4 SÁÝІR . QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

4 SÁÝІR, JUMA

Senegal Respýblıkasynyń memlekettik meıramy - Táýelsizdik kúni. 1960 jylǵy sáýirdiń 4-de Frantsııa Senegalǵa Frantsııa qaýymdastyǵy sheńberinde ókildilik berdi. Osy jylǵy tamyzdyń 20-da Senegal Táýelsizdigin jarııalady. Senegal Batys Afrıkada ornalasqan memleket. Soltústiginde jáne soltústik-shyǵysynda Mavrıtanııamen, shyǵysynda Malımen, ońtústiginde Gvıneıa Respýblıkasymen, Gvıneıa-Bısaýmen shektesedi. Batysy Atlant muhıtymen shaıylady. Ákimshilik jaǵynan 10 oblysqa bólinedi. Astanasy - Dakar qalasy. Resmı tili - frantsýz tili. Aqsha birligi - Afrıka qarjy qaýymdastyǵy franki.

Veb-baǵdarlamashylar kúni.

Ispanııadaǵy baskilerdiń ulttyq meıramy. Baskiler - Frantsııada, Argentınada, Brazılııada, Meksıkada turatyn halyqtar, Úlken eýropa násiline jatady. Ispan, frantsýz, bask tilderinde sóıleıdi. Jazýy latyn álipbıine negizdelgen. Bul halyqtardyń arǵy tekteri - vaskon, vardýl, karıstı taıpalary.

Mına qaýipsizdigi jáne mınany zalalsyzdandyrýǵa qatysty kómektiń halyqaralyq kúni. 2006 jyldan bastap Birikken Ulttar Uıymynyń bastamasymen atap ótiledi.

Qytaıda Tsınmıan merekesi. Sáýirdiń 4-i men 6-sy aralyǵyndaǵy bir kúni atalyp ótiledi. Erterekte osy kúni olar ózderiniń ata-babalaryn eske túsirgen. «Tsınmıan» merekesin sonymen qatar «Tatsındze» dep te ataıdy. Ol alǵashqy kók shyqqan kezde qydyrý kúni degen maǵyna beredi.

ESTE QALAR OQIǴALAR

8 4 jyl buryn (1930) OGPÝ (Birikken memlekettik saıası basqarma) alqasynyń úkimimen Ahmet Baıtursynov bastaǵan qyryqqa jýyq adam ártúrli merzimderge qamalýǵa, jer aýdarylýǵa kesildi. Ahmet Baıtursynov, Mirjaqyp Dýlatov, Myrzaǵalı Esbolov, Hálel Ǵabbasov, Dinmuhamed Ádilov, Júsipbek Aımaýytov, Ǵazymbek Birimjanov, Ábdirahman Baıdildın, Asqar Dýlatov, Temirjan Esmaǵambetov, t.b. (barlyǵy 20 adam) atý jazasyna kesildi. Ol úkim keıin on jyl merzimge lagerde jazasyn óteýge aýystyryldy.

2 2 jyl buryn (1992) Almatyda TMD elderiniń memlekettik qaýipsizdik jáne barlaý organdarynyń arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń negizgi prıntsıpteri týraly kelisimge qol qoıdy.

20 jyl buryn (1994) «Qazaqstan telearnasy jáne radıosy» respýblıkalyq korporatsııasy quryldy.

20 jyl buryn (1994) Koreı Halyqtyq Demokratııalyq Respýblıkasynda «Sáýir kóktemi» atty halyqaralyq festıval ótti. Onda «Otyrar sazy» ansambli (jetekshisi - Nurǵısa Tilendıev) birinshi oryn aldy.

1 9 jyl buryn (1995) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti N.Nazarbaevtyń «Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq saıasat jónindegi memlekettik komıtetin qurý týraly» Jarlyǵy baspasóz betinde jaryq kórdi.

1 8 jyl buryn (1996) alǵashqy Balqash altyn quımasy alyndy.

1 7 jyl buryn (1997) Jambyl ýnıversıtetine belgili tarıhshy, ádebıetshi, Moǵolstan men oǵan irgeles oblystardyń tarıhy jónindegi asa qundy túpnusqa bolyp sanalatyn «Tarıh-ı Rashıdı», «Djahanname» dastandarynyń avtory Muhammed Haıdar Dýlatı esimi berildi.

