27 ShІLDE. QAZAQPARAT KÚNTІZBESІ: ATAÝLY KÚNDER, OQIǴALAR, ESІMDER

27 shilde, JEK SENBІ Vetnam táýelsizdigi úshin qurban bolǵandardy eske alý kúni. Bul kúnge bútin Vetnam daıyndalady. Jastar, eńbek adamdary, áskerler jappaı áskerı zırattardy abattandyrýǵa kirisedi. Batyrlardyń otbastaryna syılyqtar, sonyń ishinde aqshalaı tólemaqylar beriledi.

AQSh-tyń basqarý ortasy amerıkalyq qarýly kúshterdi elge kirgizý arqyly 1964-1965 jyldary Vetnamda júrgizgen áskerı is-qımyldar, Ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıingi aýqymy boıynsha eń iri qarýly shıelenis sanaldy. Bul soǵys júzdegen myń vetnamdyq ákeler men uldardyń ómirin qıdy, kóptegen áskerı adamdy múgedek etti.

ESTE QALAR OQIǴALAR

4 2 jyl buryn (1972) Qazaq KSR-niń Sý kodeksi qabyldandy.

2 2 jyl buryn (1992) Qazaqstan Respýblıkasy men Moldova Respýblıkasy arasynda dıplomatııalyq qarym-qatynas ornatyldy.

200 jyl buryn (1814) Qazan ýnıversıteti ashyldy.

1 80 jyl buryn (1834) Kıev ýnıversıtetiniń negizi qalandy (qazirgi T.Shevchenko atyndaǵy Kıev ulttyq ýnıversıteti).

9 5 jyl buryn (1919) tuńǵysh reaktıvti jolaýshylar ushaǵy - «Komet» (Ulybrıtanııa) áýege kóterildi.

10 4 jyl buryn (1910) Orynborda «Bagbýstan hanym» atty áıelder medresesi ashyldy.

1 5 jyl buryn (1999) elimizde qorǵansyz balalarǵa arnalǵan tuńǵysh otbasylyq jańa úlgidegi «SOS Almaty balalar qalashyǵy» ashyldy.

9 jyl buryn (2005) Batys Qazaqstan oblysynyń Qaztalovka aýdanynda belgili kúıshi Naýsha Bókeıhanovtyń 135 jyldyq mereıtoıyna arnalǵan dombyrashylardyń oblystyq baıqaýy bolyp ótti.

Qazylar alqasynyń sheshimi boıynsha bas júldeni Oraldan kelgen Dáýren Táshpenov aldy. Konkýrsqa jalpy 18 jas mýzykant qatysty.

Naýsha Myrzagereıuly (1870-1944) qazirgi Bókeıorda aýdanynyń Shonaı aýylynda dúnıege kelgen. Halyq kompozıtory Dáýletkereıdiń kúıshilik dástúrin bizdiń zamanǵa jetkizgen. Ol Qurmanǵazy atyndaǵy halyq aspaptary orkestrine 30 kúı bergen. Dáýletkereıdiń 50 shaqty kúıin tartqan.

7 jyl buryn (2007) Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev agroónerkásiptik keshendi odan ári damytýǵa baǵyttalǵan «Agroónerkásiptik keshendi retteý máseleleri jóninde Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý týraly» Zańǵa qol qoıdy.

7 jyl buryn (2007) Almatyda «Ómir alleıasy» saltanatty túrde ashyldy.

Alleıada ómirdi beıneleıtin, tumsyǵymen balany alyp ushyp bara jatqan qutannyń músini turǵyzylǵan. Bul beıneleý ómirde úlken aýyrtpalyq kórip, taǵdyrdyń tálkegine túsken jandarǵa arnalǵan.

Uıymdastyrýshylary - «LP-13 Qazaqstan» qoǵamdyq birlestiginiń bastamasymen Almaty qalalyq jáne Almaly aýdany ákimdikteri.

3 20 jyl buryn (1694) shotlandııalyq pysyqaı kópes Ýılıam Paterson Anglııa Bankin qurdy.

1946 jyly Anglııa banki týraly zań qabyldanǵannan keıin ol ulttandyrylyp, memlekettik bank retinde jumys isteı bastady. 1997 jyldyń 6 mamyrynda táýelsizdigin alǵannan keıin, Bank Ulybrıtanııanyń barlyq aqsha jáne qarjylyq júıesin turaqty deńgeıde ustap turýǵa jáne ony damytýǵa yqpal etýge quzyrly.

