29 ShІLDE. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

29 shilde, JEKSENBІ

Reseıde áskerı-teńiz flotynyń kúni. KSRO Joǵarǵy Keńesi Prezıdıýmynyń «Merekelik jáne ataýly kúnder týraly» 1980 jylǵy 1 qazandaǵy Jarlyǵymen shildeniń sońǵy jeksenbisinde atap ótiledi.

Ýkraınada saýda qyzmetkerleriniń kúni. Jyl saıyn shildeniń sońǵy jeksenbisinde Ýkraınada saýda salasynyń qyzmetkerleri ózderiniń kásibı merekelerin atap ótedi.

ESTE QALAR OQIǴALAR

76 jyl buryn (1936) Búkilodaqtyq ortalyq atqarý komıtetiniń Qaraǵandy oblysyn bólý týraly qaýlysy jaryq kórdi. Osy qujatqa sáıkes Soltústik Qazaqstan oblysy bólinip shyqty. Qaraǵandy oblysynyń ortalyǵy - Qaraǵandy qalasy. Oblys quramynda 11 qala, 39 kent, 168 aýyldyq ákimshilik okrýgi bar.

76 jyl buryn (1936) Qostanaı men Torǵaı gýbernııalarynyń negizinde Qostanaı oblysy quryldy. Ortalyǵy - Qostanaı qalasy. Búgingi tańda oblys quramynda 5 qala, 13 kent, 16 aýdan, 808 aýyldyq eldi meken bar.

12 jyl buryn (2000) Semeı polıgonynyń aýmaǵynda sońǵy ıadrolyq zarıad joıyldy. Uzaq jyldar boıy kóp qasiret shekken Qazaqstan halqy halyqaralyq atom zardabynyń búkil aýyrtpalyǵyn kóterip keldi. 45 jyl boıyna derlik Semeı dalasynda 459 ıadrolyq jarylys, sonyń ishinde aýada 113 jarylys jasaldy. Radıoaktıvtik sáýle alǵan jarty mıllıonnan astam qazaqstandyqtardyń densaýlyǵy ıadrolyq jantalasa qarýlanýdyń qurbandyǵyna shalyndy.

22 jyl buryn (1990) Almatydaǵy Medeý muz aıdynynda «Azııa  daýysy» mýzyka ónerindegi tanymal ánder men talantty oryndaýshylardyń birinshi Halyqaralyq baıqaýy ótti. Bas júldeni Ózbekstannan kelgen «Kars» toby jeńip aldy. 1993 jyly «Azııa  daýysy» Halyqaralyq festıvaldar uıymdastyrý federatsııasyna (FIDOF) múshelikke qabyldandy. Atalǵan baıqaýǵa arnalǵan «Altyn dombyra» júldesin alǵashqy jyldary M.Júnisova, N.Esqalıeva, 1997 jyly R.Rymbaeva jeńip aldy.

20 jyl buryn (2002) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlysymen «Qazaqstan Respýblıkasynda taratylatyn sheteldik buqaralyq aqparat quraldaryn esepke alý erejesi» bekitildi.

138 jyl buryn (1874) aǵylshyndyq Ýolter Vıngfıld jınalmaly tennıs kortyna patent aldy.

98 jyl buryn (1914) birinshi dúnıejúzilik soǵystyń alǵashqy oǵy atyldy. Avstrııa-Vengrııa Serbııanyń astanasy Belgradty atqylaı bastady.

7 jyl buryn (2005) elordada jańa saıabaq ashyldy. Ol Qazaqstan sportkesheniniń mańynda Aq Bulaq ózeniniń jaǵalaýynda ornalasqan. Jalpy aýmaǵy 11,32 ga quraıdy. Saıabaqta 2 myń 800 sharshy metrge gúl, 1800 aǵash kósheti otyrǵyzylǵan, 385 shamdar ornatylǵan. 2 myń 146 sharshy metrdi quraıtyn balalarǵa arnalǵan oıyn alańy bar. Munda múmkindigi shekteýli balalarǵa arnalǵan oıyn alańdary da bar. Sportshylarǵa arnalǵan jattyǵý oryndary kishigirim tennıs kortyn, basketbol alańyn, badmınton oınaıtyn alańdy quraıdy. Saıabaqtyń ortalyǵynda jalpy dıametri 18 metrdi quraıtyn sý burqaq ornalasqan.

