35 jyl ishinde 2000-ǵa tarta dombyra jasaǵan sheber: Maqsatym — tabys tabý emes, ulttyq ónerdi nasıhattaý
ÓSKEMEN. KAZINFORM — Shyǵys Qazaqstan oblysy Marqakól aýdanynyń týmasy Qaırat Ibraev túrli kórmelerge dombyrasyn aparyp, ulttyq aspapty nasıhattap júr. Sheber 35 jyl ishinde 2000-ǵa tarta dombyra jasaǵan. Qazaqstanda ǵana ósetin aǵashty paıdalanatyn ol Kazinform agenttiginiń tilshisine suhbat berip, dombyra jasaýdyń qyr-syrymen bólisti.
— Dombyra jasaýdy qashan qolǵa aldyńyz?
— Bul isti bastaǵanda tabys tabýdan góri eń aldymen, ulttyq ónerdi nasıhattap, mańyzyn qazirgi jastarǵa jetkizýdi maqsat ettim. El aýmaǵynda ósetin aǵashtardy paıdalaný arqyly dombyra syńǵyryn saqtaǵym keledi. Onyń ıisi de bólek. Ózim 1982 jyly alǵash ret dombyra jasap kórdim. Al jalpy osy ispen aınalysqanyma 35 jyldaı ýaqyt boldy. Tapsyrys jıi túsedi. Dombyra úıretý mektep pánine kiretindikten oqýshylarǵa kóp jasaımyn.
— Jeke sheberhanańyz bar shyǵar?
— Iá. Marqakól aýdanynda ómirge kelsem de, qazir Óskemende turamyn. Osy ýaqytqa deıin jasalǵan buıymdar qaladaǵy jeke sheberhanamnan shyqqan. Aǵash tańdaǵanda qoldanysqa daıyn degenderin iriktep alamyn. Jas óskin bolsa, ony keptirýge birshama ýaqyt ketedi.
— Sonda dombyra jasaýǵa sanaýly aǵash qoldanyla ma?
— Solaı deýge bolady. Qaraǵaı bar, qaıyń bar, olardyń birneshe túri ósedi. Shetelden de aǵashtar ákelinedi, biraq olardy qoldanbaımyn. Negizi barlyq túri jaramdy, tek 100 paıyz kepken bolýy kerek. Keıde sheberdiń ózine de baılanysty. Sebebi ara-tura tańdaǵan aǵashtan daýys kómeski, bulyńǵyr shyǵady. Dombyranyń dızaınyn da, sulbasyn da keltirip, bastan aıaǵyna deıin ózim daıyndaımyn.
— Bir dombyra jasaýǵa shamamen qansha ýaqyt jumsaısyz?
— Qymbatqa baǵalanǵan dombyraǵa uzaq ýaqyt ketedi. Bir aı, keıde jarty jylǵa sozylady. Ony kóbinese úlken sahnalarda júrgen talǵamy joǵary óner adamdary jasatady. Tapsyrys berýshi áshekeılep berińizshi dese, ol da óz aldyna jumys. Suranys oblys, respýblıkadan emes, shet memleketterden de túsedi. Ásirese Qytaıdaǵy qazaqtar kóp qońyraý shalady.
— Baǵasy qansha?
— Ártúrli. Eń arzany — 50 myń teńge, eń qymbaty — 300 myń teńge. Balalar men oqýshylar dombyrasy arzanyraq. Az-maz kúı shertetinim de bar. Alaıda naqyshyna keltiretin mýzykant emespiz, bizdiki áýestik. Uldarym Doshan men Mádı de ulttyq aspap jasaýda ákesine qolǵabys etip turady. Jalpy, bul qabilet ata-babamnan daryǵan desem bolady.
— Estýimizshe, úlken sahnada júrgen óner adamdary da sizge tapsyrys bergen eken.
— Iá, kásibı mýzykanttardan qońyraýlar túsip jatady. Odan bólek, erekshe daryn ıesi Ramazan Stamǵazıevti aıta ketken oryndy. Ekeýimiz qurdaspyz. Ol kóbinese qalaq dombyrada oınamaıdy, maǵan yńǵaılysyn jasaýǵa tapsyrys berdi. Áıteýir, aspabymyz oıdaǵydaı shyqty. Shamamen 2007 jyldar edi bul. Odan keıin Qurmanǵazy atyndaǵy qazaq ulttyq konservatorııasynyń, P.Chaıkovskıı atyndaǵy Almaty mýzykalyq kolledjiniń ónerpazdary dombyramdy úlken sahnalarǵa alyp shyǵyp júr.
— Osy ýaqytqa deıin shamamen qansha dombyra jasadyńyz?
— Qazir ortasha alǵanda aıyna 10-15 dombyra jasaımyn. Otbasyma rahmet, jaýapty jumys kezinde qoldaýyn aıamaıdy. Sondaı demeýdiń arqasy bolar, 35 jyldaı ýaqyttyń ishinde 2000-ǵa tarta dombyra jasappyn. Qaıtyp kelip, «mynaýyńyzdyń úni shyqpaıdy» degeni joq. Bul da men úshin mańyzdy. Eldiń batasyn da aldyq, shetelge de shyqtyq.
— Elimizde ulttyq aspaptar tanystyrylatyn is-sharalar jıi óte me, baryp turasyz ba?
— Dombyraǵa arnalǵan festıvalderden qalmaımyz. Osy joly Túrkistan qalasyna jol tartaıyn dep otyrmyn. Kóshpendiler rýhyn oıatatyn is-sharalar kóp bolsa deımin. Qazaqtyń qara dombyrasynyń únin estigende sheteldikter qatty tańǵalady. Olardyń erekshe áserin kórip, biz de arqalanamyz.
— Áńgimeńizge kóp rahmet!
Eske salsaq, osyǵan deıin Pavlodarda ataqty ánshi, akter Káýken Kenjetaevtyń Aqqý dombyrasy saqtalyp turǵany habarlanǵan.
