2,7 mlrd bereshek: Elordada alıment tóleýden jaltarǵandarǵa jaza kúsheıedi
ASTANA. KAZINFORM — Qazirgi ýaqytta elordanyń atqarýshylyq okrýgindegi jeke sot oryndaýshylarynyń oryndaýynda alıment óndirýge qatysty 27 025 atqarýshylyq is júrgizý bar. Barlyq is júrgizý boıynsha sot aktileriniń ýaqytyly jáne tolyq oryndalýyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan tıisti sharalar atqarylyp jatyr. Kommýnıkatsııalar qyzmetinde ótken brıfıngte Astana qalasynyń Ádilet departamentiniń basshysy Talǵat Ábýbákir málim etti, dep ákimdiktiń saıty jazdy.
Departament mamanynyń aıtýynsha, atqarýshylyq is júrgizý aıasynda májbúrlep oryndatý sharalarynyń kesheni qoldanylady. Onyń ishinde boryshkerlerdiń jalaqysy men ózge de kiristerine óndirip alý sharalary qarastyrylǵan.
Spıkerdiń málimetinshe, «Neke (erli-zaıyptylyq) jáne otbasy týraly» QR Kodeksiniń 68-babyna sáıkes, ata-analar kámeletke tolmaǵan balalaryn asyraýǵa mindetti jáne olardyń quqyqtary men zańdy múddelerin qamtamasyz etý úshin teń jaýapkershilikke ıe. Balalardyń quqyqtaryn qorǵaý maqsatynda Ádilet departamenti ishki ister organdarymen, prokýratýramen jáne basqa da memlekettik organdarmen turaqty negizde ózara baılanys ornatylǵan.
— Atqarýshylyq is júrgizýlerdi taldaý nátıjesinde 2,7 mlrd teńge somasyndaǵy 3 161 is problemalyq sanatqa jatady. Olardyń qatarynda alımentti ishinara tóleıtin boryshkerlerge jáne alıment tóleýden tolyqtaı jaltaryp júrgen boryshkerlerge qatysty óndirister bar. Mundaı jaǵdaılar kámeletke tolmaǵan balalardyń quqyqtary men zańdy múddeleriniń qamtamasyz etilýine keri áser etedi. Osyǵan baılanysty ýákiletti organdar boryshkerlerdi zańda kózdelgen jaýapkershilikke tartý boıynsha qajetti sharalardy qabyldaýda. Sot aktileriniń oryndalýyn qamtamasyz etý jáne kámeletke tolmaǵandardyń quqyqtaryn qorǵaý maqsatynda boryshkerlerdi zańda kózdelgen jaýapkershilikke tartý sharalary qoldanylady. Máselen, 2025 jyly jeke sot oryndaýshylary 192 boryshkerge qatysty materıaldardy quqyq qorǵaý organdaryna joldady. Olar QR Qylmystyq kodeksiniń 139-baby boıynsha, ıaǵnı balalardy asyraýǵa arnalǵan qarajatty tóleýden jaltarǵany úshin qylmystyq jaýapkershilikke tartý úshin usynyldy, — deıdi Talǵat Ábýbákir.
Onyń aıtýynsha, budan bólek sot aktilerin oryndamaǵany úshin QR Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodeksiniń 669-baby boıynsha 143 boryshker ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy.
2026 jyldyń qańtar-aqpan aılarynda jeke sot oryndaýshylarynyń usynystary negizinde boryshkerlerge qatysty 85 ákimshilik hattama toltyrylǵan. Olardy qaraý nátıjesinde boryshkerlerge ákimshilik aıyppul salý jáne ákimshilik qamaýǵa alý túrindegi jaza qoldanylǵan, al birqatar materıaldar sot qaraýynda jatyr.
— Jalpy hattamalardyń ishinde 15 hattama alıment óndirý boıynsha atqarýshylyq is júrgizýlerge qatysty. Atap aıtqanda, 10 boryshkerge ákimshilik aıyppul salyndy, 4 boryshker ákimshilik qamaýǵa alyndy, al 1 materıal sottyń qaraýynda, — delingen aqparatta.
Turaqty tabysy joq boryshkerlermen jeke jumys qolǵa alynǵan. Ýákiletti memlekettik organdarmen birlesip, olardy jumyspen qamtý boıynsha sharalar iske asyp keledi. Máselen, 2025 jyly 171 boryshker jumyspen qamtylǵan. Bul alıment boıynsha bereshekti óteýge jáne kámeletke tolmaǵan balalardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa múmkindik berdi.