7 jyl buryn (2005) Almatyda shildeniń 29 men 31 aralyǵynda «Taý samal» atty avtorlyq óleńderdiń festıvali ótti.

Uıymdastyrýshysy - Almaty oblysy ákimshiliginiń qoldaýymen «Aelıta» shyǵarmashylyq birlestigi. Sharaǵa qoldaý kórsetkender «Dilmah» saýda markasy, «Oil trade center» kompanııasy jáne «Shymbulaq» taý shańǵysy kýrorty.

3 jyl buryn (2009) Pavlodar oblysynda Esqara aýylynda jańa meshit ashyldy.

Kók kúmbezdi jáne tórt munaraly meshit mekteptiń janynan salynyp otyr. Bul kezdeısoq emes - meshitke Uly Otan soǵysy jyldary qaza tapqan burynǵy muǵalim Shaıdolla Ahmetovtyń (1910-1943) esimi berilgen.

Meshit Jelezın aýdany turǵyndarynyń qarjylaryna salynyp otyr, jaýyngerdiń uly men nemereleri de qomaqty úles qosty.

2 jyl buryn (2010) Astanada «Meniń Otanym - Qazaqstan» serııasy aýqymynda «Baıanaýyl» kitaby jaryq kórdi. Kórkem bezendirilgen ǵylymı-kópshilik basylymdy tarıh ǵylymdarynyń doktory Jambyl Artyqbaev jazyp shyqty. Baspa 2006 jyldan «Meniń Otanym - Qazaqstan» serııasymen bizdiń tarıhı aımaqtarymyzǵa arnalǵan kitaptar shyǵaryp keledi. Buǵan deıin «Ulytaý», «Oıyl», «Ereımentaý», «Qazyǵurt», «Otyrar» atty kitaptar shyqqan bolatyn. Jambyl Artyqbaevtyń kitabynda Baıanaýyl óńiriniń burynǵy jáne qazirgi tarıhynan syr shertiledi. Tabıǵaty kórkem óńirden talaı marqasqa azamattar shyqqan.

Tanystyrylymǵa qatysqan zııaly qaýym bul kitap ólketanýshylar men tarıhshylarǵa ǵana emes, óńirdiń ereksheligin bilýge qumartqan búkil oqyrman qaýym úshin de paıdaly ekenin atap ótti. «Baıanaýyl» kitabynyń alǵashqy taralymy - 1000 dana.

2 jyl buryn (2010) Polshanyń Baltyq jaǵalaýyndaǵy Lenbe kýrorttyq qalashyǵynda Qazaqstanǵa arnalǵan kórme ótti. Bul polshalyq qala úshin kórmeniń erekshe eksponaty baı jabdyqtarǵa toly qazaqtyń naǵyz kıiz úıi boldy. Sondaı-aq «Astana - bolashaqtyń qalasy» jáne «Qazirgi Qazaqstan» fotokórmeleri de qoıyldy. Jergilikti úkimettik emes uıymdardyń uıymdastyrýymen ótip otyrǵan «Teńiz ben Dala - eki kúsh» atty kórme Qazaqstannyń bastamasymen bıylǵy jyly Birikken Ulttar Uıymynda «Mádenıetter jaqyndasýynyń halyqaralyq jyly» aıasynda Qazaqstan men Polsha halyqtarynyń mádenıetin tanýdaǵy taǵy bir qadam bolyp tabylady. Kórme aıasynda qazaqtyń mýzyka ónerin zertteýshi Aleksandr Zataevıchtiń «Qazaq halqynyń 1000 áni» kitabynyń tusaýkeseri taǵy bir aıtýly sát boldy.

