30,2 trln teńge: 2027 jylǵy bıýdjet qaıda jumsalady
ASTANA. KAZINFORM — Búgin Quryltaı otyrysynda «2027-2029 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet týraly» zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy. Qujat boıynsha Qarjy mınıstri Mádı Tákıev baıandama jasap, bıýdjet qarajaty qaıda jumsalatynyn aıtty.
Adamı kapıtalǵa 10,5 trln teńge bólinedi
Mádı Tákıevtiń sózine qaraǵanda, 2027 jyly kirister — 25,4 trln teńge, shyǵystar — 30,2 trln teńge, bıýdjet tapshylyǵy 4,6 trln teńge nemese jalpy ishki ónimniń 2,3 paıyzy.
— Birinshi jáne eń basym baǵyt — adamǵa tartylatyn ınvestıtsııalar. Bul shyǵystar — strategııalyq ınvestıtsııalar. 2027 jyly adamı kapıtalǵa 10,5 trln teńge nemese jalpy bıýdjettiń 35 paıyzy qarastyrylǵan. Áleýmettik saladaǵy bıýdjet qarajaty — naqty azamattardyń áleýmettik qorǵalýyn qamtamasyz etýge arnalǵan. Bul saladaǵy bıýdjet qarajatynyń negizgi bóligi, áleýmettik qamsyzdandyrý men densaýlyq saqtaý salasyna baǵyttalǵan, — dedi ol.
Mınıstrdiń málimetinshe, 2027 jyly áleýmettik kómek pen qamtamasyz etýge arnalǵan shyǵystar 6,9 trln teńge bolsa, densaýlyq saqtaý salasyna 2,5 trln teńge qarastyrylǵan. Qarajat tegin medıtsınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemine, dári-dármekpen qamtamasyz etýge jáne medıtsınalyq saqtandyrýǵa baǵyttalǵan.
— Jalpy mindet — salany tek qarjylandyrýmen shektelmeı, halyq densaýlyǵynyń naqty kórsetkishterin jaqsartatyn tıisti sharalardy qabyldaý. Bıýdjet parametrleri memlekettiń barlyq negizgi mindettemelerin saqtaýdy, jáne halyqtyń áleýmettik osal toptaryn qorǵaýdy qamtamasyz etedi, — dedi Mádı Tákıev.
«Keleshek mektepterinde bilim sapasyn arttyratyn ádisnama ázirlenedi
Onyń atap ótýinshe, bilim jáne ǵylym salasynda sapaly standarttar engizilip jatyr. 18 myń bala saýyqtyrý sharalarymen, 76 myń pedagog kásibı biliktiligin damytýmen qamtylsa, 217 «Keleshek mektepterinde» bilim berý deńgeıi men sapasyn arttyratyn ádisnama ázirlenetin bolady.
— Stýdentter, magıstranttar men doktoranttar úshin jataqhanalarda, jylyna 25 myńǵa jýyq oryn qarastyrylǵan. Sonymen qatar joǵary oqý oryndary túlekterin jumyspen qamtylýyna, erekshe mán berildi. Oqý ornyn bitirgenderge birinshi jyl ishinde, jumysqa ornalasqan túlekterdiń úlesi 79%-ǵa deıin ósýi tıis, — dedi ol.
Sondaı-aq mınıstr 2027 jyly ǵylymdaǵy jańa jobalar toptamasyna 60,4 mlrd teńge kózdelgenin, bul 2026 jylmen salystyrǵanda 18,4 mlrd teńgege artyq ekenin atap ótti.
— Osylaısha, adamı kapıtalǵa jumsalatyn shyǵystar — bul jaı ǵana áleýmettik shyǵystar emes. Bul — memleket tarapynan adamnyń ómir súrý sapasyn arttyrýǵa tikeleı baǵyttalǵan qarajat, — dedi Qarjy mınıstri.
Óńirlerge 7,4 trln teńgege qoldaý kórsetiledi
Mádı Tákıevtiń aıtýynsha, óńirlerdi qoldaýǵa jyl saıyn bıýdjettiń tórtten bir bóligi, nemese 7,4 trln teńge baǵyttalatyn bolady. Óńirlerge bólinetin barlyq qarajat eń aldymen halyqqa arnalady.
— Bul áleýmettik — kommýnaldyq ınfraqurylym. Basty mindet — halyqtyń jaıly ómir súrýine jaǵdaı jasaý. Bul rette óńirlerdi qoldaý tek respýblıkalyq bıýdjetten beriletin transfertter ǵana shektelmeı, sonymen qatar óńirlerdiń menshikti qarjylyq múmkindikteri de keńeıip keledi, — dedi ol.
Mınıstrdiń dereginshe, 2020-2025 jyldary jergilikti bıýdjetterge jalpy somasy 7,2 trln teńgege salyqtar men tólemderdiń 6 túri berildi. 2026 jyldan bastap tólemderdiń qosymsha 6 túri qarastyryldy. Bul jergilikti bıýdjet kiristerin, shamamen 100 mlrd teńgege ulǵaıtýǵa múmkindik beredi. Jalpy sıpattaǵy transfertter 12 bazalyq baǵyt boıynsha óńirlik standarttar júıesimen baılanystyryldy.
