49 jasynda sadaq ata bastaǵan: ShQO muǵalimi qalaı kóshpendiler oıyndarynyń chempıony atandy

Qyrǵyzstanda ótken VI Dúnıejúzilik kóshpendiler oıyndaryndaǵy dástúrli sadaq atýdan jarysqa 52 elden 196 sportshy qatysty. Aıash Qabdolla 60 metr qashyqtyqtan «Pýta» nysanasyna sadaq atýdan altyn medal jeńip aldy.

— Kóshpendiler oıyndarynyń chempıony atanǵanda qandaı sezimde boldyńyz?

— Jeńistiń áseri áli basylǵan joq. Óte baqyttymyn! Munda álemniń kileń myqty sportshylary jınaldy, sondyqtan báseke óte tartysty ótti. Áıelder arasynda Malaızııa, Qyrǵyzstan jáne ıAkýtııadan kelgen sadaqshylardyń sheberligi erekshe boldy. Fınalda Qyrǵyzstan ókilimen saıystym. Ol — birneshe dúrkin álem chempıony. Sadaq atýmen on jylǵa jýyq ýaqyt aınalysyp keledi. Al men bul sportqa kelgenime nebári eki jyl boldy.
Árıne, qarsylasymnyń tájirıbesi mol ekenin túsindim. Biraq bar nazarymdy ózimniń daıyndyǵyma jáne dál atýǵa aýdarýǵa tyrystym.

Qyrǵyzstannyń qonaqjaılyǵy da erekshe áser qaldyrdy. Bizdi óte jaqsy qarsy aldy. Sondyqtan bul oıyndardan júregimizdegi jyly esteliktermen qaıtamyz.

— Sadaq atýdy 2024 jyly ǵana bastaǵanyńyz tańǵaldyrady. Onyń ústine, sporttyq mansapty múlde josparlamaǵan ekensiz…

— Iá, ondaı josparym bolǵan joq. Barlyǵy kezdeısoq bastaldy deýge bolady. Oblystyq jarystarǵa er adam men áıelden quralǵan jup kerek boldy. Joldasym sadaq atýmen aınalysady. Ol maǵan birge qatysýdy usyndy.

Jarysqa deıin nebári bir apta qalǵan edi. Sol ýaqyt ishinde joldasym maǵan sadaq atýdy úırete bastady. Ol kezde qashyqtyq 15 metr bolatyn, bul salystyrmaly túrde jeńil sanat. Bir apta ǵana jattyǵyp, jarysqa attandyq.

— Alǵashqy jarys qalaı ótti?

— Joldasym ekeýmiz birden birinshi oryn aldyq. Bári, bálkim, sol sátten bastaldy. Sadaq atý maǵan unady. Qyzyǵýshylyǵym artyp, ary qaraı aınalysqym keldi.

Sodan keıin kún saıyn jattyǵatyn boldym. Jumystan keıin úı sharýalaryn rettep, mindetti túrde sadaq atýǵa ýaqyt tabatynmyn. Otbasyma, balalaryma, nemerelerine burynǵydaı kóńil bólemin. Biraq jattyǵý da ómirimniń bir bóligine aınaldy.

Aldymen shaǵyn jarystarǵa qatystym. Keıin Shyǵys Qazaqstannyń chempıony atanyp, respýblıkalyq deńgeıge shyqtym. Ótken jyly Ońtústik Koreıanyń Ýlsan qalasynda ótken álem kýbogyna qatysyp, birinshi oryn aldym. Ol kezde áli ulttyq qurama sapynda bolǵan joqpyn. Al qazir Kóshpendiler oıyndaryndamyn. Bir kezderi 15 metrden bastaǵan bolsam, bul joly 60 metr qashyqtyqtan baq synadym.

— Siz 30 jyl boıy muǵalim bolyp eńbek ettińiz. Sportpen kásibı túrde aınalysýǵa tym kesh degen oı bolmady ma?

— Joq. Sadaq atýda jas shekteýi joq. Bul — kez kelgen adam aınalysa alatyn ámbebap sport túri. Meniń oqıǵam adamnyń ózine ózi shekteý qoımaýy kerektigine dálel dep oılaımyn.

Jas — ózińe unaıtyn ispen aınalysýdan bas tartýǵa sebep emes. Eger nıet bolsa, kez kelgen nárseni baıqap kórýge bolady.

— Bıyl ulttyq qurama sapyna ótý úshin irikteýden de ótý kerek boldy. Bul kezeń qanshalyqty qıynǵa soqty?

— Jazda Qazaqstanda irikteý — Chempıondar lıgasy ótti. Men ekinshi oryn alyp, ulttyq qurama sapynda óner kórsetýge múmkindik aldym.

El ishindegi irikteýden ótý keıde halyqaralyq jarystarǵa qatysýdan da qıyn. Bizde sadaqshylar óte myqty, básekelestik joǵary. Álem kýbogi, Kóshpendiler oıyndary jáne basqa da iri halyqaralyq týrnırlerde el namysyn qorǵaý úshin aldymen óz elińde óz múmkindigińdi dáleldeýiń kerek.

— Sadaq atý sizderdiń otbasylaryńyzda súıikti sport túrine aınalǵan eken. Joldasyńyz — Qazaqstan chempıony, kelinińiz Ajar Rahmetqyzy — ulttyq qurama múshesi. Endi kim kimge jattyqtyrýshy?

— Biz bir-birimizge qoldaý kórsetemiz. Joldasym da sadaq atýmen aınalysady, Qazaqstan chempıony. Ajar ulttyq qurama sapynda óner kórsetedi. Ekeýmiz únemi birge jattyǵamyz.
Jalpy, búkil otbasymyz osy sportpen aınalysady. Joldasymnyń anasy, balalarymyz, nemerelerimiz — bári bizdi qoldaıdy. Ulym qarjylaı kómektesedi, tipti bizdiń demeýshimiz deýge bolady. Al joldasym men Ajarǵa qajet jebelerdi ózi jasap beredi.