8 jyl buryn (2006) Máskeýdegi Chıstoprýdnyı býlvarynda Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev pen Reseı Prezıdenti Vladımır Pýtınniń qatysýymen Abaı eskertkishi ashyldy. Abaı eskertkishi Qazaqstan halqynyń Máskeý qalasyna jasaǵan syılyǵy, jalpy quny 160 mln. 800 myń teńgeni quraıdy. Eskertkish jobasyn qazaqstandyq músinshi M.Áınekov pen dızaıner T.Súleımenov basshylyq jasaǵan avtorlyq top jasaǵan.

8 jyl buryn (2006) Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Máskeýdiń qurysh jáne qorytpalar memlekettik ınstıtýtynyń professor-oqytýshylar quramymen kezdesti. Kezdesýge Máskeýdiń joǵary oqý oryndarynda oqıtyn qazaqstandyq stýdentter, ınstıtýttyń professor-oqytýshylar quramy qatysty. Onyń barysynda ınstıtýttyń rektory ıÝrıı Karabasov Qazaqstan basshysyna Máskeý qurysh jáne qorytpalar memlekettik ınstıtýtynyń qurmetti professory ataǵy berilgenin habarlady. Prezıdentke dıplom, Qurmetti professor belgisi, mantııa jáne ınstıtýt ordeni tapsyryldy. Marapattaý rásiminen keıin sóz sóılegen Nursultan Nazarbaev ǵalymdar keńesine alǵysyn bildirdi, ınstıtýttyń dańqty dástúrleri týraly aıtty jáne ony bitirýshilerdiń birazy Qazaqstanda tabysty eńbek etip jatqandaryn atap kórsetti.

8 jyl buryn (2006) Mekke qalasynda Qos kıeniń shyraqshysy Saýd Arabııasynyń Koroli Abdalla ben Ábdil Ázizdiń qamqorlyǵymen "Islam úmbetiniń birligi" atty musylman-ǵulamalarynyń birinshi halyqaralyq konferentsııasy ótti. Forým jumysyna Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń tóraǵasy, Bas múftı Ábsattar qajy Derbisáli qatysty. Konferentsııaǵa álemniń 150 memleketinen kelgen ataqty ıslam ǵalymdary, din isteri jónindegi mınıstrleri, ıslam ortalyqtary men uıymdarynyń basshylary qazirgi zamannyń qaýipteri aıasyndaǵy musylman birligin nyǵaıtý joldaryn talqylady.

7 jyl buryn (2007) Semeı oblysynyń 1939-1997 jyldardaǵy ákimshilik-aýmaqtyq bóliný tarıhy týraly biregeı anyqtama jaryq kórdi.

Anyqtamada merzimdik rette barlyq ákimshilik-aýmaqtyq ózgerister, aýdandardan bastap eldi mekenderge deıin ákimshilik-aýmaqtyq birlikterdiń shekaralaryn ózgertýleri kórsetilip berilgen.

Kitapqa engizilgen barlyq málimetter Shyǵys Qazaqstan oblystyq qazirgi zaman tarıhynyń qujattama ortalyǵynda saqtalǵan resmı qujattar negizinde alynǵan.

6 jyl buryn (2008) Qazaqstannyń Kólik jáne kommýnıkatsııa mınıstrliginde «Batys Eýropa - Batys Qytaı» halyqaralyq tranzıttik dálizin qaıta jańǵyrtý jobasynyń tanystyrylymy ótti.

«Batys Eýropa - Batys Qytaı» halyqaralyq tranzıttik dálizi osy aımaqtaǵy júk tasymalynyń negizgi baǵyty bolady. Dáliz zamanaýı zııatkerlik júıeler men logıstıkalyq ortalyq qyzmetterin qamtyǵan joǵary deńgeıli qyzmetter kórsetedi. Dálizdiń keıbir ýchaskelerinde josparlanyp otyrǵan aqyly joldar júıesi kórsetiletin qyzmettiń sapasy men jedeldigin qamtamasyz etpek. Joba júk tasymalynyń úsh basty baǵytyna: Qytaı-Ortalyq Azııa, Qytaı-Qazaqstan, Qytaı-Reseı-Batys Eýropa baǵyttaryna qyzmet kórsetetin bolady.

