30 qyrkúıek. Kazinform kúntizbesi. Tulǵalar týǵan kún

Búgin, 30 qyrkúıek kúni tulǵalardan kimder dúnıege kelgen? Kazinform oqyrmandaryna esimder kúntizbesin usynady.

Týǵan kún
Foto: Kazinform

Sarbas AQTAEV, jazýshy-pýblıtsıst, aqyn, aýdarmashy, Qazaqstannyń eńbek sińirgen mádenıet qaıratkeri

 Sarbas AQTAEV
Foto: anatili.kazgazeta.kz

1934 jyly Aqmola oblysynda dúnıege kelgen. Qaraǵandy pedagogıkalyq ınstıtýtyn támamdaǵan.

Eńbek jolyn aýdandyq «Kolhoz joly» gazetinde jaýapty hatshy bolyp bastady. Keıin mektepte muǵalim, respýblıkalyq «Ara» – «Shmel» jýrnalynda qyzmet etti. Almaty oblystyq «Jetisý» gazetiniń, respýblıkalyq «Egemen Qazaqstan» gazetiniń redaktor orynbasary, «Halyq keńesi» gazetiniń jáne «Aqıqat» jýrnalynyń bas redaktory qyzmetterin atqardy.

1963 jyly aqynnyń «Tuńǵysh kitap» atty alǵashqy óleńder jınaǵy jaryq kórdi. Ol óleńder jınaqtarynyń, tarıhı ocherkter men esselerdiń, sondaı-aq «Tuńǵysh kitap», «Dala týraly tolǵaý», «Qapshaǵaı hıqaıasy», «Bular birinshi bolyp edi», «Abylaı han», «Hanzadanyń qasireti», «Oq jetpes», «Qazaq hanymdary» atty povesterdiń avtory.

A.Pýshkınniń, T.Shevchenkonyń, I.Týrgenevtiń, A.Maıkovtyń óleńderin qazaq tiline aýdardy. Shyǵarmashylyq jolyndaǵy sońǵy iri eńbekteriniń biri – «Ejelgi Grekııa ańyzdary men mıfteri» kitabynyń aýdarmasy. Sonymen qatar E.Seton-Tompson, M.Sholohov, V.Obrýchev, N.Anov, A.Djapar-zade, R.Fraerman, D.Mamın-Sıbırıak shyǵarmalaryn qazaq tiline tárjimalady.

«Qurmet belgisi» ordenimen eki ret, medaldarmen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen eki ret jáne Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń syılyǵymen marapattalǵan.

Talǵat NURǴOJIN, qazaqstandyq ǵalym, Ulttyq ǵylym akademııasynyń korrespondent-múshesi, ál-Farabı atyndaǵy ǵylym men tehnıka salasyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Memlekettik syılyǵynyń laýreaty

Talǵat Seıtjanuly NURǴOJIN
Foto: kazgazeta.kz

1967 jyly dúnıege kelgen. 1992 jyly Tomsk memlekettik medıtsına ýnıversıtetiniń áskerı-medıtsına fakýltetin támamdaǵan.

Eńbek jolyn S.D.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq memlekettik medıtsına ýnıversıtetiniń farmakologııa kafedrasynda assıstent bolyp bastady. 1997-1998 jyldary osy kafedrada aǵa oqytýshy qyzmetin atqardy. 2000-2001 jyldary Qaraǵandy medıtsınalyq ınstıtýtynyń jalpy jáne klınıkalyq farmakologııa kafedrasynda assıstent, 2001-2009 jyldary Qaraǵandy memlekettik medıtsına ýnıversıtetiniń jalpy jáne klınıkalyq farmakologııa kafedrasynda dotsent boldy. 2006-2009 jyldary Almaty memlekettik dárigerler men professorlardyń biliktiligin arttyrý ınstıtýtynda klınıkalyq farmakologııa kafedrasynyń professory, klınıkalyq jáne uıymdastyrý-ekonomıkalyq jumystar jónindegi prorektor qyzmetterin atqardy. 2009 jyly Densaýlyq saqtaýdy damytý ınstıtýty dırektorynyń orynbasary, keıin 2009-2011 Ulttyq medıtsınalyq holdıngtiń basqarýshy dırektory boldy. 2011-2015 jyldary translıatsııalyq medıtsına, sapaly uzaq ómir súrý jáne jahandyq densaýlyq departamentiniń dırektory qyzmetin atqardy. 2015-2017 jyldary Nazarbaev Ýnıversıteti Ulttyq zerthanasynyń Eksperımenttik jáne klınıkalyq farmakologııa ınstıtýtyn basqardy, Ómir týraly ǵylymdar ortalyǵynyń dırektory boldy. 2017-2022 jyldary S.D.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medıtsına ýnıversıtetiniń rektory qyzmetin atqardy.

«Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 20 jyl» (2015), «Densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi» (2017), «Qazaqstan Konstıtýtsııasyna 25 jyl» (2020) medaldarymen jáne «Qazaqstan Respýblıkasy densaýlyq saqtaý isiniń úzdigi» (2005) tósbelgisimen marapattalǵan.

Qýat BAHRIDINOV, «Nur.kz ınternet-portaly» JShS-nyń bas dırektory

Qýat BAHRIDINOV
Foto: tkt1957.com

1979 jyly Qaraǵandy qalasynda dúnıege kelgen. «Ádilet» joǵary quqyq mektebin «Quqyqtaný» mamandyǵy boıynsha, Amsterdam ýnıversıtetiniń Quqyq mektebiniń magıstratýrasyn támamdaǵan.

Eńbek jolyn «Fılıp Morrıs Qazaqstan» AQ-da quqyq máseleleri jónindegi maman bolyp bastady. 2007-2008 jyldary «Caspian Gas Corp» kompanııasynyń quqyq máseleleri jónindegi vıtse-prezıdenti boldy. 2010-2011 jyldary «G-media» AQ men «Alem Communications Holding» JShS telekommýnıkatsııalyq holdınginde basshylyq qyzmetter atqardy. 2011 jyly holdıngtiń bas dırektory, basqarma tóraǵasy qyzmetin atqardy. 2011-2014 jyldary «DigitalTV» JShS-nyń, 2014-2016 jyldary «ERA» («Sedmoı kanal») telekompanııasynyń bas dırektory boldy.

Qazirgi qyzmetin 2016 jyldyń shilde aıynan bastap atqaryp keledi.

Gaýhar BÓRІBAEVA, «Qazaqstan Halyq Banki» AQ-nyń enshiles «Halyq-Life» ómirdi saqtandyrý kompanııasy» AQ basqarma tóraǵasy

Gaýhar Asylbekqyzy BÓRІBAEVA
Foto: kapital.kz

1983 jyly dúnıege kelgen. 2004 jyly Almaty qalasyndaǵy Qazaq memlekettik zań ýnıversıtetin «Quqyqtaný» mamandyǵy boıynsha, 2006 jyly L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetin «Qarjy» mamandyǵy boıynsha támamdaǵan. 2015 jyly Ulybrıtanııanyń London qalasyndaǵy The London College UCK oqý ornynda bıznes-menedjment salasyndaǵy magıstr dárejesin alǵan.

Eńbek jolyn 2003-2004 jyldary Ońtústik Koreıanyń Green Integrated Logistics Co. LTD kólik kompanııasynda menedjer bolyp bastady. 2005-2006 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń «Azyq-túlik kelisimshart korporatsııasy» AQ-da qarjylyq monıtorıng bóliminiń bas mamany boldy. 2006-2009 jyldary «Qazaqstannyń Damý Banki» AQ-da jobalardy kredıtteý departamentiniń bas menedjeri, Jobalyq dırektsııanyń front-menedjeri qyzmetterin atqardy. 2009 jyly «Samuryq-Qazyna Invest» JShS-nyń ınvestıtsııalyq jobalardy ákimshilendirý departamentinde, 2009-2010 jyldary «Alıans Bank» AQ-nyń korporatıvtik bıznes departamentinde bas menedjer boldy. 2010-2011 jyldary «Qazaqstannyń Damý Banki» AQ Jobalyq dırektsııasy basshysynyń orynbasary qyzmetin atqardy. 2011-2013 jyldary «Ulttyq kólik-logıstıka júıesin damytý ortalyǵy» AQ-nyń (qazirgi «QTJ Express» AQ) damý jónindegi atqarýshy dırektory, 2013 jyly «Qazaqstan temir joly» UK» AQ-nyń Kólik-logıstıkany damytý ortalyǵy fılıalynyń strategııa jáne taldamalyq zertteýler basqarmasynyń bastyǵy boldy. 2013-2017 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Іs basqarmasyna qarasty uıymnyń qarjy-ekonomıkalyq máseleler jónindegi vıtse-prezıdenti qyzmetin atqardy. 2017 jyly «Damý» kásipkerlikti damytý qory» AQ ákimshilik departamentiniń dırektory, 2017-2018 jyldary basqarýshy dırektory, 2018-2019 jyldary basqarma tóraǵasynyń orynbasary boldy. 2019-2025 jyldary «Damý» kásipkerlikti damytý qory» AQ basqarma tóraǵasy qyzmetin atqardy. 2025-2026 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Premer-mınıstriniń keńesshisi boldy.

Qazirgi qyzmetine 2026 jyldyń sáýir aıynan bastap kiristi.

2021 jyly «Eren eńbegi úshin» medalimen marapattalǵan.

