28 mamyr. Kazinform kúntizbesi. Tulǵalar týǵan kún

Búgin, 28 mamyr kúni tulǵalardan kimder dúnıege kelgen? Kazinform oqyrmandaryna esimder kúntizbesin usynady.

kalendar kúntizbe
Foto: Kazinform / Midjourney

ESІMDER

75 jyl buryn (1951 jyly) — Mıkrobıologııa jáne vırýsologııa ǵylymı-óndiristik ortalyǵynyń bas dırektory, QR Ǵylym men tehnıka salasyndaǵy memlekettik syılyqtyń laýreaty Amangeldi Qurbanuly SADANOV dúnıege keldi.

ǵalym
Foto: Aleksandr Pavskıı / Kazinform

Qyzylorda oblysy Jańaqorǵan aýdany Talap aýylynda týǵan. Qyzylorda pedagogıkalyq ınstıtýtyn (qazirgi Qyzylorda memlekettik ýnıversıteti) bitirgen. 1982-1994 jyldary QR UǴA Mıkrobıologııa jáne vırýsologııa ınstıtýtynda ǵylymı qyzmetker, mıkrobıologııa laboratorııasynyń meńgerýshisi. 1994-2002 jyldary QazUAÝ-de ekologııa kafedrasynyń meńgerýshisi, 2002-2004 jyldary QR ulttyq bıotehnologııalyq ortalyq dırektorynyń ǵylymı ister jónindegi orynbasary qyzmetterin atqarǵan. QR Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń «Bıologııalyq zertteýler ortalyǵy» respýblıkalyq memlekettik kásiporyndarynyń bas dırektory boldy.

2018 jyldan basap qazirgi qyzmetinde.

Ǵylymı eńbekteri kúrish ósirý alqaptarynda topyraqtyń qunarlylyǵyn arttyrý; qarashiriktiń bıologııalyq túzilýi men ydyraý mehanızmderin zertteýge arnalǵan. Zertteý nátıjeleri Jańaqorǵan aýdany «Túgisken» jáne «Zadarııa» keńsharlarynyń egistikterinde júrgizilip, mol ónim alǵan. 200-den asa ǵylymı eńbektiń avtory, onyń ishinde 7 monografııa, 3 oqýlyq, t. b. bar.

71 jyl buryn (1955) «Kazaeronavıgatsııa» RMK bas dırektory Faat Farıtuly BOGDAShKIN dúnıege keldi.

Faat Farıtuly BOGDAShKIN
Foto: tizgin.kz

Chıta oblysynda (RSFSR) dúnıege kelgen. Egorevsk azamattyq avıatsııa tehnıkalyq ýchılışesin (1976) «Munaı men gazdy saqtaý jáne tasymaldaý tehnıgi» mamandyǵy boıynsha jáne Lenıngrad azamattyq avıatsııa akademııasyn (1980) «Qozǵalysty basqarý ınjeneri» mamandyǵy boıynsha bitirgen.

Eńbek joly: dıspetcher, aǵa dıspetcher, áýejaı bastyǵynyń qozǵalys jónindegi orynbasary, ushý dırektory — Almaty birikken áýe eskadrılıasynyń áýejaı qyzmetiniń bastyǵy (1980-1995); «Kazaeronavıgatsııa» RMK Almaty fılıalynyń dırektory, Almaty (1995-1998); ÁQQ qyzmetiniń ÁQQ avtomattandyrylǵan júıeler ortalyǵynyń bastyǵy, Almaty ÁQQ avtomattandyrylǵan júıeler ortalyǵynyń bastyǵy, ÁQQ departamentiniń bastyǵy, Almaty (1998-2009); Áýe qozǵalysyn basqarý dırektsııasynyń dırektory, Almaty (2009-2011); Almaty áýejaıy departamentiniń Áýe qozǵalysyn basqarý bas ortalyǵynyń Áýe qozǵalysyn josparlaý bóliminiń bastyǵynyń orynbasary, basshysy (2011-2014); «Qazaeronavıgatsııa» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy memlekettik kásipornynyń bas dırektorynyń orynbasary (2014); «Qazaeronavıgatsııa» sharýashylyq júrgizý quqyǵyndaǵy memlekettik kásipornynyń bas dırektorynyń birinshi orynbasary (2014-2025).

2025 jyldyń shilde aıynan bastap qazirgi qyzmetinde.

58 jyl buryn (1968) Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq arhıviniń dırektory Saǵıla Esimseıitqyzy NURLANOVA dúnıege keldi.

Saǵıla Esimseıitqyzy NURLANOVA
Foto: Gov.kz

Aqmola oblysynda týǵan. 1991 jyly Qaraǵandy memlekettik ýnıversıtetin bitirgen. Eńbek jolyn Aqmola agrarlyq ýnıversıtetinde oqytýshy bolyp bastaǵan. Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdent Ákimshiliginiń Jalpy bóliminde aǵa maman, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdent Ákimshiliginiń sektor meńgerýshisi bolǵan. Prezıdent Ákimshiliginde 23 jylǵa jýyq qujattarmen qamtamasyz etý salasynda, qujattaý, arhıv máseleleri jáne is júrgizý protsesterin ońtaılandyrý, avtomattandyrý baǵytynda jumystar atqarǵan.

2020 jyldyń qarasha aıynan bastap qazirgi qyzmetinde.

