30 qazan. Kazinform kúntizbesi. Jylnama
Kazinform oqyrman nazaryna 30 qazanǵa arnalǵan ataýly kúnder men este qalar oqıǵalar kúntizbesin usynady.
ATAÝLY KÚNDER
Halyqaralyq ortopedeıa medbıkeleri kúni
Ataýly kúnniń tarıhy AQSh-tan bastaý alady. Bul kásibı mereke alǵash ret 1990 jyly Ulttyq ortoped meıirgerler qaýymdastyǵynyń qoldaýymen atalyp ótti. Al 2001 jyly Ulybrıtanııa, Kanada, Malta jáne Gonkong merekege qosylyp, onyń aýqymy halyqaralyq deńgeıge jetti.
ESTE QALAR OQIǴALAR
2006 jyly Qazaqstanda joǵary satydaǵy ósimdikter men omyrtqaly janýarlardyń negizgi túrleri qamtylǵan atlas jaryq kórdi. Atlasqa balyqtyń 9, qustyń 54 jáne sútqorektilerdiń 18 túri engizildi. Negizgi túrler qataryna sırek kezdesetin jáne joıylyp bara jatqan, túrli deńgeıdegi Qyzyl kitaptarǵa engen ósimdikter men janýarlar, sondaı-aq resýrstyq jáne kásiptik mańyzy bar túrler jatady. Olardyń barlyǵy adam nazaryn erekshe aýdaryp, qorǵaýdy qajet etedi. Atlasta sırek kezdesetin, joıylyp bara jatqan, Qyzyl kitapqa engen jáne qorǵaýdy qajet etetin túrler týraly málimet berilgen. Ár túrdiń taralý aımaǵy, mártebesi, syrtqy sıpaty men tirshilik salty sıpattalyp, sýreti qosa usynylǵan. Atlas Qazaqstannyń sýly-batpaqty alqaptaryndaǵy bıoalýantúrliliktiń mańyzy men ony saqtaýdyń qajet ekenin kórsetedi.
2007 jyly Eýroparlament depýtaty Strýan Stıvenson Semeı ıadrolyq polıgony týraly «Máńgilik qasiret» atty kitap shyǵardy. Eńbek onyń Semeı óńirine jasaǵan segiz saparynyń nátıjesinde jazylǵan. Kitaptyń maqsaty – ıadrolyq synaqtardan zardap shekken jergilikti halyqtyń máselelerine álem jurtshylyǵynyń nazaryn aýdarý.
2012 jyly Almatydaǵy S.D.Asfendııarov atyndaǵy Qazaq ulttyq medıtsına ýnıversıtetinde Qazaqstan men Ortalyq Azııadaǵy alǵashqy ınnovatsııalyq molekýlalyq-genetıkalyq zerthana – Ujymdyq paıdalaný ortalyǵy ashyldy.
Zerthananyń maqsaty – adam genomyn, proteomıka men farmakogenetıkany zertteý, Qazaqstannyń ınnovatsııalyq kóshbasshy retindegi ornyn nyǵaıtý jáne ǵylymı áleýetin arttyrý.
2012 jyly Gaagadaǵy Hımııalyq qarýǵa tyıym salý uıymynda ATOM jobasynyń tusaýkeseri ótti.
ATOM jobasy – ıadrolyq qarý synaqtaryna birjola tyıym salý úshin álem jurtshylyǵynyń kúsh-jigerin biriktirýge baǵyttalǵan halyqaralyq naýqan. Joba ataýy aǵylshyn tilindegi tórt sózdiń alǵashqy áripterinen quralǵan jáne «Synaqtarǵa tyıym salý – bizdiń mıssııamyz» degen maǵynany bildiredi.
2012 jyly Astanadaǵy «Qazmedıa ortalyǵynda» Qazaqstan Jýrnalıster odaǵy basqarmasy men Bas redaktorlar klýbynyń birlesken otyrysynda Qazaqstan Respýblıkasy jýrnalısteriniń etıkalyq kodeksi qabyldandy. Qujat segiz baptan turady jáne jýrnalıst qyzmetiniń negizgi qaǵıdalaryn qamtıdy.