6 jyl buryn (2008) Semeıde dıagnostıkalyq ortalyqta Vıktor Chývılevke arnalǵan memorıaldyq taqta ashyldy. Bul adam qalalyq jáne oblystyq birqatar medıtsınalyq mekemelerdiń qalyptasýyna óz úlesin qosty. Ol óziniń eńbekqorlyǵymen jáne adamdarǵa degen yqylasymen shúbáısiz abyroı men turǵyndardyń yqylasyna bólendi.

6 jyl buryn (2008) Almatyda Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kitaphanasyna Reseılik «Nobel dáristeri - 100 jyl» qory Nobel syılyǵynyń 1901-2000 jyldar aralyǵyndaǵy laýreattarynyń eńbekterinen turatyn 50 tomdyq kitaptar toptamasymen «Nobel dáristeri» atty kórme stendisin syıǵa tartty. Álemde budan bólek Nobel syılyǵy ıegerleri eńbekteriniń tolyq toptamasy kezdespeıdi. Toptama ótken 100 jyldyqtaǵy hımııa, fızıka, medıtsına, ádebıet, beıbitshilikti nyǵaıtý men ekonomıka ǵylymdaryndaǵy eń joǵarǵy jetistikter men kórnekti ǵylymı-tehnıkalyq ashylýlardy beıneleıdi.

65 jyl buryn (1949) Vashıngtonda AQSh, Belgııa, Ulybrıtanııa, Gollandııa, Danııa, Islandııa, Italııa, Kanada, Lıýksembýrg, Norvegııa, Portýgalııa jáne Frantsııa memleketteri Soltústik Atlantıkalyq shartqa qol qoıyp, NATO áskerı-saıası blogy quryldy. 1952 jyly shartqa Grekııa men Túrkııa, 1955 jyly Germanııa Federatıvtik Respýblıkasy, 1982 jyly Ispanııa, 1999 jyly Vengrııa, Polsha, Chehııa qosyldy. 2004 jyly Bolgarııa, Latvııa, Lıtva, Rýmynııa, Slovakııa, Slovenııa, Estonııa memleketteri NATO-ǵa múshelikke ótti. Barlyq múshe memleketterdiń elshileri deńgeıindegi ókilderden turatyn Soltústik Atlantıkalyq Keńes (NATO keńesi) NATO-nyń joǵary saıası organy bolyp tabylady. Jylyna eki ret NATO Bas hatshysynyń tóraǵalyǵymen keńes ótedi. NATO keńesiniń shtab-páteri Brıýssel (Belgııa) qalasynda ornalasqan.

ESІMDER

10 4 jyl buryn (1910-1987) ǵalym, hımııa ǵylymdarynyń doktory, professor, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń akademıgi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ǵylym qaıratkeri, Sotsıalıstik Eńbek Eri SOKOLЬSKII Dmıtrıı Vladımırovıch dúnıege keldi.

Iran Islam Respýblıkasynda týǵan. Máskeý memlekettik ýnıversıtetin jáne onyń aspırantýrasyn bitirgen.

Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń (qazirgi ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtet) dotsenti, professory, kafedra meńgerýshisi, prorektory, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń Hımııa ǵylymdary ınstıtýty dırektorynyń orynbasary, Qazaqstan Ǵylym Akademııasynyń birinshi vıtse-prezıdenti, Organıkalyq katalız jáne elektrhımııa ınstıtýtynyń dırektory qyzmetterin atqarǵan.

Negizgi ǵylymı eńbekteri katalıtıkalyq gıdrogendeý teorııasy men tıimdiligi joǵary gıdrleý katalızatorlaryn jasaýǵa, gıdratatsııalaý, totyqtyrý jáne kishi molekýlalar negizinde sıntezdeý protsesterine, irgeli jáne qoldanbaly ǵylymdy ushtastyrýǵa arnalǵan. Onyń basqarýymen kúrdeli organıkalyq zattardy (maılar, hosh ıisti zattar, vıtamınder) talǵamdap gıdrleıtin, avtokólikter men kóptegen ónerkásipte keńinen qoldanylatyn óndiristik katalızatorlar jasaldy.

1800-den asa ǵylymı eńbektiń avtory, onyń ishinde 20 sheteldik patenti, 500 avtorlyq kýáligi jáne 18 monografııasy bar.

Eki ret Eńbek Qyzyl Tý, Lenın, «Halyqtar dostyǵy», «Qurmet belgisi» ordenderimen marapattalǵan. Qazaqstan Memlekettik syılyǵynyń ıegeri.