— Osylaısha, Úkimet halyqqa qajetti ınfraqurylymdy damytýǵa qarajat baǵyttap, óńirlerge jergilikti deńgeıdegi máselelerdi sheshý úshin qosymsha qarjylyq múmkindikter berip otyr, — dedi mınıstr.
Ekonomıkanyń naqty sektoryn damytýǵa qansha qarjy bólinedi
— 2027 jyly ekonomıkanyń naqty sektoryn damytýǵa 3,7 trln teńge kózdeldi. Shyǵystardyń negizgi kólemi, kólik ınfraqurylymyna, aýyl sharýashylyǵyna, ónerkásipke, kásipkerlikke jáne tsıfrlyq damýǵa baǵyttalady. Kólik salasynda avtomobıl ótkizý pýnktteri men shekara bólimsheleriniń qurylysy jalǵasyp jatyr. Bul salaǵa — 447 mlrd teńge, al respýblıkalyq avtomobıl joldaryna 105 mlrd teńge qarastyrylǵan, — dedi ol.
Mınıstr atap ótýinshe, aýyl sharýashylyǵynda agroónerkásiptik keshen jobalaryn qoldaýǵa — 372 mlrd teńge, osy keshendi qarjylandyrý úshin damý ınstıtýttaryn kapıtaldandyrýǵa 200 mlrd teńge josparlanǵan. Ónerkásip pen qurylys salasyn qoldaýǵa, onyń ishinde óńdeý ónerkásibine, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵyna jáne basqa da jobalardy damytýǵa 411 mlrd teńge kózdelgen.
Tsıfrlyq ınfraqurylymdy damytý jalǵasady. Sondaı-aq, joǵary jyldamdyqtaǵy ınternetke qol jetkizýdi qamtamasyz etýge, jáne ǵarysh salasyndaǵy jańa jobalarǵa qarajat kózdeledi.
— Osylaısha, 2027 jyly naqty sektordyń shyǵystary jalpy alǵanda 2026 jylǵa qaraǵanda 600 mlrd teńgege ulǵaıady, — dedi Mádı Tákıev.
Ulttyq qor qarajaty 347 strategııalyq jobany iske asyrýǵa jumsalady
Onyń dereginshe, 2027 jyly ekonomıkanyń damýyn yntalandyratyn shyǵystar kólemi 7,5 trln teńgeni quraıdy. Bul rette qarjylandyrý tásili birtindep qaıtarymsyz qarjylandyrýdan, ınvestıtsııalyq kredıtteýge qaraı ózgeredi. Ol bir ǵana bıýdjet resýrstaryn birneshe ret paıdalanýǵa, jáne qosymsha jeke ınvestıtsııalar tartýǵa múmkindik beredi.
— Memlekettiń maqsaty — kommertsııalyq paıda tabý emes, halyq aldyndaǵy áleýmettik mindettemelerdi oryndaý, jáne azamattardyń laıyqty ómir súrýine jaǵdaı jasaý. Barlyq bıýdjettik ınvestıtsııalyq jobalar, basymdyqtaryna qaraı tańdaldy. Aldaǵy úsh jylda Ulttyq qor qarajaty esebinen 347 strategııalyq jobany iske asyrý kózdelgen, — dedi ol.
Qarajattyń negizgi bóligi tórt bazalyq baǵytqa:
— kólik jáne logıstıkaǵa;
— áleýmettik salaǵa;
— energetıka;
— sý resýrstaryna baǵyttalady.
— Bul elimiz úshin áleýmettik-ınfraqurylymdyq mańyzy bar qajetti jobalar. Mańyzdysy, bul ınvestıtsııalar tek ınfraqurylymdyq qana emes, sonymen qatar, tikeleı áleýmettik-ekonomıkalyq nátıje beredi. Jobalardy iske asyrý shamamen 31 myń jumys ornyn ashýǵa múmkindik jasaıdy. Biraq eń bastysy — halyqqa tıetin nátıje. Portfeldi iske asyrý shamamen 13 mln adamnyń ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa múmkindik beredi. Alaıda memlekettiń strategııalyq mindeti — bolashaq urpaqqa qajetti zamanaýı ári sapaly ınfraqurylym qalyptastyrý, keleshekte ony paıdalana alýyna jaǵdaı jasaý. Osy turǵydan alǵanda, memlekettik bıýdjet asa mańyzdy ınfraqurylymdyq máselelerdi sheshýge, jáne áleýmettik salaǵa qomaqty ınvestıtsııa salýǵa múmkindik beredi, — dedi Mádı Tákıev.
2027 jyly qaýipsizdik, memlekettik basqarý jáne rezervterge 4,9 trln teńge kózdelgen.
Shyǵystardyń negizgi bóligi, ıaǵnı 3,3 trln teńge kúshtik blokqa tıesili. Memlekettik basqarýǵa 787 mlrd teńge kózdelgen.
