29 qańtar. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

29 qańtar, SÁRSENBІ

Moldovada prokýratýra qyzmetkerleriniń kúni.

Ýkraınada órtten qorǵaý qyzmetkerleriniń kúni. Jyl saıyn qańtardyń 29-ynda atalyp ótedi.

ESTE QALAR OQIǴALAR

80 jyl buryn (1934) Shymkent qorǵasyn zaýyty iske qosyldy. Qazir osy zaýyt TMD elderi boıynsha qorǵasyn qaldyqtaryn óńdeý isimen aınalysatyn eń iri kásiporyn bolyp esepteledi.

22 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy men Iran Islam Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatý týraly hattamaǵa qol qoıyldy.

21 jyl buryn (1993) Shveıtsarııanyń Davos qalasynda Búkildúnıejúzilik ekonomıkalyq forým ótti. Oǵan Elbasy N.Á.Nazarbaev qatysyp, «Brıtısh» jáne «Adjıp» kompanııalary Qazaqstandaǵy iri Qarashyǵanaq munaı-gaz ken ornyn ıgerýge jarııalanǵan tenderdi utyp alǵanyn habarlady.

16 jyl buryn (1998) «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵynan Talǵat Musabaev bastaǵan halyqaralyq ekıpaj ǵaryshqa attandy.

15 jyl buryn (1999) Oljas Súleımenovtiń Іzgilik akademııasy ashyldy.

7 jyl buryn (2007) Rýmynııanyń Baıa Mare qalasynda qazaqstan-rýmyn birlesken «Romaltyn» seriktestiginiń tusaýkeser rásimi ótti.

4 jyl buryn (2010) Pavlodarda «Urpaǵym, saǵan arnalady» («Tebe, tovarış potomok») degen atpen jańa kitap jaryq kórdi.

Onyń avtory, Uly Otan soǵysynyń ardageri, oblystyq ólketaný murajaıynyń burynǵy dırektory Mıhaıl Gapon, kitap betterinde ataqty pavlodarlyqtardyń - Keńes Odaǵy Batyrlarynyń, Dańq ordeniniń tolyq ıegerleriniń, ómirbaıandary jarııalanyp otyr. Avtor sondaı-aq, Aleksandr Nevskıı ordenimen marapattalǵan jerlesteri týraly da áńgimeleıdi.

Basylymnyń betinde Aýǵanstanda jaýyngerlik boryshyn óteý kezinde qaza tapqan ınternatsıonal-jaýyngerlerdiń esimderi de bar. Oǵan qosa, 1941 jyly Máskeýde ótken Jeńis sherýine qatysqan pavlodarlyqtardyń tolyq esimderi alǵash jarııalanyp otyr. Jáne Jeńistiń 60 jyldyǵyna oraı Astanada ótken paradqa qatysýshylardyń esimderi de basylǵan.

«Urpaǵym, saǵan arnalady» kitaby - Mıhaıl Gaponnyń jerlesteri men qarýlastaryna arnaǵan ekinshi kitaby. «Olardyń esimi máńgi umytylmaıdy» («Ih ımena ývekovecheny») dep atalatyn alǵashqy kitaby 2001 jyly jaryq kórgen bolatyn.

4 jyl buryn (2010) Kókshetaýdaǵy «Dostar» mádenıet úıinde sheshen-ıngýsh mádenıetiniń kúni ótti.

4 jyl buryn (2010) Qazaqstandyq ánshi Masha Mýdrıak Italııadaǵy «Raccomandati» televızııalyq konkýrsynyń jeńimpazy atandy.

4 jyl buryn (2010)Almatyda «Retro» galereıasynda qazaqstandyq sýretshi ıÝrıı Harchenkonyń «Tsvet ı nejnost» kórmesi ashyldy.

4 jyl buryn (2010) Aqmola oblysy Sandyqtaý aýdanynda aýdandyq ІІB-de dańq mýzeıi ashyldy.

4 jyl buryn (2010) Qytaıdyń astanasyna alǵash ret «Túrkimenstan - Ózbekstan - Qazaqstan - Qytaı» gaz qubyry boıynsha Ortalyq Azııadan tabıǵı gaz jetkizildi.

