27 mamyr. Kazinform kúntizbesi. Jylnama

ESTE QALAR OQIǴALAR

1992 jyly Jambyl oblysy Shý aýdanynyń Balýan Sholaq atyndaǵy aýylynda balýan, aqyn, kompozıtor Balýan Sholaqqa eskertkish ornatyldy.

1999 jyly QR Prezıdenti «Qazaqstan Respýblıkasy men Ózbekstan Respýblıkasy arasyndaǵy máńgilik dostyq jónindegi Shartty ratıfıkatsııalaý týraly» QR Zańyna qol qoıdy.

2009 jyly saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn eske alý kúnine oraı jazýshy Qaıym Muhamedhanovtyń «Taǵdyr jáne Karlag» atty týyndysy oqyrman nazaryna usynyldy. Shara «Qaıym Muhamedhanov atyndaǵy bilim jáne mádenıet ortalyǵy» bastamasymen jáne Qazaqstan-Brıtan tehnıkalyq ýnıversıtettiń qoldaýymen ótkizildi. Qaıym Muhamedhanov (1916-2004) — Muhtar Áýezovtiń shákirti jáne ǵylymı tujyrymdamalarynyń senimdi jalǵastyrýshysy, óz ómirin Abaı ónerin zertteýge arnaǵan, uly oıshyldyń aqyndyq mektebin oqýdy tereńdetken. Ol ult basyna qasiret tóngen jyldary ulttyq mádenıet ókilderi — Shákárim Qudaıberdiulynyń, Ahmet Baıtursynulynyń, Mirjaqyp Dýlatovtyń, Maǵjan Jumabaevtyń, Júsipbek Aımaýytovtardyń ónerlerin batyl nasıhattaǵan.

2009 jyly Qaraǵandy oblysyndaǵy 500 kV-tyq «Aǵadyr» qosalqy stansasynda «Aǵadyr-OQMAES» ýchaskesi iske qosyldy.

2012 jyly Áıgili káris rejısseri Cho So Rı Astanaǵa búkil álemge tanymal «Arıran» mýzykalyq lazerlik shoýyn alyp keldi. Gınnestiń rekordtar kitabyna engen shoý «Qazaqstan» ortalyq kontsert zalynda QR men Ońtústik Koreıa arasyndaǵy dıplomatııalyq qatynastyń 20 jyldyǵyna oraı ótkizildi. Bir jarym saǵattyq spektakldiń negizine «tańǵy jupar eliniń» fılosofııalyq tarıhy alynǵan. Onda káris halqy óneriniń tańǵajaıyp túrleri úılesim tapqan. Taekvondo jaýyngerlik ónerdiń úlgilik kórsetilimderin ulttyq daýylpaz aspaptardaǵy áýen aýystyrdy. Odan keıin Koreıanyń qazirgi zamanǵy rok-mýzykasy qulaq quryshyn qandyrǵan soń jelpýishteri bar áserli dástúrli káris bıine jol berdi. Sonan soń «B-Boy» áıgili breık-dans jastar toby elorda jurtynyń aldynda ónerlerin pash etti.

2016 jyly Qostanaıda saltanatty túrde Qobylandy batyr monýmenti ashyldy. Eskertkishti Qostanaıǵa aty ańyzǵa aınalǵan batyrdyń urpaqtary qoıdyrdy. Ony QR Sýretshiler odaǵynyń músheleri Ahmetovtar jasady.

2016 jyly National Geographic qoǵamdastyǵynyń músheleri 1954 jylǵy jýrnaldyń muqabasynda sýreti jarııalanǵan Fazıla Janaltaıdy izdep tapty. Astananyń 80 jastaǵy turǵyny osy basylymnyń qazaqstandyq nusqasynyń tusaýkeserine shaqyryldy. Jýrnaldyń 1954 jylǵy sol nómirinde Altaıdan Túrkııaǵa kóshý kezindegi bosqyndardyń ómiri, sondaı-aq qazaq halqynyń ádet-ǵurpy men salt-dástúri týraly jazylǵan. Fazıla Janaltaı — tiri qalǵan bosqyndardyń biri. F.Janaltaıdyń aıtýynsha, amerıkalyq fotograftyń túsirgen sýretinde ol nebary 16-17 jasta.

2018 jyly Chývash Respýblıkasynyń Ulttyq kitaphanasynda qazaq ádebıeti jáne mádenıeti ortalyǵy ashyldy.Qonaqtarǵa úsh tilde — qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderindegi óner salasyndaǵy, tarıhı, ǵylymı jáne kórkem ádebıet týyndylary usynylady.

2019 jyly Qostanaıda Jastar saraıynyń janynda alǵashqy mehanızator-áıel, Sotsıalıstik Eńbek Eri Kámshat Dónenbaevanyń músini saltanatty túrde ashyldy. Onyń qurmetine kitap basyp shyǵaryldy, derekti fılm túsirildi, Meńdiqara aýdany Borovskoe aýylynda jergilikti kolledjge K. Dónenbaevanyń esimi berildi.

