28 tamyz. Týǵan kún ıeleri

ESІMDER

129 jyl buryn (1889-1941) Alash qozǵalysynyń qaıratkeri AMANJOLOV Sadyq Aıýkeuly dúnıege keldi.

Almaty oblysynyń Eńbekshiqazaq aýdanynda týǵan. Vernyı er balalar gımnazııasyn, Qazan ımperatorlyq ýnıversıtetiniń zań fakýltetin bitirgen. 1917 jyldyń Aqpan revolıýtsııasyna deıin Jetisý oblysynyń Aıagóz, Úrjar zań oryndarynda qyzmetter atqaryp, Úrjar ýezi qazaq komıtetiniń tóraǵasy boldy. 1-shi jalpyqazaq sezi Amanjolovty Búkilreseılik Quryltaı jınalysy depýtattyǵyna bekitken. Sezden keıin ol «Alash» partııasynyń Jetisý óńirindegi jergilikti uıymdaryn qurýǵa belsene aralasty. 1917 jyly 2-shi jalpyqazaq sezi Amanjolovty Alashorda úkimetine - Halyq Keńesine múshe etip saılady. 1918 jyly Lepsi qalasynda ótken Jetisý oblystyq 2-shi qazaq sezinde oblystyq keńes músheligine saılanyp, Jetisýda jáne Shyńjańnyń Sháýeshek qalasynda Alashorda jasaqtaryn qurýǵa basshylyq jasaǵan. Keńes áskerlerimen bolǵan shaıqastarǵa qatysyp, aýyr jaraqattandy. 1923-1930 jyldary Qazaq AKSR Zań halyq komıssarıaty júıesinde qyzmet atqardy. 1930 jyly Qazaqstannan ketýge májbúr bolyp, Máskeýde, Bishkekte, Tashkentte jumys istegen.

114 jyl buryn (1904-1977) ataqty ánshi, Qazaq KSR-iniń halyq ártisi, Qazaq KSR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty ELEBEKOV Júsipbek dúnıege keldi. Qaraǵandy oblysy Qarqaraly aýdany Mádı aýylynda týǵan. Bes-alty jasynan ánshilik ónerge den qoıǵan. Án ónerin ákesiniń inisi Jaqypbek Balǵabaıulynan úırengen. Ánshiler Ǵ.Aıtbaev, Q.Baıjanov, Á.Qashaýbaev shyǵarmashylyǵymen tanysqan. 1920-1930 jyldary Semeıdegi «Es aımaq» trýppasynyń spektaklderi men birneshe kontsertterine qatysqan. 1931-1935 jyldary Qazaq memlekettik drama teatrynda (qazirgi M.Áýezov atyndaǵy drama teatry), 1935-1960 jyldary Qazaq Memlekettik fılarmonııasynda qyzmet etti. 1960 jyldan «Qazaqkontserttiń» ánshi - solısi boldy. Qazaqtyń Abaı atyndaǵy opera jáne balet teatrynyń spektaklderine qatysyp, «Aıman-Sholpan» mýzykalyq komedııasynan Álibektiń, «Qyz Jibek» pen «Aıman-Sholpan» operasynan Tólegen men Arystannyń partııasyn aıtyp, kóptegen dramalyq spektaklderde oınaǵan. Ekinshi Dúnıejúzilik soǵys jyldarynda kontserttik brıgadanyń quramynda bolyp, Kalının maıdany jaýyngerlerine mádenı qyzmet kórsetti. Osy saparynda jaýynger-kompozıtor R.Elebaevtyń «Jas qazaq» ánin tuńǵysh ret oryndap, keıin halyq arasynda keń túrde nasıhattady. 1967 jyldan Qazaq estradalyq stýdııasynda pedagogtyq qyzmetpen aınalysqan. J.Elebekov repertýary negizinen halyqtyń jáne halyq kompozıtorlarynyń mýzykalyq qurylysy men tili kúrdeli, syrshyl ánderi «Ardaq», «Aǵash aıaq», «Aıtbaı», «Jambas sıpar», «Jıyrma bes», «Qanattaldy», «Qulager», «Segiz aıaq», «Surjekeı», taǵy basqalardan turady.

Qazaq ádebıeti men óneriniń on kúndikterinde, sondaı-aq kontserttik saparmen barlyq respýblıkalarda, Qytaı Halyq Respýblıkasynda, Mońǵol Halyq Respýblıkasynda, Úndistanda boldy. J.Elebekovtiń qurmetine Egindibulaq selosyndaǵy mýzykalyq mektepke, kóshege onyń esimi berilgen. Lenın ordeni, «Qurmet belgisi» ordenderimen jáne medaldarmen marapattalǵan.

87 jyl buryn (1931-1998) qazaq óneriniń janashyry, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, kórnekti memleket qaıratkeri JÁNІBEKOV Ózbekáli dúnıege keldi.

Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Otyrar aýdanynda týǵan. Abaı atyndaǵy Qazaq pedagogıkalyq ınstıtýtyn bitirgen. 1952-1962 jyldary - muǵalim, orta mekteptiń oqý isiniń meńgerýshisi, Keles aýdandyq partııa komıtetiniń shtattan tys nasıhatshysy, Aýdandyq komsomol komıtetiniń birinshi hatshysy, Ońtústik Qazaqstan oblystyq komsomol komıtetiniń hatshysy, birinshi hatshysy, Qazaqstan LKSM Ortalyq Komıtetiniń hatshysy-bólim meńgerýshisi. 1962-1975 jyldary - Qazaqstan LKSM Ortalyq Komıtetiniń birinshi hatshysy, Torǵaı oblystyq partııa komıtetiniń hatshysy. 1975-1977 jyldary - Qazaqstan KP Ortalyq Komıtetiniń sheteldermen baılanys bóliminiń megerýshisi. 1977-1987 jyldary - Qazaq KSR mádenıet mınıstriniń orynbasary, Almaty oblystyq atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary. 1987-1988 jyldary Qazaq KSR mádenıet mınıstri, 1988-1991 jyldary - Qazaqstan KP Ortalyq Komıtetiniń hatshysy. 1991 jyly zeınet demalysyna shyqty. «Arqas» qazaq tili men ádebıetin túletý qorynyń prezıdenti boldy. Úsh márte Eńbek Qyzyl tý ordenimen, medaldarmen marapattalǵan.

77 jyl buryn (1941) Qazaqstan Respýblıkasy mammolog-dárigerler odaǵynyń prezıdenti, Halyqaralyq aqparattandyrý akademııasynyń akademıgi ESENQULOV Ásker Esenqululydúnıege keldi.

Jambyl oblysynda dúnıege kelgen. 1964 jyly Almaty memlekettik medıtsına ınstıtýtyn (qazirgi Qazaq ulttyq medıtsına ýnıversıteti) bitirgen. 1964-1975 jyldary Qazaq onkologııa jáne radıologııa ǵylymı-zerthana ınstıtýtynda stajer, kishi, aǵa ǵylymı qyzmetker, bólim meńgerýshisi boldy. 
1976 jyldan Qazaq ulttyq medıtsına ýnıversıtetinde dotsent, profesor. 1995-2000 jyldary dekan, kafedra meńgerýshisi, 1995 jyldan QR Densaýlyq saqtaý agenttiginiń bas maman-mammology, 1999 jyly Qazaq ulttyq medıtsınalyq ýnıversıtetine qarasty Mammologııa klınıkasynyń meńgerýshisi qyzmetterin atqardy.






68 jyl buryn (1950) fýtbol ardageri, Qazaqstan fýtbolynyń kórnekti tulǵalarynyń biri, sport qaıratkeri BAIShAQOV Seıilda Ikramuly dúnıege keldi.

Taraz qalasynda týǵan. Qazaq dene shynyqtyrý jáne sport ınstıtýtyn bitirgen. «Qaırat» fýtbol komandasynda jáne KSRO ulttyq qurama komandasynda oınady. «Qaırat» Fýtbol klýby» AQ vıtse-prezıdenti, Qazaqstan Respýblıkasynyń shaǵyn fýtbol qaýymdastyǵynyń prezıdenti, Dene shynyqtyrý jáne sport klýby tóraǵalyq komıtetiniń tóraǵasy, Dene shynyqtyrý jáne sport klýbynyń vıtse-prezıdenti, Qazaqstan fýtbol federatsııasynyń balalar men jasóspirimderge arnalǵan fýtbolynyń jetekshi mamany qyzmetterin atqarǵan. 2007 -2013 jyldary Qazaqstan fýtbol federatsııasynyń vıtse-prezıdenti. 2016 jyldyń qarashasynan 2018 jylǵa deıin Qazaqstan fýtbol federatsııasynyń prezıdenti boldy.





67 jyl buryn (1951) Quqyqtyq saıasat jáne konstıtýtsııalyq zańnama ǴZI dırektory, zań ǵylymdarynyń doktory,  professor, QR Áleýmettik ǵylymdar akademııasynyń akademıgi ÝDARTsEV Sergeı Fedorovıchdúnıege keldi.