3 jyl buryn (2011) Almatyda MEGA Alma-Ata iri saýda-saýyqtyrý ortalyǵynyń jańa mega-aýmaǵynyń resmı ashylýy ótti.

3 jyl buryn (2011) Qaraǵandy oblysy Temirtaý qalasynan Astanaǵa VII qysqy Azııa oıyndarynyń alaýy jetkizildi.

1 jyl buryn (2013) Qostanaı oblystyq ІІD «Dınamo» qaýymdastyǵynyń sporttyq zaly ashyldy.

1 jyl buryn (2013) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev «Jeke basty kýálandyratyn qujattar týraly» QR Zańyna qol qoıdy.

ESІMDER

8 4 jyl buryn (1930-1992) qoǵam jáne memleket qaıratkeri, ǵalym, ekonomıka ǵylymdarynyń kandıdaty, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ekonomısi JANDOSOV Sanjar Orazuly dúnıege keldi.

Almaty qalasynda týǵan.

Ózbekstandaǵy Qoqan munaı tehnıkýmyn, Qazaq memlekettik ýnıversıtetin (ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti), SOKP OK janyndaǵy Qoǵamdyq Ǵylym Akademııasyn bitirgen.

Atyraý oblysyndaǵy Qosshaǵyl, Qulsary munaı óndirý kásipshilikterinde, Qazaq KSR josparlaý komıtetiniń ekonomısi, Almaty qalalyq partııa komıtetiniń nusqaýshysy, Almaty oblystyq partııa komıtetiniń nasıhattaý bóliminiń meńgerýshisi, Memlekettik tele-radıohabarlary komıteti tóraǵasynyń orynbasary, Qazaqstan KP OK nasıhat bólimi meńgerýshisiniń orynbasary, meńgerýshisi, Almaty qalalyq partııa komıtetiniń hatshysy, Qazaq KSR Memlekettik josparlaý komıteti janyndaǵy Ekonomıka ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń dırektory, Qazaqstan KP OK-niń ǵylym men oqý oryndary bóliminiń meńgerýshisi, Kásibı-tehnıkalyq bilim berý memlekettik komıtetiniń tóraǵasy, Shymkent oblystyq atqarý komıtetiniń tóraǵasy, Eńbek jóne áleýmettik máseleler jónindegi memlekettik komıteti tóraǵasy qyzmetterin atqarǵan.

Qazaq KSR-i Joǵarǵy Keńesi 3-shaqyrylym depýtaty. Qazaqstan kásipkerleri kongresiniń tuńǵysh prezıdenti. Qazaqstannyń demokratııalyq jańarýyna, respýblıka ekonomıkasynyń naryq qatynasyna aýysýyna jáne elimizde jeke kásipkerliktiń damýyna zor úlesin qosty.

«Prıntsıpy optımızatsıı regıonalnogo planırovanııa», «Sıstemnyı analız v regıonalnom planırovanıı», «Optımızatsııa otraslevyh ı regıonalnyh kompleksov Kazahstana» (birlesken avtorlyqta), «Ekonomıcheskıe problemy razmeşenııa selskogo hozıaıstva v Kazahstane» (birlesken avtorlyqta) atty kitaptardyń avtory.

Eńbek Qyzyl Tý, «Qurmet Belgisi» ordenderimen marapattalǵan.

78 jyl buryn (1936-1999) jazýshy, Qazaq KSR-iniń eńbek sińirgen mádenıet qyzmetkeri SÚNDETOV Maǵzom dúnıege keldi.