42 8 jyl buryn (1586) aǵylshyn teńiz saıahatshysy Ýolter Relı Brıtanııaǵa alǵash ret temekini alyp keldi.

18 7 jyl buryn (1827) Reseıde alǵashqy saqtandyrý qoǵamy quryldy.

14 8 jyl buryn (1866) Brıtanııa men AQSh-tyń arasyna sý asty kabeli ótkizildi.

7 1 jyl buryn (1943) Italııada fashıstik partııa tarqatyldy.

6 7 jyl buryn (1947) TÝ-12 reaktıvti bombalaýshy ushaq alǵashqy ushyrylymyn jasady.

6 1 jyl buryn (1953) koreı soǵysy Bitimge kelý kelisimine qol qoıýmen jáne KHDR men Ońtústik Koreıa arasynda qarýsyzdandyrylǵan aımaqty qurýmen aıaqtaldy.

6 1 jyl buryn (1953) Vatıkan qasıetti merekelik kúnderi fabrıkalarda jumys isteýge tyıym saldy.

4 8 jyl buryn (1965) AQSh prezıdenti Djonson temekini óndirýshilerden qoraptardyń syrtyna shylym shegýdiń densaýlyqqa zııandyǵy týraly jazýdy talap etetin zań jobasyna qol qoıdy.

2 4 jyl buryn (1990) Moldavııa Parlamenti Gagaýzııanyń avtonomııasyn joıdy.

20 jyl buryn (1994) Úndistan Parlamenti elde bolashaq náresteniń jynysyn anyqtaý boıynsha testilerdi jasaýǵa tyıym saldy. Sebebi, elde testiler dúnıege qyz bala keletindigin anyqtaǵan jaǵdaıda jasalatyn jasandy túsikter kóbeıip ketken edi.

2012 jyldyń 27 shildesi kúni Londonda HHH jazǵy Olımpıada oıyndarynyń saltanatty ashylýy boldy.

ESІMDER

6 6 jyl buryn (1948) «Astana-Opera» Memlekettik opera jáne balet teatrynyń dırektory kompozıtor, ónertaný professory, Qazaqstan Respýblıkasy Memlekettik syılyǵynyń laýreaty MUHAMEDJANOVTólegen dúnıege keldi.

Shyǵys Qazaqstan oblysynda týǵan. Semeı pedagogıkalyq ınstıtýtyn, Almaty konservatorııasyn (qazirgi Qazaq ulttyq konservatorııasy), P.Chaıkovskıı atyndaǵy Máskeý konservatorııasyn bitirgen. 1982-1986 jyldary - Almaty konservatorııasynyń oqytýshysy. 1987-1988 jyldary - Qazaq akademııalyq opera jáne balet teatrynyń dırektory. 1990-1992 jyldary - «Azııa daýysy» halyqaralyq baıqaýynyń bas dırektory. 1992-1996 jyldary - «Mádenıet arqyly beıbitshilik» halyqaralyq qaýymdastyǵy Qazaqstan bólimshesiniń tóraǵasy. 1996-1998 jyldary - «Rýhanı kelisim kongresi» halyqaralyq qoǵamdyq qorynyń prezıdenti. 1998-2004 jyldary Astana qalasy ákiminiń orynbasary. 2004-2007 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Halyqaralyq ister, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi bolǵan. 2007-2012 jyldary Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty, Áleýmettik-mádenı damý komıtetiniń múshesi. Qazirgi qyzmetinde 2012 jylǵy qazannan beri.

Kompozıtordyń horǵa arnalǵan kúı men sımfonııalyq orkestrge arnalǵan «Kúı tolǵaý», 2 ishekti aspaptar kvarteti, «Mahambet» sımfonııalyq poemasy, «Aldar Kóse» operasy men «Ǵajaıyptar eli» zong-operasy, 2 sımfonııasy, aspaptyq pesalar, kınofılm («Polıgon») men spektaklderge arnalǵan mýzykalary jáne kóptegen ánderi bar. Onyń ánderi R.Baǵlanovanyń («Іńkárim»), R.Rymbaevanyń («Zaman-aı»), N.Úsenbaevanyń («Aqjelken») jáne G.Sıqymbaevanyń («Men dep oıla») repertýarlarynan oryn alǵan.

«Parasat» ordenimen, medaldarmen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń Qurmet gramotasymen marapattalǵan.

11 5 jyl buryn (1899-1970) opera ánshisi (tenor), Qazaqstannyń jáne Ózbekstannyń halyq ártisi OVChINNIKOV Anatolıı Ivanovıch dúnıege keldi.