Otbasynyń qoldaýynsyz mundaı nátıjege jetý maǵan áldeqaıda qıyn bolar edi dep oılaımyn.

— Qazir kelinińiz Ajar oblystyq federatsııany basqarady, ózi balalardy jattyqtyrady. Shyǵys Qazaqstanda dástúrli sadaq atý qanshalyqty damyp keledi?

— Qyzyǵýshylyq óte joǵary. Qazir Ajardyń 32 tárbıelenýshisi bar. Oblystyń barlyq aýdanynda shákirtterimiz ben jattyqtyrýshylarymyz bar. Glýbokoe aýdanynda bizge óte jaqsy qoldaý kórsetiledi.

Alaıda áli sheshimin tappaǵan másele bar — tolyqqandy jattyǵýǵa arnalǵan ornymyz joq.

— 2024 jyly Kazinform agenttigine bergen suhbatynda Ajar Óskemende jattyǵýǵa laıyqty oryn jetispeıtinin aıtqan edi. Demek, bul másele áli sheshilmegen be?

— Ókinishke qaraı, sheshilgen joq. Ajar Óskemende óz zalyn ashýǵa tyrysty. Ol nebári alty aıdaı ǵana jumys istedi. Onyń ózinde aı saıynǵy jaldaý aqysy shamamen 600 myń teńge boldy. Oǵan nesıe men basqa da shyǵyndar qosyldy. Ajar zaldy óz qarajatyna ustap turýǵa májbúr boldy.

Bizdiń maqsatymyz — jaı ǵana kommertsııalyq tır ashý emes, osy sportty damytý, sportshylar daıarlaý edi. Ajar bıznesti qatar júrgizip, sportty damytý óte qıyn ekenin túsindi. Aqyry zaldy jabýǵa týra keldi.

— Onda chempıonattarǵa qaı jerde daıyndalasyzdar?

— Negizinen dalada jattyǵamyz. Óz zalymyzdan aıyrylǵannan keıin Tótenshe jaǵdaılar departamentimen kelisip, biraz ýaqyt olardyń zalynda jattyqtyq. Keıin ol zal jóndeýge jabyldy da, biz qaıtadan dalada qaldyq.

Onyń ústine, kádimgi sport zaly máseleni tolyq sheshe almaıdy. Dástúrli sadaq atý úshin úlken qashyqtyq qajet: 70, 90, al keıbir sport túrlerinde 145 metrge deıin barady.

Glýbokoe aýdanynda bizge dene shynyqtyrý-saýyqtyrý kesheninde jattyǵýǵa múmkindik berip, qoldaý kórsetip otyr. Biraq onyń dıagonali boıynsha nebári 30 metrdeı qashyqtyq bar. Sondyqtan mańyzdy jattyǵýlar báribir dalada ótedi.

— Sonda paradoks bolyp tur ǵoı: Shyǵys Qazaqstan sportshylary halyqaralyq jarystarda jeńiske jetedi, al ózderi dalada jattyǵýǵa májbúr.

— Iá. Al Shyǵys Qazaqstanda qys jeti-segiz aıǵa sozylady. Sondyqtan bizge tolyqqandy sadaq atý alańy — lýkodrom óte qajet.

Saparlarǵa memleket tarapynan qoldaý kórsetiledi. Mysaly, Koreıada óner kórsetken kezde Glýbokoe aýdany bizge úlken kómek kórsetti. Bul qoldaý úshin óte rızamyz.

Eger arnaıy sadaq atý alańy bolsa, múmkindigimiz áldeqaıda artar edi. Nátıje bar, jattyqtyrýshylar bar, sportpen aınalysqysy keletin balalar bar. Endi osy sportty odan ári damytýǵa jaǵdaı qajet.

— Kóshpendiler oıyndaryndaǵy jeńisten keıin ózińizge az da bolsa demalys beresiz be?

— Ázirge demalýǵa ýaqyt joq. 11-15 qyrkúıek aralyǵynda Atyraýda Qazaqstan chempıonaty ótedi. Odan keıin dál sol jerde álem kýbogi uıymdastyrylady. Sondyqtan úıge oralǵan soń qaıtadan jattyǵýǵa kirisemiz.

— Osydan eki jyl buryn sadaqty kezdeısoq qolǵa aldyńyz, al búgin Kóshpendiler oıyndarynyń chempıony atandyńyz. Jańa dúnıeni bastaýǵa ózime kesh dep oılaıtyn adamdarǵa ne aıtar edińiz?

— Eshteńeden qoryqpańyzdar. Muny jastarǵa da, tek jastarǵa ǵana emes, barshaǵa aıtqym keledi. Aldyńyzǵa taýdaı maqsat qoısańyz, bárine qol jetkizýge bolady.

Bizdiń de úlken otbasymyz, úıdegi sharýamyz, jumysymyz az emes. Biraq bári qoldaý kórsetedi. Bul da alǵa qaraı jyljýǵa kúsh beredi.

Men ózim osy sportpen nebári eki jyl buryn aınalysa bastadym. Sondyqtan aldyn ala «meniń qolymnan kelmeıdi» dep ózińizge aıtýdyń qajeti joq. Áreket jasap, eńbektenip, maqsatyńyzǵa qaraı umtylý kerek.

Eske salsaq, osyǵan deıin dástúrli sadaq atýdan Qazaqstannyń álemdik básekedegi deńgeıi qandaı ekendigin jazǵanbyz.