30 jylda salynbaǵan joldy turǵyndar 20 kúnde jóndep shyqty – aýyl ákimi

- Bolat, ózińizdi tanystyra ketseńiz, qaı jerde týyp-óstińiz, qaıda bilim aldyńyz, qandaı mamandyq alyp shyqtyńyz?

- Elim osy ózim qyzmet etip otyrǵan – Bulaq aýyly. Ákem Qanat ekonomıst, keńshar dırektorynyń orynbasary bolǵan, anam kóp jyl ustazdyq etip, qazir eńbeginiń zeınetin kórip otyr. Bala-shaǵam bar. 1997 jyly aýyldaǵy orta mektepti bitirip, QR ІІM B.Beısenov atyndaǵy Qaraǵandy zań ınstıtýtyn támamdadym. Keıin qolyma dıplomdy alǵasyn 2007 jylǵa deıin ishki ister organdarynda eńbek ettim. Odan ári túrli salada qyzmet istedim, adam tasyp, taksı júrgizýshisi bolǵanym da bar. Ákim bolǵanǵa deıin JShS-lerdiń birinde dırektordyń orynbasary boldym.

- Bul qyzmetke qalaı keldińiz?

- Byltyr «aýyldyq okrýg ákimin saılaıyn dep jatyrmyz, bizdiń tańdaýymyz ózińe tústi, kelseıshi» dep aýyl turǵyndary telefonmen habarlasty. Sóıtip, qaladaǵy jaıly úıimdi tastap, bala-shaǵamdy alyp aýylǵa keldim. Byltyrǵy jyldyń 25 shildesinde halyqtyń qoldaýymen saılandym.

- Neden bastadyńyz?

- Іske kirispes buryn halyqtyń oıyn bildim, suradym, el bolamyz ba álde jer bolamyz ba dep. El bolsaq birigeıik dedim. Tek aýyzbirshiliktiń arqasynda ǵana aýylymyzdy saqtap qala alatynymyzdy túsindirdim. Qazir turǵyndar 30 jylda salynbaǵan joldy 20 kúnniń ishinde jónge keltirip berdiń deıdi.

- Bir jyldyń ishinde aýyz toltyryp aıtarlyqtaı, ózińiz «men atqardym» dep maqtanyshpen aıta alatyn qandaı ister bitirdińiz?

- Men atqarǵan joqpyn – biz atqardyq. Eń birinshi joldan bastadyq. 5,5 km óz kúshimizben qıyrshyq tas jáne qum tósep, keıin ústinen bastyq. Ózimizdiń aýyldyń sharýashylyqtary kómektesti, 800 reıs jasady. Keıin Qaraǵaı men Bulaq aýylynyń zırattaryn halyqpen asarlatyp jónge keltirdik. Qazir bárin asarlatyp istep jatyrmyz ǵoı. Aýyl ishindegi kóshelerdiń jartysynda jaryq joq edi. Ony da osylaısha jóndedik. Óıtkeni bir nárseni bıýdjettik qarjyǵa istetýdiń jumysy kóp jáne ýaqytty qajet etedi. Aqsha bóline me, joq pa? Byltyr, máselen, jol, sport alańy qajet dedik. «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasymen beremiz degen, áli joq.

Biraq, sý máselesi sheshilip jatyr. Osy aptada kelýi kerek. Joba boıynsha uzyndyǵy 1,5 km uńǵyma, 1 jáne 2 kótermeli sorǵy stansalary, tazartý qurylǵylary, taratýshy jelileri bar oqshaý turǵan sý nysany salynbaq. Aýdan ákimi bıyl oblystyq bıýdjetten «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha Bulaq aýylyn sýmen jabdyqtaý jelileriniń qurylysyna 837,4 mln teńge bólingenin aıtty. 380 turǵyny bar Bulaq aýyly sapaly aýyz sýmen qamtamasyz etiletin bolady.