Reseıde týǵan. Ekaterınbor mýzykalyq tehnıkýmyn bitirgen. Ol 1936-1940 jáne 1943-1946 jyldary - Qazaq akademııalyq opera jáne balet teatrynyń jetekshi ánshisi boldy. Osy teatr sahnasynda qazaq, orys jáne shet el kompozıtorlarynyń shyǵarmalaryn oryndady.

«Eńbek Qyzyl Tý», «Qurmet belgisi» ordenderimen, medaldarmen marapattalǵan.

7 5 jyl buryn (1939) sýretshi, Qazaqstan Sýretshiler odaǵynyń múshesi JUMAǴALIEV Ámir Shákýuly dúnıege keldi.

Reseıdiń Astrahan qalasynda týǵan. V.Sýrıkov atyndaǵy Máskeý memlekettik kórkemsýret ınstıtýtyn bitirgen. Qylqalam sheberiniń «Tyń astyǵy», «Sport», «Qazaq», «Sýretshi jáne ýaqyt», t.b. týyndylary bar.

6 8 jyl buryn (1946) Keńes Odaǵynyń Batyry, Qazaqstan Respýblıkasynyń Halyq Qaharmany, Qazaqstan Respýblıkasynyń ushqysh-ǵaryshkeri, Keńes Odaǵynyń eńbek sińirgen ushqysh-synaqshysy, avıatsııa general-maıory, Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen sport sheberi, Kókshetaý qalasynyń qurmetti azamaty ÁÝBÁKІROV Toqtar Ońǵarbaıuly dúnıege keldi.

Qaraǵandy oblysynyń Qarqaraly aýdanynda týǵan. Armavır joǵary áskerı ushqyshtar ýchılışesin, Máskeý ushqysh-synaqshylar mektebin, Máskeý avıatsııa ınstıtýtyn bitirgen. 1988 jyly Keńes Odaǵynda tuńǵysh ret janarmaı quıdyrý arqyly soltústik polıýske ushý saparyn erlikpen oryndaǵan. 1989 jyly 1-shi bolyp avıatasýshy kreıserdiń alańqaıshysyna «MıG-29g» reaktıvti ushaǵyn sheberlikpen dál qondyrǵan. Sondaı-aq ol reaktıvti ushaqtyń 50-den asa jańa túrin synaqtan ótkizgen. 1990 jyly ǵaryshkerler quramyna alynyp, 1991 jyly sáýirdiń 2-sinde Keńes Odaǵy Ǵaryshkerler daıarlaý ortalyǵynda ǵaryshqa ushý daıyndyǵyna kirisip, sol jyly qazannyń 2-sinde Baıqońyrdan «SoıýzTM-13» kemesimen ushqan. Ǵaryshta ol ózge ǵaryshkerlermen birge bıotehnologııa, metallýrgııa, medıtsına salalary jáne Aral aımaǵy boıynsha ǵylymı-zertteý jumystaryn júrgizgen. Zertteý nátıjesinde Aral ústindegi tuzdy shań boramasynyń paıda bolý protsesi, sol zııandy aerozoldardyń Qazaqstan men Reseı aımaqtaryna taralýynyń ǵaryshtyq sýretteri alynǵan. Sonymen qatar Qazaqstan aýmaǵyndaǵy atmosferany jáne jer betin zertteý, juldyzdy, aspandy astrofızıkalyq baqylaý jumystary da oıdaǵydaı ótken. Ol Qazaqstandaǵy ǵaryshtyq zertteýlerdiń negizin qalaýǵa, otandyq Qarýly Kúshterdiń áskerı daıarlyǵyn jetildirýge, áskerı partrıottyq tárbıe jumystaryn jolǵa qoıýǵa belsene aralasty. 1992-1993 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstriniń birinshi orynbasary. 1993-1994 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Aeroǵaryshtyq agenttiginiń bas dırektory, Ǵylym jáne jańa tehnologııa mınıstriniń orynbasary. 1994-1995 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesiniń depýtaty, Qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń tóraǵasy. 1996-2000 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kómekshisi, keńesshisi. 2000-2001 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Qaýipsizdik keńesi hatshysynyń orynbasary. 2002-2003 jyldary - «Ispat-Qarmet» AAQ-ynyń korporatıvtik ister jónindegi orynbasary. 2004-2007 jyldary - Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, Halyqaralyq is, qorǵanys jáne qaýipsizdik komıtetiniń múshesi.

