1891-1895) oqyǵan. Ustazdyq jolyn 1895 jyly aýyl mektebinde muǵalim bolyp bastap, keıin bolystyq mektepte sabaq bergen. 1909 jyly Qarqaralydaǵy eki synypty orys-qazaq ýchılışesin basqaryp júrgen kezinde sol kezdegi qoǵamdyq qurylysqa qarsy oppozıtsııaǵa qosylǵany úshin tutqyndalyp, Orynborǵa jer aýdarylǵan.
Ahmet Baıtursynuly – tuńǵysh qazaq álippesiniń avtory. Ǵalym jasaǵan jańa qazaq álipbıi keıin onyń atymen atalyp, óz kezinde túrki tildes halyqtardyń jazýyn reformalaýǵa úlgi boldy. Sondaı-aq ana tili, qazaq tili, grammatıka men til damytýǵa arnalǵan oqý-ádistemelik eńbekter men túrli hrestomatııalar jazǵan. Bul eńbekter qazaq til bilimi men qazaq tilin oqytý ádistemesi salasynda áli kúnge deıin joǵary baǵalanady.
1913 jyly Ahmet Baıtursynuly qazaq zııalylarynyń bastamasymen qurylǵan «Qazaq» gazetiniń alǵashqy redaktory boldy. Basylymda qazaq tilin, mádenıetin jáne mekteptegi bilim berýdi damytý máselelerine basa nazar aýdaryldy.
1917 jylǵy revolıýtsııadan keıin «Alash» partııasynyń múshesi retinde Qyrǵyz (Qazaq) ólkesiniń Áskerı-revolıýtsııalyq komıtetine múshe bolyp saılandy. 1920-1921 jyldary ólkelik halyq aǵartý komıssary, 1921-1922 jyldary Akademııalyq ortalyqtyń tóraǵasy qyzmetin atqardy. Halyq aǵartý komıssarıatynyń ǵylymı-ádistemelik keńesiniń múshesi boldy.
1920 jyly RKP(b) qataryna kirdi. 1921-1928 jyldary Qazaq halyq aǵartý ınstıtýtynda jumys istep, qazaq tili men ádebıetinen, tarıh pen mádenıetten dáris oqydy. 1928-1929 jyldary Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń professory boldy. Ol jasaǵan ári esimimen atalǵan jazý júıesi saýatsyzdyqty joıý isin jedeldetip, qazaq halqynyń jazý mádenıetin kóterýge múmkindik berdi.
1929 jylǵy maýsymda Qyzylordaǵa shyǵarmashylyq saparmen barǵan kezinde tutqyndaldy. Oǵan 1926 jyly Bakýde ótken túrkitanýshylar sezinde sheteldik ǵalymdarmen kezdesip, Mustafa Shoqaımen baılanys ornatýǵa árekettendi, sol arqyly Qazaqstandy Reseıden bólip áketý josparyn júzege asyrý úshin odan kómek almaq boldy degen aıyp taǵyldy. 1931 jyly Arhangelsk oblysyna jer aýdarylyp, úsh jyldan keıin ǵana Almatyǵa oraldy. 1937 jyly saıası qýǵyn-súrginniń jańa tolqyny bastalǵan kezde qaıta tutqyndaldy. 1937 jylǵy 8 jeltoqsanda «halyq jaýy» degen aıyppen atyldy. 1988 jyly aqtaldy.
Sydyq MUHAMEDJANOV, uly qazaq kompozıtory, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri
1924 jyly Qaraǵandy oblysynda dúnıege kelgen. Almaty konservatorııasynyń kompozıtorlyq bólimin E. G. Brýsılovskııdiń synybynda bitirgen.
Oqyp júrgen kezinde Qazaq radıosynda mýzyka redaktory bolyp jumys istep, keıin kórkemdik jetekshi qyzmetin atqardy. Qazaq KSR Mádenıet mınıstrliginde eńbek etti, Qazaqstan Kompozıtorlar odaǵyn basqardy. 1964-1968 jyldary Qazaq fılarmonııasyn basqaryp, sonymen birge onyń kórkemdik jetekshisi boldy. 1969-1972 jyldary Abaı atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq opera jáne balet teatrynyń dırektory qyzmetin atqardy.
Onyń Abaı sózine jazylǵan «Jarq etpes qara kóńilim neǵylsa da», «Ózgege kóńilim toıarsyń», «Ǵashyqtyq tili – tilsiz til» ánderi qazaq án ónerinde aıryqsha oryn alady. Skrıpka men fortepıanoǵa arnalǵan sonatalary, halyq aspaptary orkestrine jazylǵan pesalary men kúıleri, kameralyq orkestrlerge arnalǵan poemalary qazaqtyń aspaptyq, orkestrlik jáne kameralyq mýzykasyn damytýǵa úles qosqan, kórkemdik deńgeıi joǵary týyndylar sanalady.
«Aldar Kóse», «Botagóz», «Rabıǵa», «Beý, qyzdar-aı», «Sáýle» jáne basqa da spektaklderge, «Ana men bala», «Biz Jetisýdanbyz», «Aldar Kóse», «Armanym meniń», «Partızan qyzy» fılmderine mýzyka jazǵan.
Qazan tóńkerisi, Halyqtar dostyǵy jáne «Qurmet belgisi» ordenderimen marapattalǵan.