29 qyrkúıek. QazAqparat kúntizbesi

29 qyrkúıek, SENBІ

Dúnıejúzilik júrek kúni

Jyl saıyn atap ótiletin mereke, alǵash ret 1999 jyly Dúnıejúzilik júrek federatsııasynyń bastamasymen uıymdastyryldy. Bul aktsııany Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy, ıÝNESKO jáne basqa da mańyzdy uıymdar qoldaǵan. Bastapqyda qyrkúıektiń sońǵy jeksenbisinde ótkizilse, 2011 jyldan beri tirkelgen kúni - 29 qyrkúıek boldy.

Jańa datany engizýdiń maqsaty - qoǵamda álemdegi júrek-qantamyr aýrýlarynyń epıdemııasyna baılanysty týyndaǵan qaýiptiliktiń bar ekenin uǵyndyrý. Dúnıejúzilik júrek kúni «Ómirge arnalǵan júrek» uranymen ótkizilýde.

Halyqaralyq kofe kúni

Bul merekeni búkil álem boıynsha kofe ishkendi jaqsy kóretin adamdar atap ótedi. Ataýly kún kofe ósiretin elder ǵana emes, ony eń kóp tutynatyn elderdiń turǵyndary arasynda da tanymal.

Argentınada ónertapqysh kúni

1986 jyldan beri jyl saıyn atalyp ótiledi. Mundaı data kezdeısoq tańdalǵan joq: 1899 jyly osy kúni qazirgi qalamsapty oılap tapqan Laslo Bıro dúnıege kelgen bolatyn.

ESTE QALAR OQIǴALAR

1924 jyly Orynborda (ol kezde Qazaqstannyń birinshi astanasy bolǵan) V Búkilqyrǵyz (Búkilqazaq) áıelder bólimshesi jetekshileriniń jıyny ótti. Jınalysty Qazaqstanda keńes bıligin ornatý jolynda kúresken belsendilerdiń biri, Halyqaralyq kommýnıstik áıelder qozǵalysynyń múshesi Alma Orazbaeva ashqan bolatyn.

1992 jyly Dúnıe júzi qazaqtary quryltaıynyń alǵashqy saltanatty májilisi ótti.

1993 jyly Temirtaý qalasynyń mańynan qazaqstandyq geologtar metall, altyn, qola, molıbden kontsentratsııasyna jáne basqa da qundy elementterge baı mys kenin tapty.

1993 jyly Venada ótken MAGATE Bas konferentsııasynyń 37-shi turaqty sessııasynda Qazaqstan osy halyqaralyq uıymǵa múshe etip qabyldandy.

2000 jyly Semeıde «Abaı kúni» atty І Halyqaralyq poezııa festıvali ótti. Oǵan Qazaqstan, Reseı, Túrkııa jáne Japonııadan tanymal jazýshylar men aqyndar qatysty.

2005 jyly Aqordada Elbasy Nursultan Nazarbaevqa Qazaqstandaǵy Koreıa Respýblıkasynyń Tótenshe jáne Ókiletti elshisi Kım Il-sý senim gramotasyn tapsyrdy.

2005 jyly 1999 jyly ótken ulttyq halyq sanaǵynyń qorytyndysy boıynsha shyǵarylǵan alǵashqy Taldamalyq esep jınaǵy jaryq kórdi.

Jınaqty Qazaqstan Respýblıkasynyń Statıstıka agenttigi, QR Ekonomıka jáne bıýdjetti josparlaý mınıstrliginiń qoldaýymen turǵyn halyq salasyndaǵy BUU-nyń qory shyǵardy.

Taldamalyq esepte halyqtyń ekonomıkalyq belsendiligi týraly, tilderdi meńgerýi, bilim deńgeıi týraly málimetter alǵash ret kórsetilgen. Sonymen qatar, azamattardyń turǵyn úı jaǵdaılary, nekege otyrýy, úı sharýasyndaǵy áıelder týraly statıstıkalyq taldaýlar jasalǵan.

2009 jyly Almatyda «Stalınızm jáne Qazaqstandaǵy 1920-1940 jyldardaǵy repressııa» atty jańa kitaptyń tusaýkeseri ótti.

Kitap «Zerde» men Frıdrıh Ebert (Germanııa) qorlarynyń birlesken jobasy aıasynda jaryq kórgen.