Reseıdiń Novosibir oblysynda týǵan. Qazaqstanda 1960 jyldan beri turady. Qazaq memlekettik ýnıversıtetin jáne aspırantýrasyn bitirgen. 1976-1988 jyldary - QazMÝ-de assıstent, aǵa oqytýshy, memleket jáne quqyq teorııasy men tarıhy kafedrasynyń dotsenti, dekannyń orynbasary, zań fakýltetiniń dekany. 1988-1992 jyldary - AJPM, AMPÝ dotsenti, ǵylymı hatshysy, aǵa ǵylymı qyzmetkeri. 1992 jyly - KIPEP ulttyq qatynastar jáne memlekettik qurylys kafedrasynyń dotsenti. 1992-1995 jyldary - QR Konstıtýtsııalyq sotynyń sýdıasy. 1995-1998 jyldary - QazMZÝ memleket jáne quqyq teorııasy kafedrasynyń meńgerýshisi. 1998-1999 jyldary «Qazatomónerkásip» Ulttyq atom kompanııasy zań qyzmetiniń jetekshisi. 1999 jylǵy aqpannan - «Ádilet» Joǵarǵy quqyq mektebi zań akademııasynyń oqý jumystary jónindegi prorektory jáne QazMZÝ professory. QR Prezıdenti janyndaǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııa janyndaǵy sarapshylyq keńes múshesi, «Soros-Qazaqstan» qorynyń sarapshysy boldy. Ártúrli zańdar men basqa da normatıvtik quqyqtyq aktilerdi ázirleýge jáne saraptaýǵa qatysty. 2006 jylǵy naýryzdan - QR Parlamenti Májilisi janyndaǵy Qoǵamdyq sarapshylar palatasynyń múshesi. Saıası jáne quqyqtyq ilimder tarıhy, memleket jáne quqyq teorııasy men tarıhy problemalary, konstıtýtsııalyq jáne azamattyq quqyq jónindegi jarııalanǵan 220 jumystyń avtory. «Zań salasyndaǵy jyl professory» medalimen, A.Baıtursynov atyndaǵy medalmen marapattalǵan.

60 let jyl buryn (1958) VI saılanǵan QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty BEKTURǴANOV Ábdimanap Elikbaaıuly dúnıege keldi.

Shymkent oblysy, Keles aýdany, Abaı aýylynda týdy. 1981 jyly S.M. Kırov atyndaǵy QazMÝ zań fakýltetin «Quqyqtaný» mamandyǵy boıynsha aıaqtap, sol fakýltettiń aýyl sharýashylyǵy jáne ekologııalyq quqyq kafedrasyna assıstent qyzmetine jumysqa qaldy.
1988 jyly zań ǵylymdarynyń kandıdaty ǵylymı dárejesin alý úshin «Sýarmaly jerlerdi utymdy paıdalanýdy quqyqtyq qamtamasyz etý» taqyrybynda kandıdattyq dıssertatsııa qorǵady.
1997 jyly «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy jer quqyq qatynastary» taqyrybynda doktorlyq dıssertatsııasyn sátti qorǵady.
1981-2001 jyldar aralyǵynda ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ ýnıversıtetinde assıstent, aǵa oqytýshy, dotsent, professor, kafedra meńgerýshisi, fakýltet dekanynyń orynbasary, zań fakýltetiniń dekany, ekonomıka jáne quqyq ınstıtýty dırektorynyń orynbasary, dırektory qyzmetterin atqardy.
2001 jyldyń qyrkúıeginen 2008 jyldyń sáýir aıyna deıin M.H.Dýlatı atyndaǵy Taraz memlekettik ýnıversıtetinde rektor qyzmetin atqardy.
2008 jyldyń sáýirinen 2016 jylǵy sáýirge deıin І.Jansúgirov atyndaǵy Jetisý memlekettik ýnıversıtetinde rektor qyzmetin atqardy.

2016 jylǵy naýryzdan qazirgi qyzmetinde.

«Qurmet, «Parasat» ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan. Qazaqstan Respýblıkasynyń qurmetti bilim berý qyzmetkeri.

38 jyl buryn (1980) «Qazkontent» AQ basshysynyń orynbasary ŞEGORTsOVA Anastasııa Gennadevna dúnıege kelgen.

Ol L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetin bitirgen, saıasattanýshy (2003).

Eńbek jolyn «Rýhanı kelisim kongresi» halyqaralyq qoǵamdyq qorynyń fılıalynan bastaǵan; Astana qalasy ishki saıasat departamentinde bas maman, taldaý jáne monıtorıng bólimi basshysynyń orynbasary (2003-2006); Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń taldaý jáne strategııalyq josparlaý departamenti dırektorynyń orynbasary, dırektory (2008-2010); Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń Til komıteti tóraǵasynyń orynbasary (2010-2014); «KazMedıa Ortalyǵy» AQ bas dırektorynyń orynbasary (2014-2017); «Ortalyq kommýnıkatsııalar qyzmeti» respýblıkalyq memlekettik mekemesiniń basshysy (08.2017-05.2018).

Qazirgi laýazymyn atqarýǵa 2018 jyldyń mamyrynda kiristi.

269 jyl buryn (1749 - 1832) nemis aqyny Iogann Volfgang GETE dúnıege keldi.