Atyraý oblysynda týǵan. Qazaq memlekettik ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka bólimin bitirgen. «Jazýshy» baspasynyń redaktory, aǵa redaktory, bólim meńgerýshisi bolyp istegen. 1990-1996 jyldary «Ana tili» baspasynyń bas redaktory bolǵan. Tuńǵysh áńgimeler jınaǵy 1961 jyly «Jol aıryǵy» degen atpen jaryq kórgen. «Balyq aýlaı barǵanda» áńgimeleri, «Kútemin seni, Dıdar», «Ot ishindegi adam» povesteri, «Úzeńgi joldas», «Qumdaǵy aýyl», «Eliktiń laǵy» povester men áńgimeleri, «Eskeksiz qaıyq», «Qyzyl aı» romandary, t.b. shyǵarmalary jaryq kórgen. Jazýshynyń kóptegen týyndylary nemis, cheh, vengr, ıýgoslav, t.b. tilderge aýdarylǵan.

«Eńbektegi erligi úshin» medalimen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

78 jyl buryn (1936) M.Áýezov atyndaǵy Qazaq memlekettik akademııalyq drama teatrynyń akteri ORAZBAEV Sábıt Qońyrbaıuly dúnıege keldi.

Shymkent oblysynda týǵan. Qurmanǵazy atyndaǵy óner ınstıtýtynyń teatr fakýltetin bitirgen. «Sábıt Orazbaev» monografııasynyń avtory. 1959 jyldan - Almaty kınostýdııasynyń akteri. Qazirgi qyzmetinde - 1960 jyldan beri. «Qabyl - Adamnyń uly» (Іbilis), «Abylaı han» (Buqar jyraý), «Revızor» (Gorodnıchıı), «Júreıik, júrek aýyrtpaı» jáne basqa da spektaklderde oınaǵan, kóptegen kınofılmderge túsken. Eńbek Qyzyl tý, «Parasat», «Otan» ordenderimen. QazaqKSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan. Memlekettik syılyqtyń laýreaty.

51 jyl buryn (1963) «Alaqaı» Aqtóbe oblystyq qýyrshaq teatrynyń dırektory QURMANALINA Ásııa Tájibekqyzy dúnıege keldi.

Shymkent qalasynda týǵan. Almaty tehnologııalyq tehznıkýmyn, Q.Jubanov atyndaǵy Aqtóbe memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.

1982 jyldan - Aqtóbe oblystyq drama teatrynyń bezendirýshi-sýretshisi. 1989 jyldan - Aqtóbe oblystyq «Alaqaı» qýyrshaq teatrynda bas sýretshi. Qazirgi qyzmetinde - 2009 jylǵy qańtardan beri. Teatr qaıratkerleri odaǵynyń, Qazaqstan sýretshiler odaǵynyń múshesi, UNIMA (Qýyrshaq teatrlary qaıratkerleriniń halyqaralyq odaǵy) múshesi. QR Prezıdenti janyndaǵy Otbasy jáne áıelder isi jónindegi ulttyq komıssııanyń «Qanatty áıel ІІ» baıqaýynyń dıplomanty. Mádenıet qaıratkeri.

48 jyl buryn (1966) jazýshy, satırık, Balǵabek Qydyrbekuly atyndaǵy syılyqtyń tuńǵysh ıegeri ÁBDІRAMAN Ermahan Shaıhyuly dúnıege keldi. Túrkistan qalasynda týǵan.

Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýnıversıtetin bitirgen.

1986-1988 jyldary - Túrkistan qalasyndaǵy «Qaıta qalpyna keltirý» sheberhanasynyń jumysshysy, 1991-1992 jyldary «Qazaq ýnıversıteti» (qazirgi «Sanat») baspasynyń redaktory. 1993-1995 jyldary - «Túrkistan» gazetiniń mádenıet bóliminiń meńgerýshisi, Túrkistan qalalyq ákimshiligi ishki saıasat bóliminiń bas mamany, «Túrkistan» tynysy» telearnasynyń dırektory, 1995-1996 jyldary «Turan» telearnasynyń redaktor-rejıssery, 1996-1999 jyldary - Túrkistan qalalyq mádenıet bóliminiń rejısser-stsenarısti, 1999-2006 jyldary - Ál-Farabı atyndaǵy Qazaqtyń Ulttyq ýnıversıtetiniń oqytýshysy. 2000-2001 jyldary - «Bıkesh» respýblıkalyq qyz-kelinshekterge arnalǵan gazettiń bas redaktory, 2001-2007 jyldary - «Aıqyn» gazetiniń tilshisi, «Dala men qala» gazeti bas redaktorynyń orynbasary, «50 de 50» gazetiniń bas redaktory, 2007-2009 jyldary - «Aıqyn» gazetiniń jaýapty hatshysy qyzmetterin atqarǵan. 2009 jyldan - «Aıqyn» gazeti bas redaktorynyń orynbasary. «Qazaqstan» Ulttyq telearnasynda qaıta ashylǵan «Qymyzhana» ázil-ospaq otaýynyń stsenarıılerin jazǵan.