Mal baǵý máselesin sheshtik. Qysta aýyl ishin úzbeı qardan tazartý máselesi jolǵa qoıyldy. Qar ustamaý úshin kúzde joldyń boıyndaǵy qamys, aǵash, shilikti aýyl jigitteri jınalyp tazalap shyqty. Sodan keıin bir ret te ol jerdi qar almady.

Aýyldyń tazalyǵyna asa mán beremiz. Bul jumys jyl boıy jalǵasady.

Byltyr shóp-saban tapshy boldy. Jergilikti JShS basshylarymen sóılesip, bir orama sabandy myń teńgeden halyqqa ákelip, úıip berdi. Odan sharýalar paıda kórgen joq, kerisinshe, shyǵynǵa batty, biraq, aýyldyń maly qystan qysylmaı ótti. Mańaıda sol kezde oramany 3-3,5 myń teńgeden satty, onyń ózin alqaptan alyp ketýiń kerek.

Aýylda turǵasyn otyn-kómir kerek, bul másele de nazardan tys qalmady. Qysta kómir jetispeýshiligi bolǵanda, men temirjol tuıyqtarynyń ıelerimen kezdesip, jergilikti JShS-niń, jekemenshik júk kóligi júrgizýshilerin jumyldyryp, Petropavldan jetkizdik. Jol alys bolǵanymen tonnassyn 20 myń teńgeden asyrtpadyq. Bıyl turǵyndardy otyn-kómirdi qysqa qaldyrmaı jazda túsirip alýy úshin úgittep jatyrmyz. Úsh aýyl turǵyndarynyń 30 % kómirmen, al 60 % otynmen qamtamasyz etildi.

- Aýyl ákimderine jergilikti turǵyndardyń kóńili tola bermeıdi, biraq sizdi halyqtyń baǵalaıtynyn kórip júrmiz. Basyńyzǵa is túsip, jala jabylǵanda da turǵyndar bir aýyzdan sizdi jaqtap, «kúıe jaqtyrmady». Basty sebep nede?

- Halyq – aına! Tek sol halyqty estı bilý kerek. Az ýaqytta istegen jumystarymyma rıza bolǵandyqtan qoldaý bildirgen shyǵar. Aýyl ákimi urdy dep maǵan jala japqanda arashalap aldy. Qoldy bir siltep, basqa jaqqa ketkim kelgen oılar boldy. Usynystar da túsip jatyr.

Men es bilgen 80-jyldardyń ortasynda aýyldarymyzǵa 72 jańa úı salǵyzǵan keńshar dırektory Erkesh Baımusın degen kisi boldy. Ózi osy eldiki bolmasa da, turǵyndardyń jaǵdaıyn jasady. Onyń ózin aýylymyzdyń keı adamdary shydatpady.

Okrýg jurtyna alǵysym sheksiz, ótken oqıǵada kerisinshe meni qoldap shyqqandaryna tańǵaldym. Qyzmet – qoldyń kiri, eki qolǵa bir kúrek tabylar dep júrgenmin. Halyqtyń qoldaýy qanat bitirdi, qazir oıdaǵy josparlardyń júzege asatynyna senimdimin.

- Jumystyń ońaıy joq, dese de aýyl ákimi – qıyn qyzmetterdiń biri. Munda belgili bir kún tártibine baǵynbaısyń, solaı emes pe?

- Ákimge 24 saǵat boıy jaýapkershilik artylǵan. Okrýgke úsh aýyl qarasa, sondaǵy turǵyndardyń tynys-tirshiliginen habardar bolyp otyrýyń kerek. Qazir ár aýyldyń WhatsApp-ta ortaq toby bar. Oǵan turǵyndardan bólek men, polıtsııanyń ýchaskelik ınspektory, ákimdik qyzmetkerleri qosylǵan. Qaı jerde ne bolyp jatqanyn bilip otyramyz, másele týyndasa birge sheshemiz. Máselen, bireýiniń qoıy joǵaldy delik nemese bireýdiń sıyry óristen kelmeı qaldy.