Sonymen birge alıment óndirý týraly atqarýshylyq qujattardy oryndaý barysynda negizgi problemalardyń biri boryshkerlerdiń turaqty tabysynyń bolmaýy, sondaı-aq naqty tabystaryn jasyrý jaǵdaılary bolyp otyr. Osyǵan baılanysty Departament áleýmettik mańyzy bar atqarýshylyq qujattardy oryndaý boıynsha sot oryndaýshylarynyń qyzmetine turaqty baqylaý júrgizýde.
Atqarýshylyq is júrgizýdiń tıimdiligin arttyrý maqsatynda ońaılatylǵan is júrgizý tetigi keńinen qoldanylýda. Bul tásil atqarýshylyq qujattardy avtomattandyrylǵan tártipte oryndaýǵa múmkindik beredi.
— Jyl basynan beri 8 115 atqarýshylyq qujat ońaılatylǵan tártippen oryndalyp, memleket paıdasyna 1 833 075 086 teńge óndirilgen. Atalǵan tásil qoldaný nátıjesinde jeke sot oryndaýshysynyń syıaqysy óndirilmeıtindikten, azamattar shamamen 458 mln teńge qarajat únemdedi. QR Ádilet mınıstrligi atqarýshylyq is júrgizý júıesiniń ashyqtyǵy men qoljetimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan birqatar tsıfrlyq jobalardy iske asyryp jatyr. Atap aıtqanda, 2025 jylǵy 1 shildeden bastap «Taraptardyń kabıneti» jańa modýli paıdalanýǵa engizildi. Bul servıs azamattardyń quqyqtaryn qamtamasyz etý, májbúrlep oryndatý ınstıtýtyna degen senimdi arttyrý jáne ýákiletti organ tarapynan baqylaýdy kúsheıtý maqsatynda iske asty. Paıdalanýshylardyń yńǵaılylyǵy úshin atqarýshylyq is júrgizý kezeńderi taımlaın formatynda usynylǵan. Atalǵan modýl arqyly azamattar sot oryndaýshysynyń áreketteri týraly aqparatty naqty ýaqyt rejıminde ala alady, sondaı-aq qajet bolǵan jaǵdaıda elektrondy túrde ótinishter men shaǵymdar joldaı alady, — deıdi departament basshysy.
2026 jyldyń qańtar-aqpan aılarynyń qorytyndysy boıynsha Departamenttiń kommertsııalyq emes uıymdardy tirkeý jáne tirkeý qyzmeti salasyndaǵy baqylaý bólimine 466 qujat kelip tústi, onyń ishinde 109 memlekettik qyzmet kórsetildi. Kórsetilgen tirkeý qyzmetteri úshin memlekettik bıýdjetke 1 162 055 teńge qarajat túsken. Qujattarǵa apostıl qoıý baǵyty boıynsha 3 542 memlekettik qyzmet kórsetilip, 10 028 796 teńge memlekettik baj salyǵy óndirildi.
Sonymen qatar memleket kepildik bergen zań kómegin kórsetý boıynsha jumystar júrgizilgen. «E-zań kómegi» aqparattyq júıesi arqyly 180 advokatpen jáne 12 zań konsýltantymen kelisim jasalyp, 1 386 azamatqa zań kómegi kórsetildi. Jalpy el boıynsha notarıat salasynda 884 notarıýs, advokatýrada salasynda 868 advokat, al zań konsýltanttarynyń jalpy sany 3 327 adamdy quraıdy. 2026 jyldyń alǵashqy eki aıynda memleket kepildik bergen zań kómegi aıasynda 2 708 azamatqa qoldaý kórsetilgen.
Halyqtyń quqyqtyq saýattylyǵyn arttyrý maqsatynda Ádilet departamenti turaqty túrde túsindirý jáne keńes berý sharalaryn ótkizip turady. Esepti kezeńde 8 quqyqtyq túsindirý is-sharasy ótkizilip, oǵan 2 569 azamat qatysqan.
Notarıýstardyń, advokattardyń, zań konsýltanttarynyń jáne jeke sot oryndaýshylarynyń qatysýymen «Ashyq esik kúni», «Halyq zańgeri», «Ádilet keńes beredi» atty quqyqtyq aktsııalar ótken. Osy sharalar barysynda azamattarǵa ózekti quqyqtyq máseleler boıynsha tegin zań konsýltatsııalary men túsindirý jumystary júrgizildi.
Buǵan deıin Almatyda alıment boıynsha boryshkerlerden 85 kólik tárkilengenin jazǵan edik.