«Qurmet belgisi», Lenın, Qazan revolıýtsııasy, «Altyn krest» ordenderimen marapattalǵan.

6 3 jyl buryn (1951) QR Parlamenti Májilisiniń 5 saılanymdaǵy depýtaty, Zańnama jáne sot-quqyqtyq reforma komıtetiniń múshesi KIKOLENKO Olga Andreevna dúnıege keldi. 1951 jyly 27 shildede Qostanaı oblysy Obaǵan aýdany Lıhachevka kentinde týǵan. Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Kókshetaý pedagogıka ınstıtýtyn bitirgen. Tarıh ǵylymynyń kandıdaty. 1967-1976 jyldary - nemis tiliniń muǵalimi, Qostanaı oblysy Ýrıtskıı aýdany, Lıhachevka mektebiniń dırektory. 1976-1983 jyldary - Selolyq keńes tóraıymy, Qostanaı oblysy Ýrıtskıı aýdany, Lermontov atyndaǵy keńshardyń partkom hatshysy. 1983-1992 jyldary - aýdandyq atqarý komıteti tóraǵasynyń orynbasary, Qazaqstan Kompartııasy, Ýrıtskıı aýdandyq komıtetiniń hatshysy. 1993-1997 jyldary - Qostanaı aýdany ákiminiń orynbasary. 1997-2008 jyldary - Qostanaı oblysy ákimdigi jumyspen qamtýdy úılestirý jáne áleýmettik baǵdarlamalar basqarmasynyń bastyǵy. 2008-2011 jyldary - tórtinshi saılanǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty.

2012 jylǵy aqpannan bastap besinshi saılanǵan Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Májilisiniń depýtaty, «Nur Otan» Halyqtyq demokratııalyq partııasy depýtattyq fraktsııasynyń múshesi. «Qurmet Belgisi» ordenimen, «Eren eńbegi úshin», «Shapaǵat» medalderimen jáne segiz merekelik medalmen marapattalǵan.

6 5 jyl buryn (1949) QR Prezıdenti Keńsesi bastyǵynyń orynbasary KOLOMIITsEV Vladımır Ivanovıchdúnıege keldi.

Sverdlov oblysynda (RSFSR) týǵan. Harkov ınjenerlik-qurylys ınstıtýtyn, SOKP OK janyndaǵy Qoǵamdyq ǵylymdar akademııasyn bitirgen.

Eńbek jolyn 1973 jyly «Donbasstroımehanızatsııa» tresinde ýchaske sheberi bolyp bastady. Ýkraınada, Qazaqstanda komsomol, partııa qyzmetterinde qyzmet atqardy. 1995-1997 jyldary - QR Úkimetiniń apparatynda bas ınspektor, aýmaqtyq damý bólimi meńgerýshisiniń birinshi orynbasary. 1997 jyly QR Premer-Mınıstri keńsesiniń aımaqtarmen jumysty úılestirý bólimi meńgerýshisiniń orynbasary, QR Bilim, mádenıet jáne densaýlyq saqtaý mınıstrligi ákimshilik departamentiniń dırektory. 1998-2008 jyldary - QR Prezıdenti Ákimshiliginde bas ınspektor, bólim meńgerýshisiniń orynbasary, uıymdastyrý-baqylaý bóliminiń baqylaý sektorynyń meńgerýshisi-bólim meńgerýshisiniń orynbasary, bólim meńgerýshisiniń birinshi orynbasary. Uıymdastyrý-baqylaýi jumysy jáne kadr saıasaty basqarmasynyń uıymdastyrý-baqylaý bóliminiń meńgerýshisi, memlekettik baqylaý jáne uıymdastyrý jumystary bólimi meńgerýshisiniń birinshi orynbasary. Qazirgi qyzmetinde - 2008 jylǵy qyrkúıekten beri. 2 medalmen, Qazaq KSR Joǵarǵy Keńesiniń qurmet gramotasymen marapattalǵan.

18 3 jyl buryn (1831-1888) shved kásipkeri jáne ónertapqyshy, Alfred Nobeldiń aǵasy NOBELЬ Lıýdvıg Emmanýılovıch dúnıege keldi.

14 8 jyl buryn (1866-1929) portýgal saıasatkeri, 1919-1923 jyldardaǵy Portýgalııa prezıdenti Antonıý Joze dı ALMEIDA dúnıege keldi.

7 8 jyl buryn (1936-1989) keńestik balet ártisi, Lenındik syılyqtyń laýreaty Marıs-Rýdolf Edýardovıch LIEPA dúnıege keldi.