2014 jyly Túrkııadaǵy «Pashakýle» mádenı-aǵartý ortalyǵynyń ókilderi kúıshi Qazanǵaptyń 160 jyldyǵyna arnalǵan is-sharalarǵa qatysý úshin Aqtóbege arnaıy keldi.
– Izmırde 300-den astam qazaqty biriktiretin qazaq-túrik mádenı ortalyǵy bar. Sol ortalyq jetekshisiniń ótinishimen Qazanǵap týraly barlyq materıaldy jınap, Túrkııaǵa alyp ketý úshin keldik. Sondaı-aq kompozıtordyń belgili jáne buryn belgisiz bolǵan kúılerin jazyp alyp, olardy qazaq dıasporasyna tanystyrǵymyz keledi, – dedi «Pashakýle» ortalyǵynyń jetekshisi Erdal Ertan.
2017 jyly «Baký – Tbılısı – Kars» temirjol baǵytynyń ashylý rásimi ótti. Transkaspıı halyqaralyq kólik dáliziniń mańyzdy bóligi sanalatyn bul temirjol Qazaqstanǵa Qara jáne Jerorta teńizderine shyǵatyn jańa baǵyttardy ashady. Ashylý saltanatynda sımvoldyq «Altyn shege» qaǵylyp, temirjol baǵyttamasy aýystyryldy jáne memorıaldy taqta ashyldy.
2017 jyly Almatydaǵy Ǵylym ordasynda Halyqaralyq Túrki akademııasy (TWESCO) túrkitaný ǵylymynyń damýyna eleýli úles qosqan akademıkter Ábdýálı Qaıdar, Rabıǵa Syzdyq pen Shora Sarybaıdy arnaıy medalmen marapattady. Marapattaý rásimi «Rýhanı jańǵyrý: ǵalymdar murasy» taqyrybyndaǵy dóńgelek ústel aıasynda ótti.
2018 jyly Digital Bridge halyqaralyq ınnovatsııalyq forýmynda Qazaqstandaǵy tsıfrlandyrý salasyndaǵy alǵashqy marapat – Digital Bridge Awards tabystaldy.
Marapattyń maqsaty – aqparattyq-kommýnıkatsııalyq tehnologııalar salasynda jobalar ázirleıtin otandyq kompanııalardy, memlekettik organdar men jergilikti basqarý uıymdaryn tsıfrlyq transformatsııadaǵy jetistikterge yntalandyrý. Syılyq «Úzdik tsıfrlyq bastama», «Úzdik tsıfrlandyrý keńsesi» jáne «Úzdik IT-kompanııa» atalymdary boıynsha beriledi.
2024 jyly Astanada úsh myńnan astam dombyrashy Qurmanǵazy Saǵyrbaıulynyń «Balbyraýyn» kúıin bir mezette oryndap, Qazaqstannyń Gınnes rekordtar kitabyna endi. «Naǵyz qazaq – dombyra» atty aýqymdy shara jeńil atletıkaǵa arnalǵan «Qazaqstan» sport kesheninde ótti. Onda elordalyq dombyra úıirmeleriniń úsh myńnan astam qatysýshysy áıgili kúıdi birge oryndady.
2025 jyly Dımash Qudaıbergen 2026 jyly kórermenge jol tartatyn «Voice Beyond Horizon» atty jańa jobasyn tanystyrdy. Joba aıasynda ol Hunan TV telearnasymen birlesip, álemniń segiz elinen ánshilerdi Qazaqstanǵa shaqyrdy. Olar Uly Jibek joly boıyndaǵy órkenıetterdi án arqyly toǵystyryp, mýzykalyq saparǵa attandy. Qatysýshylar 22 kúnde 7 436 shaqyrym jol júrip, Qazaqstannyń tórt qalasy – Túrkistan, Aqtaý, Almaty jáne Astanada boldy.
2025 jyly Italııa astanasy Rımdegi Villa Grazioli saıabaǵynda qazaqtyń uly aqyny ári oıshyly Abaı Qunanbaıulynyń bıýsti ashyldy. Rásimge QR Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva men Italııanyń zııaly qaýym ókilderi qatysty. Mınıstr Abaı beınesiniń Rımde boı kóterýi Qazaqstan men Italııa arasyndaǵy rýhanı baılanystyń sımvoly ári halyqtar dostyǵyn nyǵaıtatyn mádenı dıalogtyń jalǵasy ekenin atap ótti.