7 7 jyl buryn (1937-2010) jazýshy, aýdarmashy, túrkolog-ǵalym, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, QR Gýmanıtarlyq ǵylymdar akademııasynyń akademıgi KELІMBETOV Nemat dúnıege keldi.

Ózbekstannyń Tashkent oblysyna qarasty Jańajol qalasynda týǵan. 1953 jyly Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Keles aýdanynyń (qazirgi Saryaǵash aýdany) Abaı selosyndaǵy qazaq orta mektebin bitirgen. Tashkent qarjy-ekonomıka ınstıtýtyn (1959), ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin (syrttaı oqý bólimin) jýrnalıstıka mamandyǵy boıynsha támamdaǵan (1966). 1959-1960 jj. Qostanaı oblysynyń memlekettik bankisinde ekonomıst-ınspektor, 1960-1962 jj. Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Keles jáne Saryaǵash aýdandyq gazetterinde ádebı qyzmetker. 1962-1965 jj. - Qazaq SSR Ǵylym akademııasynyń ekonomıka ınstıtýtynda kishi ǵylymı qyzmetker, 1965-1970 jyldary - «Sotsıalıstik Qazaqstan» (qazirgi «Egemen Qazaqstan») gazetinde ádebı qyzmetker, 1970-1973 jj. - Qazaq SSR Mınıstrler Keńesinde referent, Qazaq SSR Mınıstrler Keńesi janyndaǵy Ádebıet, óner jáne sáýletshilik salalary boıynsha Memlekettik syılyqtar jónindegi komıssııasynyń jaýapty hatshysy bolyp qyzmet istegen. Keıin «Qazaqstan» baspasynda redaktor (1976-1981), Abaı atyndaǵy Almaty memlekettik ýnıversıtetiniń qazaq ádebıeti kafedrasynda professor (1981-1997j.), Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń qazaq tili kafedrasynda professor (1997-2002). «Qazaq ádebıetiniń ejelgi dáýiri» (1986), «Ejelgi dáýir ádebıeti» (1991, 2005), «Ejelgi túrki poezııasy jáne qazaq ádebıetindegi dástúr jalǵastyǵy» (1998), «Qazaq ádebıeti bastaýlary» (1998), «Kórkemdik dástúr jalǵastyǵy» (2000), «Ejelgi ádebı jádigerlikter» (2005), t.b. zertteý eńbekteri jaryq kórgen. Túrki halyqtary ádebıetin, Shyǵys klassık poezııasyn jáne qazaq ádebıetiniń ejelgi jádigerlikterin qarastyrǵan júzden astam ǵylymı-zertteý maqalalarynda qazaq ádebıetindegi dástúr jalǵastyǵy, tıpologııalyq, úndestik kórinisteri taldanǵan. Qazaq ádebıetiniń ejelgi dáýiri kýrsy boıynsha joǵary oqý oryndary stýdentterine arnap jazylǵan birqatar oqýlyqtar men oqý quraldarynyń avtory. «Ejelgi túrki poezııasy jáne qazaq ádebıetindegi kórkemdik dástúr jalǵastyǵy» degen taqyrypta doktorlyq dıssertatsııa qorǵady. (2001). Kórkem ádebıet salasyndaǵy týyndylary: «Úmit úzgim kelmeıdi» (1981), «Jarly emespin, zarlymyn» (2001) degen hıkaıattary jáne «Ulyma hat» (2005), «Qarııalar» (2007) atty esseleri jaryq kórgen. Sondaı-aq biraz jyldar boıy kórkem aýdarma jasaýmen de aınalysty. Armıan jazýshysy Leonıd Gýrýntstyń «Shirkin bizdiń Shýshıkent» hıkaıatyn (1971), ýkraın qalamgeri Vasıl Kozachenkonyń «Naızaǵaı», «Ajalhanada salynǵan sýretter» hıkaıattaryn (1979), ózbek qalamgerleri Saıd Ahmadtyń «Kókjıek» romanyn (1981), Pirimqul Qadyrovtyń «Juldyzdy túnder» romanyn (1986) qazaq tiline tárjima jasady. Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor, QR Gýmanıtarlyq Ǵylymdar akademııasynyń akademıgi, Kúltegin atyndaǵy syılyqtyń ıegeri (2005), Qazaqstan Respýblıkasynyń Qurmet gramotasymen (2001), Ýkraınanyń «Pochesna vidzıaka» («Qurmet belgisi») medalimen marapattalǵan (2008). Shyǵarmalary: Kórkem shyǵarmalary. Úmit úzgim kelmeıdi. Hıkaıat-monolog. A., «Jalyn», 1981; Jarly emespin, zarlymyn. Hıkaıattar. A., «Sanat», 2001; Reka jıznı. Povest-monolog. A., «Jazýshy», 2003; Ne hochý terıat nadejdý. Povest-monolog. M., «Rýsskaıa nov», 2006; Qarııalar. Esse. A., «Atamura», 2007; Úmit úzgim kelmeıdi. Hıkaıat-monolog. Ulyma hat. Essse. A., «Rarıtet», 2005; Úmit úzgim kelmeıdi. Hıkaıat-monolog. Ulyma hat. Esse. (ýkraın tilinde). Kıev, «Dnepro», 2008; Kúnshildik. «Atamura», A. 2009. Kórkem aýdarmalary. Leonıd Gýrýnts. Shirkin bizdiń Shýshıkent. Hıkaıat. A., «Jazýshy», 1977; Vasıl Kozachenko. Naızaǵaı. Ajalhanada salynǵan sýretter. Hıkaıattar. A., «Jazýshy», 1979; Saıd Ahmad. Kókjıek. Roman. A., «Jazýshy», 1981; Pirimqul Qadyrov. Juldyzdy túnder. Roman. A., «Jazýshy», 1986; Ádebıettaný salasyndaǵy ǵylymı zertteýleri. Shádi aqyn. Zertteý. A., «Jazýshy», 1974; Qazaq ádebıetiniń ejelgi dáýiri. A., «Mektep», 1986; Ejelgi dáýir ádebıeti. «Qazaq ádebıeti tarıhy» serııasynyń birinshi kitaby. A., «Ana tili», 1991; Ejelgi túrki poezııasy jáne qazaq ádebıetindegi dástúr jalǵasytyǵy. Monografııa. A., «Ǵylym», 1998; Qazaq ádebıeti bastaýlary. Zertteý. A., «Ana tili», 1998; Drevnıı perıod ıstorıı kazahskoı lıteratýry. A., «Sanat», 1998; Kórkemdik dástúr jalǵastyǵy (Ejelgi túrki poezııasy jáne qazaq ádebıeti bastaýlary). Zertteý. Astana. «Elorda», 2000; Ejelgi ádebı jádigerlikter. Zertteý. Astana. «Folıant», 2004; Ejelgi ádebı jádigerlikter. (Tolyqtyrylǵan basylymy), A., «Alataý», 2005; Ejelgi dáýir ádebıeti. (Tolyqtyrylǵan basylymy), A., «Atamura», 2005.