«Aýyz tıe otyryńyz», «Bir túrli kitap», « Kúıeý keltir, qyz uzat, toıyńdy qyl», «Qazirgi qazaq satırasy», «Mynaýyń jyndy eken» atty kómekshi oqý quralynyń avtory.

38 jyl buryn (1976) Ońtústik Qazaqstan oblysy ákiminiń birinshi orynbasary OSPANOV Berik Serikuly dúnıege kelgen Almaty oblysynda týǵan. Qazaq memlekettik agrarlyq ýnıversıtetin, Ortalyq Azııa ýnıversıtetin, Qazaq ekonomıka jáne agroónerkásip keshenin uıymdastyrý ǵylymı-zertteý ınstıtýtyn, aspırantýrany, doktorantýrany bitirgen. Ekonomıka ǵylymdarynyń doktory.

1997-2002 jyldary - Qazaq qoı sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý tehnologııalyq ınstıtýtynyń Myńbaev atyndaǵy tájirıbe sharýashylyǵynyń ekonomısi, Qazaq ekonomıka jáne agroónerkásip keshenin uıymdastyrý ǵylymı-zertteý ınstıtýty aǵa ǵylymı qyzmetkeri, bólim meńgerýshisi, Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń Agroónerkásip keshenin jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý strategııasy departamentiniń bólim bastyǵy.

2002-2004 jyldary - Agroónerkásip kesheniniń ekonomıkasy jáne aýyldyq aýmaqtardy damytý ǵylymı-zertteý ınstıtýty dırektorynyń ǵylym jónindegi orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń Agroónerkásip keshenin damytý strategııasy departamentiniń dırektory.

2004-2009 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi «QazAgroInnovatsııa» aktsıonerlik qoǵamynyń prezıdenti qyzmetterin atqarǵan.

2009 jyldan bastap - qazirgi qyzmetinde.

17 1 jyl buryn (1843-1901) AQSh-tyń 25-shi prezıdenti Ýılıam MAK-KINLI dúnıege keldi.

154 jyl buryn (1860-1904) orys jazýshysy ChEHOV Anton Pavlovıch dúnıege keldi.

Reseı Federatsııasy Rostov oblysy Taganrog qalasynda týǵan. Máskeý ýnıversıtetin bitirgen.

Ádebı jolyn 19 ǵasyrdyń 70-jyldary bastaǵan.

«Saǵynysh», «Stýdent», «Qundaqtaýly adam», «It jetektegen áıel», «Dala», «Vanıa aǵaı», «Shaǵala», «Shıe baǵy», «Ivanov», «Apaly-sińlili úsheý», «№6 palata», atty áńgime, povesterdiń, romandar, dramatýrgııalyq shyǵarmalardyń, ocherkterdiń avtory.

Áńgimeleri, tańdamaly shyǵarmalary qazaq tilinde birneshe tom bolyp basylyp shyqqan.

8 3 jyl buryn (1931-2011) vengr memlekettik jáne saıası qaıratkeri, Vengrııanyń 2000-2005 jyldardaǵy 5-shi prezıdenti Ferents MADL dúnıege keldi.

5 4 jyl buryn (1960) armıan memleket qaıratkeri, Armenııa Respýblıkasynyń premer-mınıstri SARKISıAN Tıgran Sýrenovıch dúnıege keldi.

44 jyl buryn (1970) keńestik jáne reseılik kompozıtor, ánshi, prodıýser, Reseı halyq ártisi MALIKOV Dmıtrıı ıÝrevıch dúnıege keldi.