40 jyl júrgizgen zertteý barysynda ál-Farabı atty 33 ǵalymnyń ómir súrgeni anyqtaldy - Ábsattar qajy Derbisáli

33 ál-Farabı

Meniń osy salada zertteý júrgizgenime 40 jyldaı ýaqyt bolypty. Jańa 11 ál-Farabı bar dedim ǵoı. Qazir ál-Farabılerdiń sany otyzdan asty. Attaryn atap ber deseńizder atap bereıin:

Abbas ál Jaýharı ál-Farabı, Ábý Nasyr ál-Farabı, Ábý Ibrahım Ishak ál-Farabı, Ismaıl ál Jaýharı ál-Farabı, Álamaddın ál Jaýharı ál-Farabı, Ábýmuhammad ál Muqaddası ál-Farabı, Ábilfady Sydyq ál-Farabı, Saadálmúlk ál Ýasıdjı ál-Farabı, Ábýhabz Omar ıbn ál Hasan Ábdıqan ál-Farabı, ıAhııa bın Ahmad Abý Zakarııa ál-Farabı, Ahmed ál-Farabı, Muhamaddin Huseın Nájıdadın ál Ýsýrshanı Muhammad bın Huseın ál-Farabı, Arrahasan ál-Farabı, Ábilfadi Tahır ıbn Muhammad ál-Farabı, Abdolla bın Muhammad bın ıÝsýb Nasyr ál-Farabı álazıı, Abýálı Hasan ál-Farabı, Ábdassamat ál-Farabı, Burhanaddın Ahmed ál-Farabı, Ábilqasym Álfarıabı ál-Farabı, Mahmud ál-Farabı, Qaaýmaddın ál-Farabı, Ámirǵalı ıbn Ámirkáfı ál-Farabı, Ýndadaddın ál-Farabı, Qıomaddın ál-Farabı, Áláadın Ábilharıs ál-Otrarı, Mádjıdaddın ál-Otrarı, Saıd Djalaladdın Álıqadı ál-Otrarı, Maýdo Muhammad ál-Farabı, Badraddın ál-Farabı, Hosamaddın Ábý Alı Ahmed ál-Otrarı, Ábdúllátıp ál-Farabı, Kamalladın Ábýnasyr ıÝsúf ál-Farabı, Muhammad Abdolla ál-Farabı.

Muhammed Abdolla ál-Farabı osy sońǵy jarty jyldyń tóńireginde tabyldy. Buny tabýǵa maǵan bir kisi kómektesti.

- Aǵa, siz osy ál-Farabılerdi izdep júrsiz ǵoı, bilem - dedi.

- Iá.

- Myna Muhammad Abdolla ál-Farabı sizdiń tizimińizde joq. Bul kisiniń kitaby Amerıkanyń Prınston degen ýnıversıtetiniń kitaphanasynda jatyr, - dedi.

Bul kisi logıka salasynyń mamany bolǵan eken. Minekı, sonymen ál-Farabılerdiń sany qazir 33-ke jetti. Endi bir qyzyǵy, anaý onynshy ǵasyrlardan beri qaraı, 14-shi ǵasyrǵa deıin barlyǵy da ál-Farabı dep atalǵan. Keıin, Otyrarı dep jazyla bastapty. Nege ekenin bilmeımin. Al endi arab derekterinde Otyrar degen sóz segizinshi ǵasyrdan bastalady. Ol týraly kóp aıta berýge bolady.

Kerderi

Araldyń mańynda osy kúnde Kerderi deıtin rý bar. Talaı aqyndar shyqqan. Solardyń babalary Kerderi degen adam bolǵan dep aıtýǵa tolyq negiz bar. Búinde on Kerderı tabyldy! Myna Aral teńizi buryn Kerderi teńizi dep atalǵan. Osy Aral mańynda Kerderi shahary da bolǵan. Minekı, bulardyń barlyǵy iri, úlken ǵalymdar. Solardyń biri Ábý Hanıfa týraly úlken eki tomdyq kitap jazǵan eken. Men ony Beırýttan satyp aldym. Qazir úıimde tur.

Deıturǵanmen, qazaq jerinde eń kóp ǵalymdar shyqqan ólke - bul ejelgi Taraz qalasy. Bul qaladan 55 ǵalym shyǵypty. Taıaýda men Ispanııadan taǵy eki Tarazıdi taýyp keldim. Sodan 57 boldy! Minekı. Budan men bireýine ǵana toqtalaıyn. Tarazdan ıt úrse estiletin jerde Jikil degen qala boldy. Ol jerde kúmis keni shyqqan eken. Budan úsh ǵalym shyǵypty. Jikilıler. Sosyn, Shelji degen qala bolǵan. Ol da Tarazdyń mańynda. Odan 5 ǵalym shyqty. Atlas degen jerden taǵy bir ǵalym tabylyp otyr. Al endi Tarazdan beri shyqqanda Qulan deıtin jer bar. Qulannan da bir ǵalym tabyldy.

Odan beri qaraı Merki jerinen Seıit Merkı degen kisi shyqqan. Ony maǵan Murtaza Bulytaı degen baýyrymyz aıtty:

- Aǵa, Túrkııanyń Konııa qalasyna barǵanymda bir kitap kórmesinde Saıd Merkı degen kisiniń kitabyn kórdim. Ol Qurandy kóshirgen eken. Sony kórdim», - dedi. Oı jaqsy boldy ǵoı, - dep dápterime jazyp aldym. Biraq ózim kórgen joqpyn.

Endi Balasaǵun. Bul qaladan shyqqan Júsip Balasaǵundy barlyǵymyz bilemiz ǵoı. Al men taǵy bir Balasaǵundy taptym. Ony qalaı taptym? Muhamed Haıdar Dýlatıdiń «Tarıh-ı Rashıdıinde» jazylǵan! Onyń esimi - Abý Abdolla Muhamed ıbn Musa ál-Balasaǵunı. Sarqand degen qala bar. Sonyń arǵy jaǵynda Qoılyq degen qala bolǵan. Sol jerden bir ǵalym shyqqan. Onyń esimi - Fahıh ál Áddın Sadrı jahan Abýlfaz Ahmed ıbn Mahmud ıbn Muhammad ál-Kaıalerı. Mine, osyndaı ǵalymdarymyz bolǵan.

(jalǵasy bar)