«Eren eńbegi úshin» (2015) medalimen, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdent Ákimshiliginiń «Minsiz qyzmeti úshin» (2020) medalimen marapattalǵan.

54 jyl buryn (1972) Jambyl oblystyq Kásipkerler palatasynyń Óńirlik isker áıelder keńesiniń tóraǵasy Aıgúl Saǵymbekqyzy AQChALOVA dúnıege keldi.

Aıgúl Saǵymbekqyzy AQChALOVA
Foto: gp5-taraz.kz

Jambyl (Taraz) qalasynda týǵan. Qazaq kólik ýnıversıtetin bitirgen, Marketıng mamandyǵy boıynsha bakalavr akademııalyq dárejesi bar.

Eńbek joly: 1989-1993 jyldary № 11 mektepte bastaýysh synyp muǵalimi, № 24 gımnazııasynda, 1993-1996 jyldary Túrksib kesheniniń dırektory, meıramhana dırektory, 2016 jyly Kásipkerler palatasy Іsker áıelder keńesiniń múshesi, 2017 jyly Kásipkerler palatasy Іsker áıelder keńesiniń tóraǵasy, 2018 jyly Jambyl oblysy Kásipkerler palatasy Óńirlik keńesiniń múshesi, 2019 jyly Restoratorlar jáne qonaq úı ıeleri qaýymdastyǵynyń tóraǵasy boldy.

158 jyl buryn (1868-1946) aqyn, ánshi, kompozıtor, Qazaqstannyń eńbek sińirgen óner qaıratkeri, Qazaqstan Kompozıtorlar odaǵynyń alǵashqy músheleriniń biri Estaı (Esmaǵambet) Berkimbaıuly dúnıege kelgen (keıbir derekter boıynsha 1874 jyly týǵan).

staı (Esmaǵambet) Berkimbaıuly
Foto: Wikipedia

Pavlodar oblysy Ekibastuz aýdanynyń Aqkól aýylynda týǵan. Anasy Kúlıpa, naǵashysy Baıtulym da ánshi bolǵan. Estaı Berkimbaıuly olardan kóptegen jyr, dastan, tolǵaýlar úırengen. Ánge degen qumarlyǵy 7-8 jasynda-aq baıqalǵan. 16 jasynda Birjan saldy tyńdap, umytylmastaı áser alady. Sondaı-aq, Estaı Berkimbaıuly Jarylǵapberdi, Aqan seri, Balýan Sholaq, Sátmaǵanbet, Úkili Ybyraı, Shashýbaı syndy ánshi-aqyndarmen birge úlken jıyndarda (Omby, Qaraótkel, Kókshetaý, Qyzyljar, Semeı, Kereký, Zaısan, Tarbaǵataı, Jetisý atyraby, Almaty) án salyp, halyqqa tanymal bolady. Estaı Berkimbaıuly aqyndyq, oryndaýshylyq ónerimen qatar sheber kompozıtor retinde belgili bolǵan. Onyń ánderi sal-seriler dástúrin ilgeri damytty.

Kompozıtordyń alǵashqy týyndysy — «Sholpan qaqqan» áni. Onyń «Jaıqońyr», «Nazqońyr», «Maıda qońyr», «Qorlan», «Sandýǵash», «ıÝran-aı», «Bir mysqal», «Ashý — pyshaq», «Dúnıe-aı», «Erkem», «Gúlnaraıym», «Qoshtasý», «Qalamqas», «Ǵashyq», «Qarakóz» ánderi — qazaq mýzykasynyń altyn qoryna kirgen. Al klassıkalyq «Horlan», «Qusnı-Qorlan» ánderi Estaı Berkimbaıulynyń esimin ańyzǵa aınaldyrdy. Bul ánderdi kompozıtorlar M. Tólebaev «Birjan — Sara», E. Brýsılovskıı «Er Tarǵyn» operalarynda, S. Shabelskıı men L. Shargorodskıı qobyz ben orkestrge arnalǵan kontsertterinde paıdalanǵan.

Estaı Berkimbaıuly sovettik dáýirde «Týdy kúnim», «Qurbylar», «Ómir», «Qońyr jel» ánderin shyǵardy. Ataqty mýzyka zertteýshisi A. Zataevıch Estaı Berkimbaıuly ánderin tuńǵysh ret notaǵa túsirgen.

Estaı Berkimbaıuly 1939 jyly Almatyǵa kelip, mýzyka zertteýshi ári kompozıtor B. Erzakovıchke óz ánderin notaǵa túsirtedi. Sol saparynda ol halyq aqyny Jambylmen kezdesken. Aqyn Q. Amanjolov ánshiniń óz aýzynan «Horlan» ánin estip, «Horlaǵaıyn» atty dramalaq poema jazǵan. Estaı Berkimbaıuly 1939 jyly Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń 2-sezine qatysqan. 1945 jyly uly aqyn Abaıdyń 100 jyl tolý toıyna qatysyp, Nurlybek, Tóleý, Saparǵalı jáne Nartaı aqyndarmen óner saıysyna túsken.

A. Jubanov pen B. Erzakovıch Estaı Berkimbaıulynyń ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly zertteý eńbekter jazdy. Aqyn M. Álimbaev «Estaı — Horlan» poemasyn aqynnyń ómirine arnaǵan.