Osy ýaqytqa deıin jabyq muraǵat qorlarynda saqtalyp kelgen tergeý materıaldaryn negizge ala otyryp qazaq baılaryn, ıshan, ımam, moldalardy, sondaı-aq ulttyq saıası basqarýshy topty joıý úderisi jeke adamdardyń qaıǵyly taǵdyry arqyly kórsetilgen.

Keńes Odaǵynyń quramyndaǵy qazaq qoǵamy ótken ǵasyrdyń 20-30-jyldary óz tarıhynda buryn kezdestirmegen zulmatty basynan keshirgeni belgili.

2011 jyly Belarýs pen Qazaqstan halyqaralyq kólik tasymaldarynda ruqsatty qajet etpeıtin júıeniń kezeń-kezeńmen engizilýin kelisti.

2011 jyly Qazaqstannyń mádenıetinde úlken mańyzǵa ıe qazaq sheberleriniń oryndaýyndaǵy úsh dıskili operalyq arııalar jınaǵy shyǵaryldy.

2012 jyly Shymkent qalasyndaǵy «Jeńis» saıabaǵynyń kireberisinde Keńes odaǵynyń batyry, general-maıor Sabyr Rahymovqa eskertkish ornatyldy. Dańqty general eskertkishiniń bıiktigi 4 metr 20 santımetr, al tuǵyrymen qosqanda 7 metrden asady. Bul Qazaqstanda Sabyr Rahymovqa qoıylǵan tuńǵysh eskertkish. Stalınniń ózi «temir general» dep moıyndaǵan Sabyr Rahymov 1902 jyly Ońtústik Qazaqstan oblysy Qazyǵurt aýdanynda dúnıege kelgen. Biraq, keıbir derekterde ol Tashkent qalasynda ómirge kelgen dep aıtylady. Ol 1945 jyldyń 26 naýryzda maıdan dalasynda qaza tapqan.

2014 jyly Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Kaspıı mańyndaǵy memleketter basshylarynyń tórtinshi sammıtine qatysý úshin Astrahan qalasyna bardy.

Sharaǵa  Ázerbaıjan prezıdenti Ilham Alıev, Iran prezıdenti Hasan Rýhanı, Reseı prezıdenti Vladımır Pýtın men Túrikmenstan prezıdenti Ǵurbanǵuly Berdimuhamedov qatysty.

2015 jyly Aqtóbede XIV Qazaqstan-Reseı «Eýropa-Azııa: shekarasyz yntymaqtastyq» halyqaralyq kórmesi ótti.

2016 jyly Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev jumys saparymen Pavlodar qalasyna bardy. Jumys sapary aıasynda Elbasy áleýmettik, aýyl sharýashylyǵy jáne kólik salasynyń birqatar nysanyn aralap, óńirdiń jurtshylyǵymen kezdesti.

2016 jyly Pavlodar oblysynyń qoǵam ókilderimen beınekópir rejıminde tildesken Elbasy topyraqty ken fabrıkasy - «KAZ Minerals Bozshakol» JShS-in iske qosty. Kaolınızatsııalanǵan kendi óńdeıtin fabrıkany iske qosý 2016 jyldyń tórtinshi toqsanynda-aq alǵashqy mys kontsentratyn shyǵarýǵa múmkindik berdi. Bul óz kezeginde Bozshakól ken baıytý kombınatyndaǵy kendi qaıta óńdeý qýatyn 25-ten 30 tonnaǵa deıin arttyrdy.

2016 jyly Almatyda Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyna, El táýelsizdiginiń 25 jyldyǵyna arnalǵan «Almas qylysh» fılminiń (alǵashqy ataýy - «Qazaq eli») tusaýy kesildi. 10 serııadan yqshamdalyp, 2 saǵat 10 mıntýttyq fılm retinde jasalǵan kınokartına jýrnalıster men Almatynyń zııaly qaýymyna tanystyryldy.

2016 jyly  Atyraýda «Atyrau invest-2016» III halyqaralyq ınvestıtsııalyq forým óz jumysyn bastady. Oǵan memlekettik organdar, ulttyq kompanııalar, damý ınstıtýttary, taıaý jáne alys shetel dıplomatııalyq ókildikteriniń ókilderi, sondaı-aq shetel jáne otandyq ınvestorlar qatysty.

1515 jyly Shveıtsarııa Frantsııamen Máńgilik beıbitshilik kelisimine qol qoıdy.

1916 jyly «Standart Oıl» kompanııasynyń negizin qalaýshy Djon Rokfeller álemde alǵashqy mıllıarder atandy.

1988 jyly BUU-nyń bitimgershil kúshterine Nobel syılyǵy berildi.