Júsip JUMAǴULOV, Soltústik Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary

Júsip Jumaǵulov
Foto: SQO ákimdigi

1992 jyly Almaty oblysynda dúnıege kelgen. 2015 jyly KIMEP ýnıversıtetin «Іskerlik ákimshilendirý» mamandyǵy boıynsha, 2017 jyly M.S.Nárikbaev atyndaǵy KAZGıÝÝ-dy quqyq magıstri dárejesimen, 2020 jyly Nazarbaev Ýnıversıtetin memlekettik basqarý magıstri dárejesimen támamdaǵan.

Eńbek jolyn 2013-2015 jyldary Almaty qalasyndaǵy «Varıant Lıýks» JShS-nyń qoǵammen baılanys jónindegi dırektor orynbasary bolyp bastady. 2015 jyly «Astana – Jańa qala» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵyn ákimshilendirý basqarmasynda qoǵamdyq qyzmetker, keıin Astana qalasynyń Investıtsııalar jáne damý basqarmasynda ınnovatsııalar jáne ınvestıtsııalar bóliminiń bas mamanynyń mindetin atqarýshy boldy. 2016 jyly atalǵan basqarmada bas maman qyzmetin atqaryp, sol jyly Astana qalasy ákimdiginiń «Din máselelerin zertteý ortalyǵy» KMM basshysynyń orynbasary bolyp taǵaıyndaldy. 2017-2018 jyldary osy ortalyqty basqardy. 2018-2019 jyldary Astana qalasynyń Qoǵamdyq damý isteri basqarmasy basshysynyń orynbasary, 2020-2022 jyldary Astana qalasy ákiminiń apparatynda basshynyń orynbasary qyzmetterin atqardy. 2022-2023 jyldary Astana qalasynyń «Saryarqa» aýdanynyń ákimi, 2023-2024 jyldary Nura aýdanynyń ákimi boldy.

Qazirgi qyzmetin 2024 jyldyń tamyz aıynan bastap atqaryp keledi.

Ybyraıym JAINAQOV, Alash qozǵalysynyń belsendi qaıratkeri

Ybyraıym JAINAQOV
Foto: Wikipedia

1884 jyly Jetisý oblysynyń Vernyı ýezinde (qazirgi Almaty qalasy) dúnıege kelgen. Vernyı erler gımnazııasyn bitirgen. Jetisý oblystyq basqarmasynda tilmash bolyp qyzmet atqarǵan. Qoǵamdyq-saıası ómirge belsene aralasty. 1911 jylǵy 21 qazanda onyń jetekshiligimen bolystar men aqsaqaldardyń keńesi ótip, onda kóshpeli halyqtyń isine saıası izdestirý bólimderiniń aralasýyna jol bermeýdi talap etip, Memlekettik dýma múshelerine ótinish jetkizý úshin jergilikti halyq ókilderin Sankt-Peterbýrgke jiberý týraly sheshim qabyldandy. Búkilreseılik musylmandar sezin ázirleýge jáne ótkizýge qatysty.

1917 jylǵy Aqpan tóńkerisinen keıin ólkedegi qoǵamdyq-saıası ózgeristerdi júzege asyrýǵa belsene aralasty. Jetisý oblysy Qazaq komıtetiniń alǵashqy sezin uıymdastyryp, oǵan 81 delegattyń qatysýyn qamtamasyz etti. Sezge tóraǵalyq etti. 1917 jylǵy 19 shildede Jetisý oblysy boıynsha Ýaqytsha úkimet komıssarynyń orynbasary bolyp taǵaıyndaldy. 1917 jyly ótken Birinshi jáne Ekinshi jalpyqazaq sezderine qatysty. Búkilreseılik Quryltaı jınalysyna Jetisý oblysynan depýtat bolyp saılandy.

1917 jyldyń shilde-tamyz aılarynda Álıhan Bókeıhan, Mustafa Shoqaı, Jahansha Dosmuhameduly sekildi qaıratkerlermen birge Chelıabi qalasynda ótken Sibir úkimeti men Quryltaı jınalysy músheleriniń keńesine qatysty. 1916 jylǵy ult-azattyq kóterilis basylǵannan keıin Qytaıǵa bosyp ketken qazaqtar men qyrǵyzdardyń elge oralý máselesimen aınalysty. Jetisýdaǵy ashyqqan halyqty azyq-túlikpen qamtamasyz etýge kómektesip, jergilikti halyq pen qonys aýdarýshylar arasyndaǵy qarym-qatynasty retteýge atsalysty.

Bolshevıkter bılikke kelip, eldegi qoǵamdyq-saıası jaǵdaı ózgergennen keıin Alash qozǵalysynyń birqatar qaıratkerimen birge Qytaıǵa qonys aýdardy.