31 jyl buryn (1981) Áýlıe Paveldiń londondyq shirkeýinde brıtandyq taq murageri hanzada Charlz Ýelskıı men Dıana Spenser hanymnyń nege otyrý rásimi ótti.

154 jyl buryn (1874) AQSh-tyń qysym kórsetýimen Japonııa sheteldikter úshin Tokıo men Osakanyń esigin ashty.

138 jyl buryn (1874) aǵylshyndyq Ýolter Vıngfıld jınalmaly tennıs kortyn patenttedi.

94 jyl buryn (1918) bolshevıkter Maksım Gorkııdiń «Jańa ómir» gazetin japty.

91 jyl buryn (1921) Adolf Gıtler Ulttyq-sotsıalıstik nemis jumys partııasynyń kóshbasshysy boldy.

71 jyl buryn (1941) Rýmynııa 1940 jyly KSRO-ǵa berilgen Bessarabııa men Býkovınydi ózine qaıtaratyndyǵyn málim etti.

70 jyl buryn (1942) KSRO-da Aleksandr Nevskıı, Sývorov jáne Kýtýzov ordenderi taǵaıyndaldy.

64 jyl buryn (1948) Londonda Olımpıada oıyndarynyń ashylýy ótti.

55 jyl buryn (1957) 1956 jyldyń 23 qazanynda bekitilgen MAGATE-niń Jarǵysy kúshine endi.

27 jyl buryn (1985) M.S.Gorbachev kez kelgen bir jaqty ıadrolyq jarylystardy toqtatý týraly  Keńester Odaǵynyń sheshimi týraly málim etti. 1986 jyldyń 1 qańtaryna deıin moratorıı jarııalandy.

ESІMDER

89 jyl buryn (1923-1984) jazýshy, aýdarmashy ANTONOV Vasılıı dúnıege keldi.

Aqmola oblysynda týǵan. Uly Otan soǵysyna, Lenıngrad qursaýyn buzýǵa qatysqan.

Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetin bitirgen. Alǵashqy kitaby - satıralyq áńgimeler jınaǵy 1961 jyly jaryq kórgen. Kórkem aýdarma salasynda J.Tilekovtiń «Jońǵar dalasynda», Ó.Qanahınniń «Dámeli», J.Bosaqovtyń «Dúrbeleń» romandaryn orysshaǵa tárjimalaǵan.

79 jyl buryn (1933) Qazaqstannyń eńbek sińirgen sáýletshisi ÝHOBOTOV Lev Leonıdovıch dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan. Lenıngrad keskindeme, músin jáne sáýlet ınstıtýtyn bitirgen. 1963 jyldan Almaty qalasynda turyp, Qazaqstan qala qurylysyn jobalaý ınstıtýtynda jobalaý tobynyń jetekshisi, bólim bastyǵy, bas sáýletshisi qyzmetterin atqarǵan. Onyń jobasy boıynsha (sáýletshiler N.Rıpınskıı, ıÝ.Ratýshnyılarmen birge) Almaty qalasynda Respýblıka saraıy, «Qazaqstan» qonaq úıi, t.b. ǵımarattar salyndy.

74 jyl buryn (1938) tehnıka ǵylymynyń doktory, M.Dýlatı atyndaǵy Taraz memlekettik ýnıversıtetiniń professory BAKIROV Rashıd dúnıege keldi.

Jambyl oblysynda týǵan. Tashkent polıtehnıkalyq ınstıtýtyn, máskeýdegi N.Baýman atyndaǵy Joǵary tehnıkalyq ýchılışeniń aspırantýrasyn bitirgen. Qaraǵandy mashına jasaý zaýytynda, Qaraǵandy polıtehnıkalyq ınstıtýtynda istegen. Ǵalymnyń 100-ge jýyq ǵylymı jumysy, 2 monografııasy, birneshe oqý-ádistemelik eńbegi jáne avtorlyq kýálikteri bar.