2020 jyly jańa ekonomıkalyq shynaıylyq jaǵdaıyndaǵy ekonomıkalyq ósýdi qalpyna keltirý boıynsha usynystardy ázirleý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń janyndaǵy ekonomıkalyq ósýdi qalpyna keltirý jónindegi memlekettik komıssııa quryldy.

2021 jyly ǵalymdar kóne Túrkistandy qazý kezinde biregeı shyǵys bazarynyń ornyn tapty. Arheologııalyq materıaldyń biregeıligi mynada: Qazaqstanda alǵash ret maketi jaqsy saqtalǵan úlken aýmaqta sońǵy ortaǵasyrlyq shyǵys bazary tabyldy.

Tabylǵan jádigerlerge — qyshtan jasalǵan buıymdardyń synyqtaryna, turmystyq zattarǵa jáne qazir keńselik óńdeýden ótip jatqan ártúrli dáýirdegi kóptegen nýmızmatıkalyq oljalarǵa qaraǵanda, bazar 18-19 ǵasyrlarda belsendi túrde paıdalanylǵan, biraq munda alǵashqy saýda qatarlary áldeqaıda erterek paıda bolǵan.

2021 jyly Jezqazǵan tarıhı-arheologııalyq murajaıyna Sáken Seıfýllınniń portreti beınelengen kilem syıǵa tartyldy. Ol aqyn-jazýshynyń júz jyldyǵyna arnalyp Arqalyq qalasynda toqylǵan.

2022 jyly Qazaqstannyń isker áıelder qaýymdastyǵy Abaıdyń boıaýsyz salynǵan beınesin aqyn mýzeıine syılady. Onyń ereksheligi — shege men jipterden jasalǵan. Aqyn beınesin jasaýǵa bir aı ýaqyt ketken.

2023 jyly Alma-Arasan shatqalynda «Almaty arýy» baıqaýy komıtetiniń uıymdastyrýymen qalalyq ekologııalyq aktsııa ótti. 2022 jyly qatysýshylar Shymbulaq kýrortynyń mańynda qoqys jınady. Jan-jaqty nusqama alǵannan keıin aktsııaǵa qatysýshylar demalýshylardyń artynda qalǵan plastık bótelkeler, kofe staqandary men polıetılen paketterin belsendi túrde jınaýǵa kiristi.

2024 jyly Pavlodardaǵy «Ertis» mýltımedııalyq murajaıynda S. Dýdınniń tarıhı fotosýretteriniń kórmesi ashyldy. 1899 jyly Reseı antropologııa jáne etnografııa murajaıynyń tapsyrmasy boıynsha Samýıl Dýdın Aqmola, Jetisý jáne Semeı oblystarynda bolyp, kóptegen fotosýretter túsirdi. Ol 19 ǵasyrdyń sońyndaǵy qazaqtar ómiriniń qaıtalanbas sátterin sýretke túsiredi.

2025 jyly Qazaqstanda sırek kezdesetin jer metaldarynyń qory tabylǵan 10 ýchaskede barlaý jumystary aıaqtaldy. Kúırektikól ýchaskesinde shamamen 20 mıllıon tonnaǵa baǵalanǵan sırek kezdesetin jer metaldarynyń kommertsııalyq qory tabyldy. Tantal men nıobııdi qosa alǵanda, sırek kezdesetin metaldar basqa aımaqtarda da tabyldy. Ońtústik Qazaqstanda úsh ýchaske, Shyǵys Qazaqstanda eki ýchaske jáne Soltústik Qazaqstanda úsh ýchaske tabyldy. Sonymen qatar, Shyǵys Qazaqstanda Koreıa geologııa ınstıtýtymen (KIGAM) birlesip lıtıı ken oryndary tabyldy.

2025 jyly Oxford Economics táýelsiz ekonomıkalyq konsaltıngtik fırmasy Oxford Economics Global Cities Index 2025 reıtıngin jarııalady, oǵan sáıkes Almaty Ortalyq Azııadaǵy eń úzdik qala dep tanyldy. Álemdegi 1000 qalanyń ishinde Almaty 258-shi orynǵa ıe boldy. Sonymen qatar, adamı kapıtal sanatynda qala 64-shi orynǵa ıe boldy. Sonymen qatar, ońtústik astana Ortalyq Azııada birinshi orynda. Astana men Shymkent te reıtıngke kirip, sáıkesinshe 276 jáne 534-shi oryndardy ıelendi.

2025 jyly Grekııa astanasynda Qazaqstan kınofestıvali ashyldy. Kórermenderge «Tomırıs» tarıhı dramasy jáne «Dos Muqasan» jáne «Meniń atym Qoja» fılmderi usynyldy. Іs-shara barysynda akterler men rejısserlermen kezdesýler, sondaı-aq grek kınorejısserlerimen pikirtalastar ótti.