7 6 jyl buryn (1938) ónertanýshy, QR eńbek sińirgen óner qaıratkeri, QR Sýretshiler odaǵynyń múshesi, Qazaq mádenıet qorynyń vıtse-prezıdenti QUMAROVA Sábıla Bekjanqyzy dúnıege keldi.

Gýrev qalasynda týǵan. S.M.Kırov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń tarıh fakýltetin, KSRO Kórkemýret akademııasy janyndaǵy I.Repın atyndaǵy Lenıngrad keskindeme, músin jáne sáýlet ınstıtýtyn bitirgen. «Qazaqfılm» janyndaǵy Sh.Aımanovtyń akterlik sheberhanasynda bilim aldy.

Kóptegen kitaptardaǵy, albomdardaǵy, búkilodaqtyq jáne respýblıkalyq mamandandyrylǵan jýrnaldardaǵy, Qazaq entsıklopedııasyndaǵy, «Almaty» entsıklopedııasyndaǵy jáne basqa da basylymdardaǵy maqalalardyń avtory.

Máskeýde ótken Búkilálemdik jastar men stýdentter festıvaline, Máskeýdegi Qazaq ádebıeti men óneri onkúndigine qatysýshy. Almaty qalasy qalalyq, aýdandyq komsomol komıtetterinde jáne Qazaqstan LKJO Ortalyq komıtetinde, Qazaq KSR Mádenıet mınıstrliginde jumys istedi, Á.Qasteev atyndaǵy Memlekettik óner murajaıy dırektorynyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary boldy.