63 jyl buryn (1949) Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty, Zańnama jáne quqyqtyq máseleler komıtetiniń múshesi, Qazaqstan Respýblıkasy prokýratýrasynyń qurmetti qyzmetkeri JUMABAEV Ermek Jıanshauly dúnıege keldi.

Pavlodar oblysynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Baıanaýyl aýdany prokýratýrasynyń tergeýshisi, Pavlodar oblysy prokýratýrasynyń aǵa tergeýshisi, Indýstrıalnyı aýdany prokýrorynyń orynbasary, Ekibastuz, Maı, Jelezınsk aýdandarynyń prokýrory qyzmetterin atqarǵan. 1995 jyldan beri Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty.

«Qurmet» ordenimen, Qazaqstan Respýblıkasynyń Qurmet Gramotasymen jáne úsh medalmen marapattalǵan.

57 jyl buryn (1955) Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi, «Ortalyq Qazaqstan» oblystyq gazetiniń basshysy - bas redaktory SEMBAEV Maǵaýııa Slanbekuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysy Qarqaraly aýdanynyń Aqqora aýylynda týǵan. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.

Qaraǵandy oblystyq «Ortalyq Qazaqstan» gazetiniń tilshisi, bólim meńgerýshisi, respýblıkalyq «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Qaraǵandy oblysy boıynsha menshikti tilshisi, Qaraǵandy oblystyq «Ortalyq Qazaqstan» gazetiniń jaýapty hatshysy, bas redaktordyń birinshi orynbasary, bas redaktordyń mindetin atqarýshy, E.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetinde jýrnalıstıka fakýltetiniń aǵa oqytýshysy, respýblıkalyq «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Qaraǵandy oblysy boıynsha menshikti tilshisi qyzmetterin atqarǵan. Qazirgi qyzmetinde - 1997 jyldyń qarashasynan.

Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń «Mádenıet qaıratkeri» belgisiniń ıegeri. Qazaqstan Respýblıkasynyń merekelik medaldarymen marapattalǵan.

Qazaqstan Jýrnalıster odaǵy syılyǵynyń, bas redaktorlardyń G.Tolmachev atyndaǵy syılyǵynyń laýreaty.

33 jyl buryn (1979) Batys Qazaqstan oblysy ákiminiń orynbasary ShÁPKENOV Serik Jambyluly dúnıege keldi.

Serik Jambyluly Shápkenov, 1979 jyl týǵan, bilimi joǵary, Batys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Mamandyǵy ekonomıst-matematık.
Eńbek jolyn Batys Qazaqstan memlekettik ýnıversıtetinde oqytýshy bolyp bastady. 2001-2001 jyldary Batys Qazaqstan oblysynyń qorshaǵan ortany qorǵaý mekemelerinde jetekshi maman boldy.
2002-2006 jyldary Batys Qazaqstan  oblystyq qarjy  basqarmasynda jetekshi ekonomıst, bas maman-ekonomıst laýazymdaryn atqardy.
2006 jyly Batys Qazaqstan oblysy ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý departamentiniń bólim bastyǵy boldy.
2006-2007 jyldary Batys Qazaqstan oblysy aýyl sharýashylyǵy departamentiniń bólim bastyǵy, departament dırektorynyń orynbasary qyzmetterin atqardy.
2007-2009 jyldary Batys Qazaqstan oblysy ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý departamenti dırektorynyń orynbasary.
2009-2012 jyldary Batys Qazaqstan oblysy ekonomıka jáne bıýdjettik josparlaý basqarmasynyń bastyǵy boldy.

2012 jyldyń qańtarynan - oblys ákiminiń orynbasary.

50 jyl buryn (1962) QR Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi Aqparat jáne baılanys departamentiniń dırektory QUNDAQBAEV Marat dúnıege keldi.