36 saǵattyq aýa raıy boljamyn kompıýter 3,5 saǵatta eseptep shyǵady — maman
ASTANA. KAZINFORM — Qazaqstanda aýa raıy boljamynyń dáldigin arttyrý maqsatynda qýattylyǵy joǵary sýperkompıýterler qoldanysqa endi. Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń qoldaýymen qolǵa alynǵan bul joba tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alýǵa jáne ekonomıkalyq shyǵyndardy azaıtýǵa septigin tıgizbek. Jańa tehnologııanyń jumys isteý prıntsıpi men meteorologııadaǵy mańyzy týraly ETRM sandyq ádister jáne derekterdi óńdeýdi avtomattandyrý basqarmasynyń jetekshi ınjeneri Erbulan Serikjan túsindirip berdi.
Búginde kópshilik aýa raıyn túrli saıttar men qosymshalardan qaraǵanymen, olardyń dáldigi árdaıym kóńilden shyǵa bermeıdi. Mamannyń aıtýynsha, sýperkompıýter osy olqylyqtyń ornyn toltyryp, boljam sapasyn jańa deńgeıge kótermek.
— Sýperkompıýter — qarapaıym tilmen aıtqanda, esepteý qýaty óte joǵary mashına. Ol aýa raıyn ólsheý, jel jyldamdyǵy men baǵytyn esepteý sııaqty kúrdeli matematıkalyq amaldardy oryndaıdy. Biz qazir 2 shaqyrymdyq ajyratymdylyqpen jumys istep jatyrmyz. Teorııa júzinde bul boljam sapasyn 5 esege deıin jaqsartýy tıis. Qazirgi modelderimizdiń dáldigi 80 paıyzdan asady degen senimdemiz, — deıdi maman Jibek Joly telearnasynyń Bugin LIVE baǵdarlamasynda.
Bul tehnologııanyń ýaqytty únemdeýge kómektesedi. Buryn saǵattap, tipti kúnder boıy óńdeletin derekter endi sanaýly ýaqytta daıyn bolady. Bul ásirese ekstremaldy aýa raıy qubylystary kezinde asa mańyzdy.
— Biz qazir 36 saǵattyq aldaǵy ýaqytqa boljam jasaýdy bastadyq. Bizdiń kompıýter bul kólemdegi derekterdi 3 jarym saǵattyq tsıklde eseptep shyǵady. Aldaǵy ýaqytta boljam merzimin bir aptaǵa, tipti bir aıǵa deıin uzartýdy josparlap otyrmyz. Sý tasqyny, boran, ekstremaldy temperatýra sııaqty qubylystardy aldyn ala bilý aýyl sharýashylyǵy men jalpy el ekonomıkasyna tikeleı oń áserin tıgizedi, — dep atap ótti Erbulan Serikjan.
Eske sala keteıik, buǵan deıin «Qazgıdromet» RMK Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵy úshin ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń Sýperkompıýterlik ortalyǵynyń esepteý resýrstarynda keńistiktik ajyratymdylyǵy 2 km bolatyn Weather Research and Forecasting (WRF) sandyq aýa raıyn boljaý modelin iske qosqanyn jazǵan edik.