5 6 jyl buryn (1958) QR eńbek sińirgen ártisi Q ÝANYShEVA Janna Joraqyzy dúnıege keldi. «Otandyq «Qıylys» jáne «Shegirtke» fılmerindegi rólderimen tanys.

2012 jyly «Qazaqfılm» stýdııasyndaǵy shyǵarmashylyq qzmetine 40 jyl toldy. 20-dan astam fılmderge túsken. 1976 jyly Bishkek qalasyndaǵy Búkilodaqtq kınofestıvalde «Tańdaýly áıel róli» úshin syılyqqa ıe boldy.

4 7 jyl buryn (1967) Keńes Odaǵynyń Batyry, aýǵandyq jaýynger, KREMENISh Nıkolaı Ivanovıch dúnıege keldi.

Pavlodar oblysynyń Ekibastuz qalasynda týǵan. 1985 jyly Keńes Amııasy qataryna shaqyryldy. Aýǵanstandaǵy keńes áskerleri kontıngentinde qyzmet atqardy. 278-ınjenerlik-saperlik batalon komandıriniń orynbasary boldy.

1986 jyly mamyr aıynan bastap jıyrma alty soǵys operatsııalaryna qatysty. Elý jeti mına men on eki fýgasty taýyp, zararsyzdandyrdy. Urystardyń birinde vzvod komandıri aǵa leıtenant O.I.Petrovtyń ómirin qorǵap qaldy. 1988 jylǵy 5 mamyrdaǵy KSRO Joǵarǵy Keńesi Tóralqasynyń Jarlyǵymen Aýǵanstanda ınteratsıonaldyq boryshyn atqarýda erlik pen batyrlyq kórsetkeni úshin zapastaǵy serjant Nıkolaı Ivanovıch Kremenıshke Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵy berildi. Ekibastuz qalasynda batyrdyń qurmetine memorıaldyq taqta ornatylǵan, osy qaladaǵy №21 mektepke Batyrdyń esimi berilgen.

40 jyl buryn (1974) boksshy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen sport sheberi, Álem jáne Olımpıada oıyndarynyń chempıony JIROV Vasılıı Valerevıch dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Balqash qalasynda týǵan. Alǵashqy jattyqtyrýshysy - V.Apachınskıı. 1989-1991 jyldary jasóspirimder arasynda Respýblıkanyń, KSRO-nyń chempıony atanǵan. 1993-1995 jyldary Dúnıejúzi birinshiliginiń kúmis (Berlın), qola (Býdapesht), 12-shi Azııa oıyndarynyń (Hırosıma) qola júldegeri, Ortalyq Azııa elderiniń birinshi oıyndarynyń, Azııa qurlyǵynyń jeńimpazy boldy. 1996 jyly Atlanta (AQSh) qalasynda ótken 26-shi Olımpıada oıyndarynyń chempıony atandy. 26-shi Olımpıada oıyndarynda eń úzdik boksshyǵa beriletin Bell Barker kýbogyn jeńip aldy. 1997 jyly kásipqoı boksqa aýysty. Kásipqoı boksta 40 jekpe-jek ótkizip, 36-ynda jeńiske jetken, onyń 30-y nokaýt. Vasılıı Jırov ІVǴ versııasy boıynsha kásipqoılar arasyndaǵy Álem chempıony. 2001 jyly Amerıkanyń tanymal basylymy «USA Today» «Balqash barysy» atanǵan boksshyny barlyq salmaq sanaty boıynsha eń úzdik kásibı boksshy dep atady.

«Parasat» ordenimen marapattalǵan.

3 4 jyl buryn (1980-2000) Sıdneıde ótken XXVII-shi Olımpıadada bokstan chempıon bolǵan SATTARHANOV Bekzat Seıilhanuly dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysy Túrkistan qalasynda týǵan.

1998 jyly ótken álem chempıonatynyń, 1999 jylǵy Azııa chempıonatynyń kúmis júldegeri. Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen sport sheberi.

I dárejeli «Barys» ordenimen marapattalǵan.

8 6 jyl buryn (1928) keńestik jáne reseılik teatr jáne kıno aktrısasy, pedagog, KSRO halyq ártisi BYSTRITsKAıA Elına Avraamovna dúnıege keldi.

7 6 jyl buryn (1938) reseılik aqyn, án mátinderiniń avtory, Reseı halyq ártisi REZNIK Ilıa Rahmıelevıch dúnıege keldi.