- Aýyldyq okrýg jaıynda aıtyp berseńiz. Jalpy onyń basqa okrýgterden ereksheligi nede?

- Bulaq aýyldyq okrýgine Bulaq, Qaraǵaı, Aqtas aýyldary qaraıdy. 193 úı tútin tútetip otyr, 663 adam turady. Qazaq aýyldary, ózge ulttar joq. Halqy – eńbekqor, sanasy ózgergen. Birligi myǵym, tek keıde belsendiligi jetpeı jatady. 2009 jylǵy sanaq boıynsha aýylda 1131 adam turǵan eken, búginde eki ese azaıǵanyn kóremiz. Basqa aýyldardyń qurýyna, halyqtyń jappaı kóshýine ne sebep bolsa, munda da sol jaǵdaı qalyptasqan eken. Qazir jaǵdaı túzelip keledi, eldi meken bolashaǵy bar aýyldardyń qataryna qosyldy.

- Aýylǵa barsań ádette qabyrǵasy qısaıyp, jartylaı qulaǵan bos úılerdi kóresiń. Sizder eldi mekendi jappaı tazartyp jatqan ekensizder. Aldynda jalǵyzbasty zeınetkerlerdiń úıin jóndep, esik-terezelerin syrlap júrgenderińizdi kórdim. Jurtty osyndaı qoǵamdyq isterge uıyta bilý de óner ǵoı. Jumysta qandaı máseleni basty nazarda ustaısyz?

- Prezıdent Q.Toqaevtyń qazirgi bastamalarynyń halyqqa tıimdisin qoldaımyn, sonyń biri halyqqa jaqyn jáne ashyq bolý. Sol sebepti jylyna bir-eki kezdesip esep bergenshe, kúndelikti istelgen jumysty kórsetip otyrýdy durys dep esepteımin. Áleýmettik jelide belsendi bolýymnyń bir sebebi osy. Biraq muny tyrnaq astynan kir izdegender, ártúrli qabyldaıdy. Bir jaqty bolmaýǵa tyrysamyn. Kóp armanymnyń biri – qazaq aýyldary eldi mekenderdiń biregeıi bolsa eken deımin.

- Oılaǵanyńyzdy júzege asyrýǵa qazirgi ýaqytta aýyl ákiminiń quzyrettiligi jetkilikti me?

- Joq, quziret jetkiliksiz. Qarajattyń joqtyǵy da qolbaılaý. Biraq munyń bári bolashaqta sheshimin tabady dep oılaımyn. Máselen, aýyldyń mańynda buryn jemis-jıdek ósken baqsha bolǵan. Onyń ónimi aýyl dúkenderine túsip, halyq arzan baǵaǵa satyp alatyn, jumysshylarǵa tegin beriletin. Qazir ol ıesiz, quryp ketýdiń az-aq aldynda. Sony qalypqa keltirsek deımin. Sol úshin Petropavldaǵy botanıkalyq baqtan mamandar shaqyryp, pikirlerin bildik. Endi bul isti júzege asyrý úshin qarajat kerek.

- Aýylǵa kóship kelýge tilek bildirýshiler bar ma? Olardy qabyldaýǵa daıynsyzdar ma?

- Aýyldarymyzda «Eńbek» baǵdarlamasy boıynsha bir de bir úı salynbaǵan eken. Biraq soǵan qaramastan ońtústik óńirlerden úsh otbasyn kóshirip ákeldik, jaǵdaıyn jasadyq, jumyspen qamtydyq.

- Sizdi qalap, aýylǵa ákim bol dep shaqyrǵan eken, jaǵdaıyńyz jasaldy ma, qaıda turyp jatyrsyz?

- Otbasymmen aýylda jalǵa alynǵan úıde turyp jatyrmyn.

- Aýyl ákimi bolý úshin qaıta saılaýǵa túsesiz be?

- Ol týraly oılamappyn. Ýaqyt kórsetedi.

- Áńgimeńizge rahmet!